กัญชา : 9 มิ.ย. แจกกล้า 1 ล้านต้น สูบเพื่อการสนทนาได้ไหม เรื่องควรรู้ก่อน “ปลดล็อก”

ตั้งแต่วันที่ 9 มิ.ย. คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) จะถอดพืชกัญชา-กัญชง ให้พ้นจากบัญชีการเป็นยาเสพติดประเทภ 5 และให้ทุกบ้านปลูกได้ โดยไม่ต้องขออนุญาต แต่ทั้งนี้ยังเป็นการใช้เพื่อการแพทย์และการดูแลสุขภาพเท่านั้น

แม้การปรับปรุงครั้งนี้จะทำให้ทุกคนสามารถปลูกกัญชาเสรีได้ แต่ก็ยังมีข้อจำกัดบางประการที่ทำให้นักเคลื่อนไหวเรื่องกฎหมายกัญชาเสรี และผู้ใช้งานส่วนใหญ่มองเห็นว่าการปลดล็อกในครั้งนี้ยังไปได้ไม่สุด เหมือนประเทศอื่นที่ผ่านกฎหมายในทำนองเดียวกัน

นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 31 พ.ค. 2565 ภายหลังการประชุม หารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเตรียมการสำหรับประกาศกระทรวงสาธารณสุข ที่ปลดกัญชาออกจากการเป็นยาเสพติดประเภท 5 มีผลวันที่ 9 มิ.ย. ว่าสามารถนำกัญชามาปลูกได้ พร้อมยอมรับว่าเมื่อเริ่มนำประกาศนี้มาใช้อาจจะเป็นปัญหา เพราะถ้าเป็นใบไม่เป็นไร แต่ถ้าเป็นช่อหรือดอกไม่สามารถทำได้ กระทรวงสาธารณสุขก็จะต้องควบคุมเพราะมีกฎหมายควบคุมช่อ-ดอกอยู่แล้ว

บีบีซีไทยรวบรวม 5 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับการ "ปลดล็อกกัญชา" ที่จะเริ่มมีผลปังคับใช้ในวันที่ 9 มิ.ย. ที่จะถึงนี้

1. ใช้ได้เฉพาะเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ

เมื่อวันที่ 19 พ.ค. ที่ผ่านมา มีการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเพื่อการใช้ประโยชน์กัญชาทางการแพทย์และศึกษาวิจัย ระหว่าง สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และกรมวิชาการเกษตร

โดยกรมวิชาการเกษตร ได้พัฒนาต้นกล้ากัญชา กัญชง 1 ล้านต้นเพื่อกระจายแก่ประชาชนไปปลูกในครัวเรือน เพื่อให้เกิดประโยชน์ทางการแพทย์ สุขภาพ และการประกอบอาหาร

อย่างไรก็ตามยังไม่มีการอนุญาตให้ใช้เพื่อการสันทนาการ โดยการสูบกัญชาเพื่อการสันทนาการ หากมีการพบเห็นหรือร้องเรียน ผู้สูบจะมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 2,000 บาท ตาม พ.ร.บ.สาธารณสุข โดยกฎหมายใหม่ระบุว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจต้องมีหมายค้น เว้นแต่มีเหตุให้เชื่อได้ว่าหากช่วงการรอหมายค้นจะเกิดการยักย้าย ซุกซ่อน หรือทําลายหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับการกระทําความผิด เจ้าหน้าที่สามารถค้นได้โดยไม่ต้องมีหมาย

การปลดล็อกครั้งนี้รวมไปถึงการอนุญาตให้นำกัญชาและกัญชงมาเป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์อาหาร และเครื่องสำอางได้ แต่มีข้อห้ามไม่ให้นำเข้ามาจากต่างประเทศ ยกเว้นกรณีใช้เฉพาะตัวที่ผู้โดยสารที่เดินทางเข้ามาในราชอาณาจักรนำติดตัวมาด้วยเท่านั้น

2. แจกต้นกล้ากัญชา 1 ล้านต้น

นายระพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กล่าวเมื่อ 19 พ.ค. หลังลงนามบันทึกข้อตกลงว่า ต้นกล้ากัญชา 1 ล้านต้นที่จะนำมาแจก เป็นพันธุ์ไทยทั้งหมด 10 สายพันธุ์ โดยจะเริ่มแจก 1,000 ต้นตามที่ได้ขออนุญาต อย. ไว้ก่อนหน้านี้ในงาน "มหกรรม 360 องศา ปลดล็อกกัญชา ประชาชนได้อะไร" จะจัดขึ้นระหว่าง 10-12 มิ.ย. 2565 ที่สนามช้างอินเตอร์เนชั่นแนลเซอร์กิต จ.บุรีรัมย์

ส่วนการแจกต้นกัญชาระยะต่อไปยังอยู่ระหว่างการหารือว่าจะมีเงื่อนไขและดำเนินการผ่านขั้นตอนอย่างไร เพื่อให้ประชาชน เกษตรกรสามารถเข้าถึงต้นพันธุ์ได้ เบื้องต้นอาจจะผ่านแอปพลิเคชัน จดแจ้ง ของ อย. หรือผ่านกลไกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เพื่อความสะดวกให้กับเกษตรกร

3. อยากได้ต้นกล้ากัญชาฟรีต้องทำอย่างไร

นพ.วิทิต สฤษฏีชัยกุล รองเลขาธิการ อย. กล่าวในช่วงการแถลงข่าวการจัดงาน "มหกรรม 360 องศา ปลดล็อกกัญชา ประชาชนได้อะไร" ที่ จ.บุรีรัมย์ เมื่อ 20 พ.ค. ที่ผ่านมาว่าการจัดงานในครั้งนี้เพื่อให้ประชาชนและผู้ประกอบการ ได้รับรู้ถึงการใช้ประโยชน์จากต้นกัญชา ภายหลังปลดล็อกออกจากยาเสพติดเป็นพืชสมุนไพร ได้อย่างถูกต้องเหมาะสม

โดย นพ.วิทิต อธิบายในช่วงการแถลงข่าวว่า ผู้ที่ต้องการรับต้นกล้ากัญชาฟรีต้องมีการการจดแจ้งผ่านแอปพลิเคชันชื่อว่า "ปลูกกัญ" หรือ "Plook Ganja"

ผู้ที่สนใจสามารถจดแจ้งผ่านแอปพลิเคชันดังกล่าวได้ตั้งแต่วันที่ 9 มิ.ย. โดยในงาน จะมีเจ้าหน้าที่คอยให้บริการรับจดแจ้งภายในงาน ผู้ที่สนใจเพียงถือบัตรประชาชนใบเดียวมาขอจดแจ้งได้ โดยผู้ขอจดแจ้งปลูกจะต้องมีอายุ 20 ปีขึ้นไป

ประชาชนที่จดแจ้งขอปลูกในครัวเรือน สามารถนำทุกส่วนของต้นกัญชาไปใช้ประโยชน์ในการดูแลสุขภาพตัวเองได้ แต่นพ.วิทิตยังกล้าวเพิ่มเติมว่าการปลดล็อกในครั้งนี้ไม่อนุญาตสามารถให้นำกัญชาไปทำสารสกัดที่มีความเข้มข้นของ THC หรือสารที่ทำให้เกิดอาการเมา เกินกว่า 0.2%

โดยส่วนที่สามารถนำไปใช้งานได้อย่างไม่ผิดกฎหมายได้แก่

4. กฎหมายปลดล็อกกัญชาเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร

ราชกิจจานุเบกษา ออกประกาศกระทรวงสาธารณสุข ลงวันที่ 8 ก.พ. 2565 เรื่อง ระบุชื่อยาเสพตดิ ให้โทษในประเภท 5 เอาไว้ว่า ยาเสพติดให้โทษที่ระบุชื่อดังต่อไปนี้เป็นยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด

โดยในประกาศได้ระบุว่ามีการยกเว้นสารสกัดดังต่อไปนี้

โดยประกาศนี้ให้มีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกาหนด 120 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป ซึ่งตรงกับ 9 มิ.ย. 2565

5. ผู้ใช้งานบางส่วนคิดว่าใครได้ประโยชน์

สันติ โภคทรัพย์ หรือ "แม็ก เปื้อนยิ้ม" รองหัวหน้า "พรรคเขียว" กลุ่มเคลื่อนไหวเพื่อกัญชา และผู้ดูแลเพจ "เพื่อผู้ป่วย" บอกกับบีบีซีไทยว่าการปลดล็อกในครั้งนี้ดูเหมือนว่าผู้ที่จะได้ประโยชน์คือ "นายทุน" มากกว่าผู้ใช้งานจริง

"ท้ายที่สุดแล้วคนที่ได้ประโยชน์คือภาคธุรกิจ ดูอย่างกระท่อมที่ปลดล็อกไปก่อนหน้านี้แล้ว คนที่สูบโดนจับอยู่เลย ซึ่งกฎหมายดังกล่าวเอื้อประโยชน์ให้ผู้ส่งออกมากกว่า ผมว่ากัญชาก็ไม่ต่างกัน" สันติตั้งข้อสังเกต

"จริง ๆ แล้วกฎหมายการปลดล็อกกัญชามันก็อนุญาตให้ผู้ป่วยสามารถปลูกและใช้งานได้ แต่ถ้าปลดล็อกจริง ใคร ๆ ก็ต้องสูบได้แบบ แต่ถ้าคนสูบเพื่อการสันทนาการยังผิดกฎหมายอยู่แสดงว่านี่ไม่ใช่การปลดล็อกที่แท้จริง"

ถึงอย่างไรก็ตาม ในฐานะผู้ให้ความรู้ด้านการใช้งานทั้งเพื่อการสันทนาการและเพื่อการแพทย์ สันติคิดว่านี่ถือว่าเป็นก้าวสำคัญสำหรับประเทศไทย ที่เดินหน้าทัดเทียมกับประเทศอื่นที่ผ่านกฎหมายการใช้กัญชาเสรีได้ไปก่อนหน้านี้แล้ว

"ผมคิดว่ามีอีกจุดเดียวที่รัฐบาลต้องทำคือทุกคนต้องเข้าถึงกัญชาได้ ใครก็สามารถปลูกได้ ถ้ารัฐบาลต้องการขึ้นทะเบียนผู้ใช้ ผมว่าทุกคนที่ใช้งานอยู่ก็พร้อมอยู่แล้ว ถึงแม้ว่าการปลดล็อกครั้งนี้จะยังไปไม่ถึงจุดที่พวกเราต้องการ แต่นี่ถือว่าเป็นนิมิตรหมายที่ดีถึงแม้จะยังไม่ 100%"