Colorado Yüksek Mahkemesi'nin 'Trump eyalette seçime katılamaz' kararı ne anlama geliyor?

ABD'nin Colorado eyaletinde Yüksek Mahkeme, eski Başkan Donald Trump'ın eyalette ön seçimde yarışamayacağına hükmetti. Mahkeme, yeniden ABD Başkanı seçilmek isteyen Trump'ın adının eyaletteki ön seçim oy pusulasından çıkarılmasını kararlaştırdı.

3'e karşı 4 oyla alınan karara gerekçe olarak ABD Anayasası'nın 14. maddesi gösterildi.

Söz konusu maddenin 3. fıkrası, Anayasa üzerine yemin ederek görev almış herhangi bir eyalet yetkilisinin veya federal yetkilinin, “devlete karşı kalkışma veya ayaklanmaya katılamayacağını ve devletin düşmanlarına yardım edemeyeceğini” öngörüyor.

14. Madde ilk kez Amerikan İç Savaşı sonrası onaylandı ve yenilen taraftaki bazı güney eyaletleri temsilcilerinin kamu görevlerine dönmesini engellemek için uygulandı.

ABD'de ilk kez bir eyalette anayasanın bu maddesine atıfla, bir başkan adayının oy pusulasından çıkarılması kararı alındı ve Trump'ın "uygun bir aday olmadığı" kaydedildi.

Colorado Yüksek Mahkemesi, kararın uygulanmasını ise temyiz duruşmasının yapılmasının beklendiği gelecek aya erteledi.

Trump'ın avukatları kararı derhal temyize götüreceklerini ve ABD Yüksek Mahkemesi'ne başvuru yapacaklarını açıkladı.

Uzmanlar Donald Trump’ın bu yolu izleyerek, seçim kampanyasında süreci lehine kullanabileceğini değerlendiriyor.

ABD'de daha önce New Hampshire, Minnesota ve Michigan eyaletlerinde de aynı gerekçeyle Trump'ın bu eyaletlerde ön seçimlerde yarışmaması gerektiği savıyla, hukuki girişimler başlatılmış, ancak bunların hiçbiri sonuç vermemişti.

Michigan’da bir hakim bu durumun “yargılanamaz nitelikte ve siyasi bir karar olduğuna” hükmetmişti ve Kongre'nin karar vermesi gerektiğine hükmetmişti.

Colorado'da ise daha önce bir alt mahkemenin yargıcı, Trump'ın 6 Ocak 2021'de Kongre saldırısının düzenlendiği gün "isyana katıldığı yönünde" hüküm vermişti.

Ancak yargıç, ABD Anayasası'nın 14. maddesindeki ilgili hükmün eski başkanlara uygulanamayacağına karar vermişti.

Colorado Yüksek Mahkemesi ise bu kararıyla alt mahkemenin kararını geçersiz kılmış oldu.

Kararla ilgili ne yorumlar yapıldı?

Trump’ın seçim kampanyası ekibi kararı, “yasanın tanınmaz hale gelecek şekilde çekiştirilmesi” olarak tanımladı.

Kampanya sözcüsü Steven Cheung, Trump’ın anketlerdeki liderliği sonrası Demokrat Parti’nin “paranoya” içinde olduğunu savundu.

Cheung, "Başarısız bir başkan olan Biden'a inançlarını kaybettiler ve şimdi Amerikalı seçmenlerin onu Kasım 2024'te görevden almasını engellemek için ellerinden geleni yapıyorlar" şeklinde konuştu.

Bloomberg’e konu ile ilgili bir yazı yazan Noah Feldman, “Donald Trump açıkça görüldüğü gibi başkanlık yapmaya uygun bir değil ama bunu engelleyecek olanlar ancak seçmenlerdir. Geçmişte edilen sözlerde kurtuluş aranamaz” ifadelerini kullandı.

ABD'de başkanlık seçimleri 5 Ocak 2024'te yapılacak.

Trump'ın seçimlerde yarışabilmesi için önce ön seçimler sonrası Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adayı seçilmesi gerekiyor.

ABD'de ilk ön seçimler ise 15 Ocak'ta Iowa eyaletinde yapılacak. Colorado eyaletinde ise ön seçimlerin yapılacağı tarih ise 5 Mart.

Trump yapılan son kamuoyu yoklamalarında, Başkan Joe Biden'ın önünde görünüyor.

ABD tarihinde kara gün: 6 Ocak 2021'de neler yaşandı?

ABD'de 3 Kasım 2020'de yapılan başkanlık seçimlerini Demokrat Parti'nin adayı Joe Biden kazandı.

Dönemin ABD Başkanı ve Cumhuriyetçi Parti'nin adayı Donald Trump ise seçimlerde "hile" yapılacağını, posta yoluyla kullanılan oyların "manipüle" edildiğini öne sürdü.

Trump yanlıları da zamanla bu iddiaları savunmaya başladı. 7 Kasım'da Biden'ın zaferi ilan edilse de Trump ve ekibi, seçimlerde "hile" yapıldığı iddiasıyla birçok eyalette hukuk mücadelesi başlattı.

Trump, gerek sosyal medyada gerekse mitinglerinde 3 Kasım seçimlerini "çalınmış seçimler" olarak nitelendirdi.

6 Ocak 2021'de seçim sonuçları ABD Kongresi tarafından tasdik edildi.

Trump, 6 Ocak sabahı Kongre oturumu başlamadan önce Beyaz Saray önünde destekçilerine hitap edeceğini duyurdu. ABD'nin birçok eyaletinden Trump destekçileri, başkent Washington'a geldi.

Trump yanlıları, Beyaz Saray önünde toplandı. "Proud Boys" başta olmak üzere aşırı sağcı gruplar da aynı saatlerde Kongre önüne gitmeye başladı.

Trump konuşması öncesi Twitter'dan yaptığı açıklamada, "Senato Başkanı" sıfatıyla Kongre'deki seçim oturumunu yönetecek Başkan Yardımcısı Mike Pence'e "Gerekeni yap, seçim sonuçlarına itiraz et" çağrısında bulundu. Pence ise "Anayasayı desteklemeye ve savunmaya yönelik yeminim beni, hangi Seçiciler Kurulu oyunun sayılıp sayılmayacağına karar vermek için tek taraflı yetki iddia etmekten alıkoyuyor" dedi.

Trump, Beyaz Saray önünde yaptığı konuşmada, başkanlık seçimlerinde yenilgiyi kabul etmeyeceğini ve mücadeleyi bırakmayacağını söyleyerek, destekçilerine "Kongre'ye yürüyerek seçimleri barışçıl ve vatansever şekilde protesto etme" çağrısı yaptı.

Önce kendisinin de Kongre'ye yürüyeceğini açıklayan Trump, konuşmasının ardından Beyaz Saray'a döndü, destekçileri ise Kongre'ye doğru yürüyüşe geçti.

Trump'ın konuşmasının sonlarına doğru bir grup, barikatları yıkarak Kongre'ye girmeye çalıştı. Polis ilk grubu püskürttü ve takviye istedi.

Saatler 13.45'i gösterdiğinde Kongre polisi, "baskın alarmı" verdi. Trump destekçilerinin Kongre binasının içine girdiği ve polisin biber gazıyla müdahale ettiği anlar, sosyal medyada paylaşıldı.

Protestocular kısa sürede Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin odasına girdi. Kongre oturumu iptal edildi, Pence güvenli bir yere alındı. Trump ise Twitter'dan "itidal" çağrısı yaptı.

'İsyana teşvik' oturumları

Kolluk kuvvetlerinin saatler süren müdahalesi sonrası akşam saatlerinde Kongre'de güvenlik tekrar sağlandı ve Biden'ın başkanlığının tescil edildiği oturum yeniden başladı. Kongre saldırısında biri polis 5 kişi hayatını kaybetti.

Kongre üyeleri ve Pence saldırıyı kınarken, özellikle Demokratlar saldırının sorumlusunun Trump olduğunu vurguladı.

Twitter, Facebook ve Instagram, Trump'ın hesaplarını önce geçici ardından da kalıcı olarak, "halkı galeyana getirdiği" gerekçesiyle askıya aldı.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile 2019'da yaptığı telefon görüşmesinin ardından hakkında azil soruşturması başlatılan ve Şubat 2020'de Senato'da aklanan Trump, Kongre saldırısı nedeniyle ikinci kez azil süreciyle yüz yüze kaldı ve "ABD tarihinde hakkında 2 kez azil soruşturması açılan ilk başkan" olarak tarihe geçti.

Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi tarafından hazırlanan ve Trump'ın "isyana teşvik" ile suçlandığı azil maddesi, 14 Ocak 2021'de Temsilciler Meclisi'nde kabul edildi.

Başkanlık görevini 20 Ocak'ta Biden'a devreden Trump, 13 Şubat 2021'de Senato'da yapılan oylamada ise hakkındaki suçlamadan aklanmıştı.