วัคซีนโควิด: ชาติไหนฉีดซิโนแวคให้เด็กเล็กบ้าง สำรวจสถานการณ์ก่อน อย. อนุมัติฉีดซิโนแวคในเด็ก 6 ขวบ

กรรมการผู้เชี่ยวชาญของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อนุมัติให้ขยายการใช้วัคซีนซิโนแวคและซิโนฟาร์มในเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไป ส่วนเด็กอายุ 3-5 ปี ให้ส่งข้อมูลประกอบการพิจารณาเพิ่มเติม ด้านราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทยยังไม่แนะนำวัคซีนเชื้อตายในเด็ก

นพ.ไพศาล ดั่นคุ้ม เลขาธิการ อย. เปิดเผยว่า กรรมการผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาขยายขอบเขตการใช้วัคซีนสำหรับเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไป โดยไม่ต้องปรับขนาดยาของวัคซีนซิโนแวค นำเข้าโดยองค์การเภสัชกรรม (อภ.) และวัคซีนซิโนฟาร์ม นำเข้าโดยบริษัทไบโอจีนีเทค จำกัด

ปัจจุบันวัคซีนทั้ง 2 ชนิดนี้ได้รับอนุญาตให้ใช้ในผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป แต่ผู้รับอนุญาตคือ อภ. และบริษัทไบโอจีนีเทคฯ ได้ขอขยายอายุในช่วง 3-17 ปี กรรมการผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาถึงคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความปลอดภัยแล้ว อนุมัติให้ขยายอายุกลุ่มผู้ใช้ตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป และได้แจ้งให้ผู้รับอนุญาตทั้ง 2 ราย ส่งข้อมูลเพิ่มเติมโดยเร็วเพื่อพิจารณาขยายการใช้วัคซีนในกลุ่มอายุ 3-5 ปีต่อไป

การพิจารณาวัคซีนซิโนแวคให้ฉีดในเด็กอายุ 3-17 ปี ได้รับการเปิดเผยจากนายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เมื่อวันที่ 2 ก.พ. ภายหลังการประชุมผู้บริหารระดับสูงของกระทรวง

นายอนุทินกล่าวว่า หากผ่านการอนุมัติ วัคซีนยี่ห้อซิโนแวค ซึ่งเป็นวัคซีนเชื้อตายจะเป็นทางเลือกให้พ่อแม่ผู้ปกครอง นอกเหนือจากวัคซีนชนิด mRNA สำหรับเด็กของไฟเซอร์ แต่การฉีดวัคซีนยังอยู่ที่ดุลยพินิจของกุมารแพทย์เป็นหลัก

สถานะล่าสุดของวัคซีนที่ฉีดในเด็กเล็กที่ทางการไทยอนุมัติ มีเพียงวัคซีนชนิด mRNA ของไฟเซอร์ เพียงยี่ห้อเดียว ซึ่ง อย. ได้ขึ้นทะเบียนให้ฉีดไฟเซอร์ในเด็กตั้งแต่ 5 ขวบขึ้นไป ซึ่งเริ่มฉีดให้เด็กในกลุ่มเด็กที่มีโรคประจำตัว 7 โรค ที่สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี เมื่อวันที่ 31 ม.ค. ที่ผ่านมา เป็นแห่งแรก

ส่วนซิโนแวค และซิโนฟาร์ม ได้ยื่นขอขึ้นทะเบียนใช้ฉีดในเด็กต่อ อย. ไปแล้ว แต่ยังอยู่ระหว่างพิจารณา

ก่อนหน้านี้ ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ให้ข้อมูลไว้บนเฟซบุ๊ก Yong Poovorawan เมื่อวันที่ 1 ก.พ. ว่า วัคซีนใช้ในเด็ก ขณะนี้ทั่วโลกมีใช้อยู่ 2 ชนิด คือ mRNA ได้แก่ ไฟเซอร์ และวัคซีนเชื้อตาย ได้แก่ ซิโนแวค และซิโนฟาร์ม

"วัคซีนเชื้อตายกำลังรอขึ้นทะเบียนอยู่ ไม่ทราบว่าจะได้เมื่อไร แต่เชื่อว่าไม่นาน เพราะขณะนี้มีการให้ในเด็กหลายร้อยล้านโดส ให้ในเด็กตั้งแต่ 3 ขวบปีขึ้นไป ในจีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (มาเลเซีย อินโดนีเซีย เขมร etc) ตะวันออกกลาง และลาตินอเมริกา" น.ยง ระบุ

หลายประเทศเริ่มให้วัคซีนโควิด-19 แก่เด็กเล็ก อายุตั้งแต่ 3-5 ขวบขึ้นไป ถึง 17 ปี ในช่วงเดือน พ.ย.-ธ.ค. ปีที่แล้ว

ข้อมูลจากสื่อต่างประเทศในขณะนี้ พบว่าในเอเชีย มีฮ่องกง อินโดนีเซีย ที่อนุญาตให้ฉีดซิโนแวคในเด็กเล็ก

ส่วนวัคซีนซิโนฟาร์ม รัฐบาลจีนอนุมัติการใช้วัคซีนซิโนฟาร์มกับเด็กและวัยรุ่นอายุ 3-17 ปี ตั้งแต่เมื่อเดือน ก.ค. 2564 ซึ่งทางบริษัทผู้นำเข้าซิโนฟาร์ม โดยการประสานของราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ ก็ได้ยื่นขออนุมัติให้ฉีดในเด็กอายุ 3 ปีขึ้นไป ตั้งแต่เดือน ก.ย. แต่ยังไม่ได้รับการอนุมัติ

ซิโนแวคที่มีประวัติ

ตลอดปี 2564 ซิโนแวคถูกตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อ โดยเฉพาะสายพันธุ์กลายพันธุ์อย่างเดลตา ที่เข้ามาโจมตีระบบสาธารณสุขไทยเมื่อกลางปีที่แล้ว จนทำให้ สธ. ต้องคิดค้นสูตรเพื่อเพิ่มหรือ "บูสต์" ประสิทธิภาพซิโนแวค ด้วยการใช้สูตรไขว้ ซิโนแวค-แอสตร้าเซนเนก้า เพื่อกระตุ้มภูมิคุ้มกันได้ดีขึ้น และเสริมด้วยวัคซีนแอสตร้าเซนก้า ที่ต้องเว้นระยะห่างราว 8-12 สัปดาห์

สำหรับซิโนแวค เดือน มิ.ย. ปีที่แล้ว กรมควบคุมโรคแจ้งให้ ครม. ทราบว่าได้จองวัคซีนซิโนแวคแล้วจำนวน 19.5 ล้านโดส ครม.ยังอนุมัติให้จัดซื้ออีก 12 ล้านโดส ภายในสิ้นเดือน ธ.ค. 2564 รวมแล้ว ประเทศไทยมีซิโนแวคเกือบ 32 ล้านโดส ไม่นับรวมยอดที่ได้รับบริจาคจากจีน

นพ.โอภาส การย์กวินพงศ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า หากซิโนแวคได้รับการอนุมัติให้ฉีดในเด็กอายุ 3-17 ปี ทางการไทยก็ไม่ต้องจัดซื้อเพิ่ม เพราะยังมีล็อตส่วนที่ทางจีนบริจาคอยู่

"ขณะนี้ในส่วนของวัคซีนซิโนแวคมีอยู่แล้ว โดยเป็นวัคซีนที่ได้รับบริจาคจากประเทศจีนราว 2 ล้านโดส รวมแล้วจะมีวัคซีนอยู่ราว 4-6 ล้านโดส ไม่ต้องซื้อเพิ่ม และวัคซีนไม่ได้หมดอายุ" กรุงเทพธุรกิจ รายงานการให้สัมภาษณ์ของ นพ.โอภาส วานนี้ (2 ก.พ.)

วัคซีนโควิดในเด็กเล็ก ไทยจะใช้สูตรไหน

สำหรับกลุ่มเด็กอายุ 5-11 ปี สธ. ระบุกลุ่มเป้าหมายในการฉีดเดือน ก.พ. 2565 ใน 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มเด็กที่มีโรคเรื้อรัง 7 โรค และนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5-6 จำนวน 1 ล้านราย โดยใช้สูตรวัคซีนไฟเซอร์-ไฟเซอร์ (ฝาส้ม) จำนวน 1 ล้านโดส นำร่องไปแล้วที่แรกที่ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินีหรือ รพ.เด็ก เมื่อวันที่ 31 ม.ค.

สำหรับวัคซีนไฟเซอร์ฝาส้ม เป็นวัคซีนสูตรสำหรับเด็ก (paediatric formulation dose) ซึ่งต่างจากวัคซีนสูตรผู้ใหญ่ที่เป็นฝาสีม่วง

ข้อมูล ณ วันที่ 21 ม.ค. กรมควบคุมโรคระบุว่า ได้รับแจ้งจากบริษัทผู้ผลิตว่าส่งมอบได้ในไตรมาสแรกปีนี้ 3.5 ล้านโดส ทั้งนี้ ครม.อนุมัติงบประมาณจัดซื้อไว้ 10 ล้านโดส

นพ.โอภาสกล่าวว่า หาก อย. อนุมัติให้ฉีดวัคซีนซิโนแวคในเด็กอายุ 3 ขวบขึ้นไป ก็จะทำให้กลุ่มเด็กอายุ 5 ขวบขึ้นไป สามารถฉีดได้ทั้งสูตรไฟเซอร์ 2 เข็ม หรือซิโนแวค 2 เข็ม หรือ สูตรผสม ซิโนแวค-ไฟเซอร์ ซึ่งเป็นทางเลือกให้ผู้ปกครอง โดยการพิจารณาร่วมกันกับกุมารแพทย์

ประเทศที่ฉีดวัคซีน mRNA ให้เด็กเล็ก

สหราชอาณาจักร เริ่มฉีดไฟเซอร์ให้กับเด็กอายุ 5-11 ปี ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรค ปอดเรื้อรัง โรคหัวใจ เรื้อรัง กลุ่มเด็กพิการ และเด็กที่อาศัยอยู่กับผู้ใหญ่ที่มีภูมิต้านทานต่ำ เมื่อวันที่ 31 ม.ค. วันเดียวกับประเทศไทย โดยจะได้รับวัคซีนในปริมาณ 1 ใน 3 ของวัคซีนที่ฉีดในผู้ใหญ่

สิงคโปร์ อนุมัติให้ใช้วัคซีนไฟเซอร์ ฉีดในเด็กอายุ 5-11 ปี โดยเริ่มฉีดไปเมื่อ 27 ธ.ค. ปีที่แล้ว โดยไฟเซอร์ยังเป็นวัคซีนโควิดชนิดเดียวที่สิงคโปร์อนุมัติให้ฉีดในเด็กกลุ่มอายุนี้

หลังเริ่มฉีดวัคซีนไปไม่กี่วัน องค์การวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health Sciences Authority -HSA) ระบุ ณ สิ้นปี 2564 ว่าไม่มีเด็กที่ได้รับผลข้างเคียงหรือเหตุไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงจากการฉีดวัคซีนไปแล้ว 20,327 โดส แต่มีเด็กเพียงผลข้างเคียงที่ไม่รุนแรง 6 ราย จากการฉีดไฟเซอร์ ในจำนวนนี้ 3 ราย เป็นอาการแพ้วัคซีน ได้แก่ ลมพิษ มีอาการบวมที่เปลือกตา ใบหน้า และริมฝีปาก ส่วนอีก 3 ราย มีอาการเวียนศีรษะ เป็นไข้ และหายใจเร็ว

ล่าสุด ณ วันที่ 15 ม.ค. สิงคโปร์ฉีดวัคซีนไฟเซอร์ให้เด็กอายุ 5-11 ปี ไปแล้ว กว่า 1 แสนโดส

มาเลเซีย อนุมัติให้ใช้วัคซีนไฟเซอร์ ฉีดในเด็กอายุ 5-12 ปี เมื่อวันที่ 6 ม.ค. สเตรทไทมส์ระบุว่า เริ่มฉีดในวันที่ 3 ก.พ.

ฟิลิปปินส์ อนุมัติให้ฉีดวัคซีนไฟเซอร์ในเด็กอายุ 5-11 ปี ตามรายงานของซีเอ็นเอ็น ฟิลิปปินส์ และกำลังพิจารณาอนุมัติให้ใช้วัคซีนอีก 3 ยี่ห้อ ในกลุ่มเด็ก 2-18 ปี ในภาวะฉุกเฉิน ได้แก่ โควาซิน (Covaxin) วัคซีนเชื้อตายของอินเดีย ซิโนแวค และซิโนฟาร์ม

สหรัฐฯ อนุญาตให้ฉีดไฟเซอร์แก่เด็กอายุ 5 ปีขึ้นไปแล้วก่อนหน้านี่ และคณะกรรมการอาหารและยาของสหรัฐฯ หรือเอฟดีเอ (FDA) เตรียมพิจารณาอนุมัติให้ฉีดในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ภายในเดือน ก.พ.

ฮ่องกง อนุมัติให้ฉีดวัคซีนซิโนแวคในเด็กอายุ 3-17 ปี ไปเมื่อเดือน พ.ย.

กัมพูชา เริ่มฉีดซิโนแวคให้เด็กอายุ 5 ขวบขึ้นไป ตั้งแต่วันที่ 1 พ.ย.

อินโดนีเซีย เริ่มฉีดวัคซีนโควิด ให้เด็กอายุ 6-11 ปี ไปเมื่อวันที่ 13 ธ.ค. โดยอนุมัติให้ฉีดซิโนแวค ตั้งแต่เดือน พ.ย. 2564

ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์ฯ ยังไม่แนะนำวัคซีนเชื้อตายในเด็ก

ศ.นพ.สมศักดิ์ โล่ห์เลขา ประธานราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนเมื่อวันที่ 3 ก.พ. ว่า ปัจจุบันวัคซีนที่ต่างประเทศมีการรับรองให้ฉีดในเด็ก คือไฟเซอร์ เนื่องจากทำให้ภูมิคุ้มกันขึ้นสูง ซึ่งในส่วนของราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทยนั้น ไม่ได้มีคำแนะนำกรณีการฉีดวัคซีนเชื้อตายในเด็ก เนื่องจากข้อมูลผลการศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนี้ยังมีจำกัด

ส่วนกรณีที่ อย. จะอนุมัติให้สามารถฉีดวัคซีนชนิดเชื้อตายในกลุ่มเด็กวัย 3 ปี ประธานราชวิทยาลัยกุมารแพทย์ฯ ระบุว่ายังไม่มีข้อมูลตรงนี้อย่างกว้างขวาง ปัจจุบันมีข้อมูลเฉพาะวัคซีนชนิด mRNA หรือไฟเซอร์ แม้แต่ผลการศึกษาเกี่ยวกับการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าในเด็กก็ยังไม่มีเช่นกัน

ในประเด็นการฉีดวัคซีนแบบไขว้ ศ.นพ.สมศักดิ์กล่าวว่า ปัจจุบันการฉีดวัคซีนไขว้มีเพียงผู้ใหญ่เท่านั้น การจะนำมาฉีดในเด็กยังไม่มีข้อมูล แม้ต่างประเทศก็ยังไม่มีผลการศึกษาในเด็ก

สธ. เผยพร้อมฉีด หาก อย. รับรองวัคซีนในเด็ก

นพ. โอภาส การย์กวินพงศ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข กล่าวในการแถลงข่าววันที่ 4 ก.พ. ว่า มีความเห็นสอดคล้องกับราชวิทยาลัยกุมารแพทย์ฯ ถึงเรื่องประสิทธิภาพความปลอดภัยของวัคซีนเชื้อตาย แต่ก็ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของคณะกรรมการอาหารและยาว่าจะรับรองการใช้หรือไม่

"เมื่อไหร่ก็ตามที่ทางสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาให้การรับรองการขึ้นทะเบียนการฉีด (วัคซีนซิโนแวค) ได้ทางกระทรวงสาธารณสุขก็จะดำเนินการต่อไป เนื่องจากว่าเราทราบอยู่แล้วว่า โรคโควิด-19 ไม่ได้เลือกที่จะติดเชื้อเฉพาะเด็กหรือผู้ใหญ่" นพ. โอภาส กล่าว

ในช่วงการระบาดใหญ่ที่ผ่านมา สธ.พบเด็กอายุ 5-11 ปี ติดเชื้อโควิด-19 ระหว่างวันที่ 1 เม.ย. - 31 ธ.ค. 2564 ถึง 123,403 ราย และตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. - 2 ก.พ. ที่ผ่านมา พบว่ามีเด็กในช่วงอายุดังกล่าวติดเชื้อ13,600 ราย

สำหรับเด็กอายุ 12-17 ปี ในช่วงการระบาดระลอกเม.ย. ปี 2564 มีการติดเชื้อ 111,952 ราย และในระลอก ม.ค. - ก.พ. นี้ ติดเชื้อ 12,126 ราย ถ้าเทียบกันแล้วในยอดการติดเชื้อ 100 คน ตามช่วงอายุต่าง ๆ ในการระบาดระลอกแรก ๆ จะมีเด็กที่ติดเชื้อเพียง 1%

"แต่ถ้าจะเทียบกับระลอกล่าสุดกับระลอกเดือน เม.ย. 2564 จะเป็นเด็กอายุ 5-11 ปี ถึง 6% เป็นเด็กอายุ 12-17 ปีถึง 5.6% จะเห็นได้ว่าเด็กกลุ่มนี้จะมีแนวโน้มติดเชื้อเพิ่มมากขึ้น เพราะฉะนั้นหากมีวัคซีนที่ทางคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ให้การรับรองทั้งเรื่องประสิทธิภาพความปลอดภัย ทางกระทรวงสาธารณสุขก็พร้อมจะนำวัคซีนดังกล่าวนำมาฉีดให้กับเด็กเพื่อป้องกันให้เด็ก ๆ เหล่านี้ครับ" อธิบดีกรมควบคุมโรคระบุ

สำหรับวัคซีนซิโนแวค ทางการไทยนำเข้ามาตั้งแต่ ก.พ. 2564 รวมทั้งหมด ณ วันนี้ (4 ก.พ.) ราว 33 ล้านโดส แบ่งเป็นผ่านการสั่งซื้อทั้งหมด 30 ล้านโดส และได้รับบริจาคมาอีกส่วนจากรัฐบาลจีน 2,998,400 โดส ส่วนยอดการฉีดที่ได้รายงานเข้าระบบไปแล้วเกือบ 27 ล้านโดส จึงทำให้เหลือวัคซีนในระบบอีกราว 6 ล้านโดส โดยส่วนหนึ่งเป็นวัคซีนที่ได้รับบริจาคจากจีนเมื่อเดือน ธ.ค. รวมอยู่ด้วย 2 ล้านโดส

"ถ้าทาง อย. เห็นชอบให้ฉีดวัคซีน (ซิโนแวค) ในเด็กได้ เราก็จะมีวัคซีนที่เราจะสามารถกระจายฉีดให้กับประชาชน โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก ๆ ได้ในพื้นที่ราว 6 ล้านโดสดังกล่าว ดังนั้นเราก็ไม่จำเป็นต้องซื้อวัคซีนเข้ามาเพิ่มเติม" นพ. โอภาส กล่าว

เพิ่มตัวเลือกให้ผู้ปกครอง

ผศ.ดร.นพ.ปวิน นำธวัช อาจารย์ประจำภาควิชาระบาดวิทยาคลินิกและชีวสถิติ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยกับบีบีซีไทยว่า ตามหลักการแล้วก็ควรจะฉีดวัคซีนโควิด-19 ได้เหมือนปกติ แต่ในเด็กเล็กโรคไม่ค่อยมีอาการอยู่แล้ว อาจจะไม่ได้ลดอัตราตายให้เห็นได้มากเท่ากับผู้ใหญ่

"ส่วนในแง่ความปลอดภัย ผมมองว่าคงไม่มีปัญหามากเท่าไหร่ แต่แง่ของประสิทธิภาพอาจจะไม่ชัดเจนมากนัก โดยเฉพาะผลกับสายพันธุ์ใหม่ ๆ ซึ่งพบว่าประสิทธิภาพลดลงทุกตัว" ผศ.ดร.นพ.ปวิน กล่าว

ทั้งนี้ในแง่การมีตัวเลือกหลาย ๆ อย่างให้ผู้ปกครองเลือก น่าจะทำให้ความลังเลที่จะฉีดโดยรวมลดลง และพอโรคในเด็กอาการน้อย การดูประสิทธิภาพจะดูค่อนข้างลำบากในทางระบาดวิทยา