Gazze ateşkesi: Hamas dört rehinenin cesedini teslim etti, Filistinli tutuklular serbest bırakılıyor

Hamas'ın ateşkes anlaşmasının birinci aşamasındaki son esir takasında dört İsrailli rehinenin cesedini teslim etmesi ardından, İsrail de geciktirdiği 602 Filistinli mahkumu serbest bırakmaya başladı.

Filistinli mahkumlar sevinçli kalabalıklar tarafından karşılandıkları işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze'ye geri döndü.

Bu, Cumartesi günü sona erecek olan ateşkes anlaşmasının ilk aşamasının son takası olacak.

İsrail, cesetlerin kimliklerini teyit etmek için hala DNA testlerini sürdürürken, Hamas, hepsi 7 Ekim 2023'teki saldırıda rehin alınan 86 yaşındaki Şlomo Mansour, 50 yaşındaki Ohad Yahalomi, 50 yaşıhdaki Tsachi Idan ve 69 yaşındaki Itzik Elgarat'a ait olduklarını açıkladı.

İsrail'in haftasonu 602 Filistinliyi serbest bırakması gerekiyordu, ancak "aşağılayıcı" rehine takası törenlerini protesto etmek için geciktirildi.

İsrail, Hamas'ın rehineleri tören yapmadan vermeyi kabul ettiğini söyledi.

İsrail'in, Filistinli tutukluların salıverilmesini süresiz olarak ertelemesinin ardından Gazze'de ateşkes anlaşması tehlikeye girmişti.

Hamas, İsrail bu tutukluları salıvermeden, anlaşmada ilerleme sağlanamayacağını açıklamıştı.

Başbakan Binyamin Netanyahu, Hamas rehine takasının bir sonraki aşamasını garanti edene ve "aşağılayıcı" olarak tanımladığı törenleri iptal edene kadar Filistinli tutukluları serbest bırakmayacağını açıklamıştı.

Hamas yetkilisi İzzet el-Rişk, İsrail'in, teslim törenlerinin aşağılayıcı olduğu yönündeki iddiasının, ateşkes anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerinden kaçınmayı amaçlayan "asılsız bir iddia ve zayıf bir argüman" olduğunu söylemişti.

Şimdiye kadar yüzlerce Filistinli tutuklu karşılığında Hamas'ın elindeki 25 rehine serbest kaldı.

Filistinli yetkililere göre, serbest bırakılması beklenen Filistinli tutukluların 50'si müebbet, 60'ı uzun süreli hapis cezasına çarptırılmıştı. 445'i ise 7 Ekim'den sonra İsrail güçeleri tarafından tutuklanmıştı.

Gazze ateşkesi anlaşmasının birinci safhası bu takasın ardından son bulacak.

Beyaz Saray Orta Doğu Özel Temsilcisi: İkinci safha için müzakereler başlıyor

Washington, İsrailli müzakerecilerin ateşkes anlaşmasının ikinci safhası için görüşmelerde bulunmak üzere yola çıktıklarını açıkladı.

Trump yönetiminin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, "İlerleme kaydediyoruz. Şu konuştuğumuz dakikalarda İsrail bir ekip gönderiyor" dedi.

Witkoff görüşmelerin Doha ya da Kahire'de yapılacağını açıkladı.

İsrail'den bu konuda henüz bir açıklama gelmedi.

Hamas Cumartesi sabahı Avera Mengistu ve Tal Shoham'ı Refah'tan; Eliya Cohen, Omer Shem Tov ve Omer Wenkert'i de Nuseyrat'tan serbest bıraktı.

Kızıl Haç ekiplerine teslim edilmeden önce rehineler için her zamanki gibi tören düzenlendi. Törende, rehineler sahneye çıkarılıyor, konuşma yaptırılıyor ve kendilerine sertifika veriliyor.

İsrail basını da Filistinli tutukluların üzerinde Davut yıldızı olan ve "Unutmayacağız, affetmeyeceğiz" yazan kıyafetlerle serbest bırakıldığını bildirmişti.

Hisham al Sayed ise tören yapılmadan Gazze'de Kızıl Haç'a teslim edildi ve daha sonra İsrail'e ulaştı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, "Hamas, İsrailli Bedevi topluluğuna saygı göstermek için Hişam el Sayid için 'tören' düzenlemeyecek ve onu bu aşağılayıcı ve travmatik tecrübeye maruz bırakmayacak" denilmişti.

Açıklama, "Hişam el Sayid 10 yıldan uzun süredir rehin tutulurken İsrailli Araplara saygı neredeydi?" ifadeleriyle devam etti.

El Sayid 2015'ten beri Gazze'de tutuluyordu.

Gazze'de halen 62 kişi rehine olarak tutuluyor ve bu kişilerin yarısının halen hayatta olduğu düşünülüyor.

Ateşkesin ikinci safhasına kadar Hamas'ın elindeki hayatta olan rehinelerden serbest kalan olmayacak.

Shiri Bibas ve oğullarının cenaze töreni için binler toplandı

Çarşamba günü İsrail'de binlerce kişi Gazze'de ölen rehinelerden Shiri Bibas ve iki oğlu için düzenlenen cenaze törenine katıldı.

Shiri Bibas'ın cenazesi teslim edilirken ilk başta karışıklık yaşanmıştı.

İki çocuğu ile birlikte Gazze'de rehin tutulurken nasıl öldüğü de tartışma konusu.

Hamas 20 Şubat Perşembe günü İsrailli rehinelere ait dört cenazeyi İsrail'e teslim etmişti. Cenazelerden üçünün kimlikleri, anne Shiri Bibas ve bebekleri Ariel ve Kfir olarak açıklanmıştı.

İsrail ordusu, teslim edilen cenazenin anne Shiri Bibas'a ait olmadığını söyledi ve Hamas'ı ateşkes anlaşmasının şartlarını ihlâl etmekle suçladı.

Bu gelişmelerin ardından Hamas Cuma günü bir cenaze daha teslim etti ve bu cenazenin Shiri Bibas'a ait olduğu doğrulandı.

Hamas, cenazeleri Kızıl Haç'a teslim etmeden önce yaptığı yazılı açıklamada dört rehinenin İsrail hava saldırılarında öldüğü iddiasını yineledi. İsrail ise çocukların Kasım 2023'te Hamas tarafından öldürüldüğünü iddia etti.

BBC bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadı.

İsrail'in suçlamaları karşısında Hamas'ın yaptığı açıklamada, rehineleri "hayatta tutmak" için "elinden gelen her şeyi" yaptığı belirtildi ve esir yakınlarına ithafen, "Çocuklarını umursamayan bir yönetimin kurbanları oldunuz" ifadeleri kullanıldı.

Grup, Kasım 2023'te Bibas ailesine mensup üç kişinin İsrail saldırılarında öldürüldüğünü açıklamış, buna dair kanıt sunmamıştı.

Anne ve çocuklarının 7 Ekim saldırısında kaçırılış anları görüntülenmişti. O gün 32 yaşında olan annenin bebekleri 4 ve 7 aylıktı.

İsrail dördüncü cenazenin gazeteci ve barış aktivisti Oded Lifschitz'e ait olduğunu doğruladı. Lifschitz'in eşi Yocheved Lifschitz de kaçırılmış, Ekim 2023'te serbest bırakılmıştı.

Hamas'tan rehineleri tek seferde serbest bırakma teklifi

Hamas, geçtiğimiz günlerde ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasında serbest bırakılması öngörülen İsrailli rehineleri tek bir seferde salıvermeyi önerdi.

Hamas Sözcüsü Hazem Qassem 60'tan fazla rehinenin serbest kalması karşılığında İsrail güçlerinin Gazze'den tamamen çekilmesini ve savaşa son verilmesini istediklerini belirtti.

Hamas, aynı açıklamada İsrail'in grubun tamamen silahsızlanması ve Gazze'den çıkması talebini de reddetti.

İsrail'den henüz bu teklife yanıt gelmedi.

Ancak İsrail siyaset sahnesinde, özellikle de aşırı sağda, savaşı sona erdirmek ve Hamas'ın Gazze'de siyasi ve askeri iktidarına devam etmesi kabul gören bir fikir değil.

Netanyahu, savaşın amaçlarından birini İsrail'in Hamas'ı yok etmesi ve Gazze'den tamamen çıkartılması olarak açıklamıştı.

Hamas'ın teklifinin, takasların uzun bir sürece yayılarak aşama aşama yapılmasını eleştiren ABD Başkanı Donald Trump'a bir taviz olabileceği yorumları yapılıyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu haftalar süren gecikmelerin ardından, görüşmelerin ikinci aşaması için bir müzakere heyeti göndermeyi kabul etmişti.

İsrail medyasındaki haberlere göre Netanyahu, daha çok rehinenin serbest kalması için anlaşmanın ilk aşamasını uzatmak istediğini söyledi. Ancak Hamas anlaşmanın şimdiki haline bağlı kalmakta ve tamamlamakta kararlı.

Ateşkeste ikinci aşamanın daha zorlu bir müzakere sürecini içereceği, kalıcı ateşkesin ancak bu noktada gündeme gelebileceği tahmin ediliyor.

Netanyahu'nun 20 Ocak'taki ABD ziyareti sırasında Donald Trump'ın "Gazze'yi devralacağız" sözleri bölgeyi yeni bir krizin eşiğine getirmişti.

Trump Filistinlilerin "başka bir yere gitmesini" savunurken, ABD'nin bölgeyi "Orta Doğu'nun Riviera'sına dönüştürmeyi" üstleneceğini iddia etmişti.

Söz konusu açıklamalara Filistinlilerin yanı sıra ABD'nin müttefiklerinden de itirazlar ve tepkiler yöneltildi.

Planın ikinci aşamasında "savaşın kalıcı bir şekilde sona ermesi" için müzakereler öngörülüyor.

Üçüncü aşamada ise Gazze'nin yeniden inşa sürecine girişilmesi planlanıyor.

Müzakerelerde Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD arabuluculuk yapıyor.

Hamas 7 Ekim 2023'teki saldırısında 251 kişiyi rehin almış ve yaklaşık 1200 kişiyi öldürmüştü.

İsrail'in 15 ay süren saldırılarında 47 binden fazla Filistinli öldürüldü ve Gazze'deki yerleşim yerleri büyük ölçüde yok edildi.