8 Mart Dünya Kadınlar Günü 'şirketler para kazansın diye kutlanmıyor'

Dünyanın dört bir yanındaki insanlar her yıl 8 Mart'ta Dünya Kadınlar Gününü kutluyor.

Resmi olarak bir asırdan fazla süredir kutlanan bu etkinlik kapsamında, yürüyüşler, söyleşiler, konserler, sergiler ve tartışmalar da dahil olmak üzere dünya çapında binlerce etkinlik düzenleniyor.

Ancak çeşitli markalar Dünya Kadınlar Günü temalı kampanyalar başlatır ve sosyal medya kadınların güçlendirilmesiyle ilgili etiketlerle dolup taşarken, bazıları siyasi bir hareketin pazarlama fırsatına indirgenip indirgenmediğini sorguluyor.

Kadın güvenliği savunucuları, kar amacı güden ticari pazarlama taktiklerinin Dünya Kadınlar Günü'nün amacından uzaklaştırdığını savunuyor.

Jamie Klinger, Dünya Kadınlar Günü etkinliklerini ilk olarak Philadelphia'daki lisesinde düzenlemeye başladı.

Sarah Everard'ın 2021'de Londra'da bir polis tarafından kaçırılıp, tecavüz edildikten sonra öldürülmesinden sonra Klingler, erkek şiddetinden etkilenen kadınlara yardım etmek amacıyla sosyal adalet hareketi "Reclaim These Street- Sokakları Geri Alalım" hareketini kurdu.

Klinger "Dünya Kadınlar Günü, kadınlar ve erkekler arasındaki eşitlik mücadelesine yapılan katkıları ve bu yöndeki ilerlemeyi kutlamak için bir gün olarak düşünüldü" diyor:

"Ancak sorunun bir kısmı da ticarileşmeden kaynaklanıyor. Pembe şapkalar takmak, farklı tişörtler giymek, uyumlu küpeler almak zorunda kalmak. Bunu ticarileştirmekten gerçekten uzaklaşmak istiyorum."

Klinger, "gerçek dünyada değişime" yönelik herhangi bir çaba göstermeden kendilerini Dünya Kadınlar Günü ile ilişkilendiren şirketlerin sorgulanması gerektiğine inanıyor.

"Şirketlerin çoğu Dünya Kadınlar Günü gibi şeylerden çabuk para kazanmaya çalışıyor" diyor.

'8 Mart'a her zamankinden daha çok ihtiyacımız var'

Akademisyen Lauren McCarthy, Dünya Kadınlar Günü'nün önemini koruduğuna inanırken, şirketlerin bunu bir pazarlama fırsatı olarak görmesi nedeniyle anlamının zayıfladığından da kaygılı.

"Dünya Kadınlar Günü hep devrim, güç ve mücadeleyle ilgili oldu ve şimdi her zamankinden daha çok sahip çıkmalıyız. Radikal köklerimizi yeniden kucaklamalıyız" diyor.

Dr. McCarthy, Dünya Kadınlar Günü'nün tarihini ve iş dünyası tarafından benimsenmesini inceleyen bir çalışmanın yazarlarından biri olarak, işletmelerin cinsiyet eşitliğiyle anlamlı bir şekilde ilgilenmelerini sağlamak gerektiğini söylüyor.

"Onlardan, bunu iyi bir şekilde kutlamanın, hakiki olmanın, sadece bir gün kekle değil, işletmelerin sistemde yapabileceği değişikliklerle kutlamanın nasıl görüneceğini düşünmelerini istiyoruz" diyor.

McCarthy örneğin, işletmelerin cinsiyetler arası ücret farkında değişiklik yapmaya kararlı olup olmadıklarını sorgulaması gerektiğini söylüyor.

Dr. McCarthy ayrıca, dünya çapında çeşitli deneyimlere sahip milyarlarca kadın olduğunu kabul etmenin de çok önemli olduğunu ekliyor.

"Çeşitlilik çok önemli. İşletmeler, farklı hedeflere ulaşmak isteyen kadınlar arasındaki çeşitliliği anlamak için zaman ayırabilirler" diyor.

Çiçek ve hediyeler

Dünya Kadınlar Günü'nün ticari yönü geçmişten gelen bir olgu. Bazı bölgelerde, özellikle çiçek gibi hediyeler almak, kültürel geleneğin önemli bir parçası ve sembolik bir anlam taşıyor.

İtalya'da erkekler genellikle hayatlarındaki kadınlara sarı mimoza çiçekleri veriyor. Mart ayında açan bu çiçekler, La Festa della Donna olarak bilinen Dünya Kadınlar Günü'nün sembolü haline geldi.

Doğu Avrupa ve Orta Asya'nın bazı bölgeleri de dahil olmak üzere diğer yerlerde, 8 Mart çiçek verilerek kutlanıyor ve aynı zamanda resmi tatil.

Çin'de de Devlet Konseyi'nin tavsiyesi üzerine birçok kadına yarım gün izin veriliyor.

Dünya Kadınlar Günü nasıl başladı?

8 Mart Dünya Kadınlar Günü, işçi hareketinden doğdu.

Tohumları 1908'de New York'ta 15 bin tekstil işçisi kadının daha kısa çalışma saatleri, daha iyi ücret ve seçme hakkı talebiyle yürümeleriyle atıldı.

Bir yıl sonra Amerika Sosyalist Partisi 8 Mart'ı Ulusal Kadınlar Günü ilan etti.

Bu özel günü uluslararası hale getirme fikrini ortaya atan ilk kişi ise Alman komünist ve kadın hakları savunucusu Clara Zetkin'di.

Zetkin, 1910 yılında Kopenhag'da toplanan Uluslararası Emekçi Kadınlar Konferansı'nda Dünya Kadınlar Günü fikrini önerdi.

Konferansa 17 farklı ülkeden katılan 100 kadın, Zetkin'in önerisini oybirliğiyle kabul etti.

İlk uluslararası etkinlikler 1911'de Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre'de düzenlendi.

Dünya Kadınlar Günü'nün 100. yıl dönümü 2011 yılında büyük organizasyonlarla kutlandı.

1977'de Birleşmiş Milletler'in Dünya Kadınlar Günü'nü kabul etmesiyle gün resmiyet kazandı.

İlerleyen yıllarda BM her sene için özel bir tema belirlemeye başladı. 1996'da belirlenen ilk tema "Geçmişi kutlamak, geleceği planlamak" idi.

Neden 8 Mart tarihi?

Dünya Kadınlar Günü fikrini ortaya atan Clara Zetkin'in aklında belirli bir tarih yoktu.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, 1917'de Rus emekçi kadınlar "Ekmek ve barış istiyoruz" sloganlarıyla sokaklara çıkmıştı.

Eylemlerin dördüncü gününde Rus Çarı tahttan indirildi. Kurulan geçici hükümet ise kadınlara seçme hakkı tanıdı.

Rusya'daki kadın eylemlerinin başlangıcı, Jülyen takvimine göre 23 Şubat'tı.

Dünya genelinde daha yaygın biçimde kullanılan Miladi (Gregoryen) takvimde bu tarih 8 Mart'a denk geliyordu.

Bu yılın teması ne?

Bu yıl BM'nin teması "Haklar. Adalet. Eylem. TÜM Kadınlar ve Kız Çocukları İçin".

BM kadınların ve kız çocuklarının erkeklerin yasal haklarının sadece %64'üne sahip olduğu, "eşitliğe hiç bu kadar yakın halde, kazanımları kaybetmeye de hiç bu kadar yakın olmadıkları" konusunda uyarıda bulunuyor.

Tema, "ayrımcı yasalar, zayıf yasal korumalar ve zararlı uygulamalar ve sosyal normlar" da dahil olmak üzere eşitliğe giden yolda tüm engelleri ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

Dünya Kadınlar Günü'nü farklı temalarla destekleyen başka kuruluşlar da var.

Dünya Erkekler Günü var mı?

Dünya Erkekler Günü, 1990'lardan beri 19 Kasım'da kutlanıyor.

Bu etkinlik BM tarafından tanınmasa da dünya çapında 80'den fazla ülkede kutlanıyor.

Organizatörlere göre, bu gün "erkeklerin dünyaya, ailelerine ve topluluklarına kattığı olumlu değere" odaklanıyor.

Amacı, olumlu rol modellerini öne çıkarmak, farkındalık yaratmak ve cinsiyet ilişkilerini iyileştirmek.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.