โควิด-19: สธ. ระบุการพบผู้ติดเชื้อสายพันธุ์แอฟริกาใต้ มีลักษณะใกล้เคียงกับที่พบในมาเลเซีย

ศูนย์บริหารสถานการณ์โรคโควิด-19 (ศบค.) เปิดเผยกรณีการติดเชื้อแบบกลุ่มก้อนที่ อ.ตากใบ จ.นราธิวาส พบมีผู้ติดเชื้อรวม 83 ราย ในจำนวนนี้ตรวจพบว่าเป็นการติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์แอฟริกาใต้ 3 ราย โดยผลการถอดรหัสพันธุกรรมเชื้อพบว่า มีลักษณะใกล้เคียงกับที่พบในมาเลเซีย

เชื้อไวรัสกลายพันธุ์แอฟริกาใต้ หรือ B.1.351 ถูกตรวจพบในคลัสเตอร์การระบาดที่ ต.เกาะสะท้อน อ.ตากใบ จ.นราธิวาส

นพ.ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน โฆษก ศบค. ระบุว่า ในพื้นที่นี้มีการตรวจพบผู้ติดเชื่อรายแรกเป็นชายอายุ 32 ปี ผลตรวจพบเชื้อเมื่อวันที่ 4 พ.ค. สาธารณสุขได้มีการติดตามเรื่องนี้ และพบการติดเชื้อกระจายวงออกไป 3-5 วง รวมมีผู้ติดเชื้อตามรายงานในวันนี้ (23 พ.ค.) 83 ราย

โฆษก ศบค. แถลงว่าการกระจายเป็นกลุ่มก้อนใหญ่ ๆ ลักษณะนี้ ตามข้อกำหนดจะต้องมีการสุ่มตรวจจีโนมหรือสายพันธุ์เป็นระยะ ๆ ในกรณีนี้มีการไปสุ่มมา 10 คน ใน 10 คนนี้ พบว่าเป็นสายพันธุ์ B.1.351 จำนวน 3 ราย

นพ. โอภาส การย์กวินพงศ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค (คร.) แถลงรายละเอียดในวันนี้ด้วยว่า ควบคุมสถานการณ์ระบาดได้แล้ว โดยสายพันธุ์แอฟริกาใต้ที่พบมีลักษณะใกล้เคียงกับที่พบในมาเลเซีย

จากห้องปฏิบัติการการตรวจหาเชื้อกลายพันธุ์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งมีการสุ่มตัวอย่างเชื้อไปตรวจเพื่อหาว่าสายพันธุ์ที่มีการระบาดของประเทศไทยเป็นสายพันธุ์อะไรบ้าง

สำหรับผู้ป่วยที่ติดเชื้อสายพันธุ์แอฟริกาใต้ นพ. โอภาส ระบุว่าขณะนี้รักษาหายแล้วทั้ง 3 ราย

การตรวจหาเชื้อกลายพันธุ์กรณีนี้ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า เป็นการตรวจจากห้องปฏฺิบัติการการตรวจหาเชื้อกลายพันธุ์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งมีการสุ่มตัวอย่างเชื้อไปตรวจเพื่อหาว่าสายพันธุ์ที่มีการระบาดของประเทศไทยเป็นสายพันธุ์อะไรบ้าง โดยมีการทำงานเป็นเครือข่ายร่วมกัน ทั้งภาครัฐ เอกชน และโรงพยาบาลหลายแห่ง

ช่องทางธรรมชาติ

นพ. โอภาส กล่าวถึงการติดเชื้อเป็นกลุ่มก้อนที่ อ.ตากใบ จ.นราธิวาส ว่ามีการระบาดเคสเริ่มต้นจากชายไทย อายุ 32 ปี ขณะป่วยอยู่ในพื้นที่ ต. เกาะสะท้อน เริ่มป่วยเมื่อเดือน เม.ย. จากกที่มีภรรยาเป็นชาวมาเลเซียเดินทางมาเยี่ยมและมีการพักอาศัยอยู่ด้วยกัน

สำหรับอาการของชายรายนี้ มีอาการไข้ ปวดเมื่อย ปวดท้อง ไปพบแพทย์อยู่หลายแห่ง จนกระทั่งได้รับการวินิจฉัยว่าติดเชื้อโรคโควิด-19 และส่งไปรักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาลขณะนี้หายดีแล้ว

รายละเอียดที่ระบุในการนำเสนอของกรมควบคุมโรค ระบุว่า ชายรายนี้มีประวัติเสี่ยง โดยภรรยาชาวมาเลเซีย เดินทางมาพร้อมมารดาของผู้ป่วยและบุตร ผ่านช่องทางธรรมชาติมาเพื่อเยี่ยมและพักในประเทศไทย ช่วงวันที่ 12 เม.ย.- 4 พ.ค. และดินทางกลับไปยังมาเลเซียแล้ว

อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า เมื่อพบกรณีนี้ ได้มีการดำเนินการตามขั้นตอน ได้แก่ การปิดพื้นที่ไม่ให้มีการเข้าออกค้นหาเชิงรุก และสอบสวนโรค ทำให้พบว่ามีการระบาดในกลุ่มก้อนทั้งหมด ทั้งนี้ผู้สัมผัสติดเชื้อทุกรายได้กักตัวอยู่ในสถานกักตัวของรัฐ ในท้องถิ่น

คลัสเตอร์นี้มีผู้สัมผัสเสี่ยงสูงทั้งหมด 698 ราย เป็นการค้นหาเชิงรุกในพื้นที่เพิ่มอีก 160 ราย พบผู้ติดเชื้อรวม 83 ราย และหายป่วยไปแล้ว 16 ราย กำลังรักษา 67 ราย

"มาตรการควบคุมโรคได้มีการปิดพื้นที่เพื่อควบคุมและจำกัดการเดินทางเข้าออกตั้งแต่วันที่ 8 พฤษภาคม 2564 ถึงปัจจุบัน โดยตั้งด่านตรวจที่หมู่ 4 , 7 , 8 และ 9 มีการค้นหาเชิงรุกและสอบสวนโรค ผู้สัมผัสทุกรายได้รับการกักตัวในสถานที่กักกัน ตรวจตราการลักลอบเข้าเมือง"

สายพันธุ์แอฟริกาใต้ใกล้เคียงกับที่พบในมาเลเซีย

อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวด้วยว่าสายพันธุ์แอฟริกาใต้ที่พบมีลักษณะใกล้เคียงกับที่พบในมาเลเซีย รวมกับประวัติที่สอดคล้องว่าผู้ป่วยคนแรกมีประวัติสัมผัสญาติที่ลักลอบมาจากมาเลเซีย "น่าจะเชื่อได้ว่ามีการติดมาจากมาเลเซีย"

นพ. โอภาส ระบุว่ากรณีนี้ทำให้ทราบว่าโอกาสที่จะมีการติดเชื้อนั้นมาจากการข้ามพื้นที่ชายแดน โดยเฉพาะประเทศเพื่อนบ้านมาเลเซียซึ่งมีสถานการณ์การติดเชื้อค่อนข้างรุนแรง มีการพบเชื้อหลากหลายสายพันธุ์ ดังนั้น จึงต้องระมัดระวังการข้ามแดนไปมา ขอความร่วมมือพี่น้องประชาชน กรณีพบผู้ที่เดินทางเข้ามาโดยผิดกฎหมาย ขอให้แจ้งเจ้าหน้าที่ทันที เพื่อประโยชน์ของทุกฝ่าย

"ขณะนี้สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ แนวโน้มไม่พบผู้ป่วยเพิ่มเติมจากนี้..."

สายพันธุ์แอฟริกาใต้ แพร่เชื้อง่ายแค่ไหน ตอบสนองต่อวัคซีนหรือไม่

นพ. โอภาส ระบุว่า สำหรับสายพันธุ์แอฟริกาใต้เป็นสายพันธุ์ที่กระทรวงสาธารณสุขให้ความสนใจ ข้อมูลที่ผ่านมาชี้ว่า การตอบสนองของวัคซีนสายพันธุ์แอฟริกาใต้ยังไม่เทียบเท่ากับสายพันธ์อื่น แต่อย่างไรก็ตามวัคซีนทุกชนิดยังมีความสามารถในการลดการเกิดอาการรุนแรงและลดอัตราการตายของโรคได้ เพราะฉะนั้นก็ยังมีประโยชน์ในการให้วัคซีนกรณีนี้อยู่

"ข้อมูลในขณะนี้บ่งชี้ว่าการตอบสนองของวัคซีนในสายพันธุ์นี้ (แอฟริกาใต้) อาจจะไม่ดีเท่ากับสายพันธุ์อื่น ๆ ที่ผ่านมา"

แล้วการแพร่เชื้อของสายพันธุ์แอฟริกาใต้รุนแรงแค่ไหน นพ.โอภาส ระบุว่า ความสามารถในการกระจายของโรคใกล้เคียงกับสายพันธุ์ที่พบในไทยอยู่แล้ว

"ส่วนความสามารถในการกระจายของโรค ใกล้เคียงกับสายพันธุ์ที่พบในบ้านเรา ไม่ว่าจะเป็นสายพันธุ์อังกฤษ หรือสายพันธุ์อินเดีย"

ส่วนความรุนแรงของโรคไม่ได้มากกว่าปกติ อย่างตัวอย่างที่เห็นว่าผู้ที่ติดเชื้อในกลุ่มก้อนนี้ 80 กว่าคน ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง เพราะฉะนั้นมาตรการในการป้องกันยังคงเป็นมาตรการทางสาธารณสุข และมาตรการส่วนบุคคล ได้แก่ การใส่หน้ากาก ล้างมือ รวมถึงการฉีดวัคซีน

ไวรัสสายพันธุ์นี้อันตรายกว่าเดิมหรือไม่

มิเชลล์ โรเบิร์ตส์ บรรณาธิการข่าวสุขภาพ บีบีซี นิวส์ ออนไลน์ รายงานเมื่อกลางเดือน เม.ย. ว่า ยังไม่มีหลักฐานใดที่บอกว่า สายพันธุ์แอฟริกาใต้ทำให้มีอาการป่วยรุนแรงมากกว่าเดิมในกลุ่มผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่ เช่นเดียวกับไวรัสสายพันธุ์เดิม โดยผู้ที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดคือผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว

อย่างไรก็ตาม มีความกังวลว่าไวรัสสายพันธุ์นี้จะแพร่ได้ง่ายขึ้น และวัคซีนจะไม่สามารถตอบสนองได้ดีเท่าใดนัก

ผลของวัคซีนในต่างประเทศ

รายงานข่าวของบีบีซีนิวส์ที่ตีพิมพ์เรื่องเดียวกัน ระบุว่าวัคซีนที่กระจายสู่ประชากรโลกขณะนี้ออกแบบมาจากการป้องกันโควิด-19 สายพันธุ์ดั้งเดิม แต่อย่างไรก็ตามยังมีคำแนะนำให้มีการฉีดวัคซีนอยู่เพื่อป้องกันต่อเชื้อกลายพันธุ์ใหม่ ๆ

บรรณาธิการข่าวสุขภาพ บีบีซี นิวส์ ออนไลน์ ระบุว่า ยังเร็วไปที่จะรู้อย่างชัดเจนว่าวัคซีนที่มีอยู่มีประสิทธิภาพในการป้องกันไวรัสสายพันธุ์แอฟริกาแค่ไหน จนกว่าจะมีผลการทดสอบที่สมบูรณ์ออกมา

การทดลองของวัคซีนโนวาแวกซ์ วัคซีนแจนเซ่นของบริษัทยาจอห์นสัน แอนด์ จอห์นสัน และวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า ในแอฟริกาใต้ ซึ่งมีการแพร่ระบาดของสายพันธุ์ B.1.351 ระบุว่าไวรัสสายพันธุ์นี้สามารถรอดจากภูมิคุ้มกันบางชนิด และวัคซีนเหล่านี้อาจไม่สามารถหยุดการติดเชื้อได้

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ยังควรที่จะมีการฉีดวัคซีนอยู่เพื่อป้องกันการป่วยอาการหนักและถึงแก่ชีวิต

ส่วนวัคซีนโมเดอร์นา (Moderna) บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพและเวชภัณฑ์จากสหรัฐอเมริกา ระบุว่าวัคซีนมีประสิทธิภาพในการต้านสายพันธุ์นี้ ถึงแม้ว่าการตอบสนองของภูมิคุ้มกันจะไม่เทียบเท่าและไม่ยาวนาน

กระนั้นในฉากการคาดการณ์ที่เลวร้ายที่สุดก็ตาม วัคซีนสามารถถูกคิดค้นปรับปรุงขึ้นมาใหม่เพื่อให้รับมือกับไวรัสสายพันธุ์ใหม่นี้ หากมีความจำเป็น