วัคซีนโควิด: นายกฯ และรัฐมนตรีเลื่อนฉีดวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้า

พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และรัฐมนตรีบางคน เลื่อนการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของ บ.แอสตร้าเซนเนก้าไปก่อน หลังจากมีรายงานว่าบางประเทศในยุโรประงับการฉีดวัคซีนยี่ห้อนี้เนื่องจากพบผลข้างเคียงคืออาการลิ่มเลือดอุดตันในผู้ที่ได้รับวัคซีนบางราย

ตามกำหนดการที่กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เผยแพร่ต่อสื่อมวลชนเมื่อวานนี้ พล.อ.ประยุทธ์และรัฐมนตรีบางคนจะเข้ารับการฉีดวัคซีนโควิด-19 ที่สถาบันบำราศนราดูร กรมควบคุมโรค ในเวลา 09.00 น. วันนี้ (12 มี.ค.) แต่ 30 นาทีก่อนพิธีฉีดวัคซีนจะเริ่มต้นขึ้น นพ.อภิชาติ วชิรพันธ์ ผู้อำนวยการสถาบันบำราศนราดูร ได้แจ้งต่อสื่อมวลชนที่เดินทางมาติดตามรายงานข่าวว่าการฉีดวัคซีนจะเลื่อนออกไปก่อน

ต่อมาเวลา 09.00 น. ผู้บริหาร สธ. และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญร่วมกันแถลงชี้แจงสาเหตุของการเลื่อนฉีดวัคซีน โดย ศ.เกียรติคุณ นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร ที่ปรึกษาด้านยุทธศาสตร์และแผนงานการบริหารจัดการการให้วัคซีนป้องกันโควิด-19 กล่าวว่าเหตุที่จำเป็นต้องชะลอการฉีดไว้ก่อน เนื่องจากคืนวันที่ 11 มี.ค. ประเทศเดนมาร์ก ออสเตรียและบางประเทศในยุโรป ได้ชะลอการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้าไปก่อน แม้ว่าที่ผ่านมาจะมีการฉีดไปเป็นจำนวนนับล้านโดสแล้วก็ตาม เนื่องจากพบว่ามีผลข้างเคียงและอาการไม่พึงประสงค์ในผู้รับวัคซีนบางรายคือเกิดการแข็งตัวของเลือดในหลอดเลือดดำ

"เราจำเป็นจะต้องชะลอการฉีดวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าไปก่อน" นพ.ปิยะสกลกล่าวและชี้แจงต่อว่าการตัดสินใจชะลอการฉีดวัคซีนเดนมาร์กทำให้ทีมแพทย์ของไทยจึงต้องนำมาพิจารณาและชะลอการฉีดเพื่อติดตามผลการสืบค้นของทางเดนมาร์กและหน่วยงานทางด้านยุโรปต่อไป เพราะความปลอดภัยของประชาชนเป็นสิ่งสำคัญในการฉีดวัคซีน

ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกฯ และ รมว.สธ. ยืนยันว่าวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าเป็นวัคซีนที่มีความปลอดภัย และได้รับมาตรฐานจากองค์การอนามัยโลก ฉีดไปแล้วมากกว่า 30 ล้านโดส และมีการสั่งซื้อมากกว่า 3,000 ล้านโดส และการชะลอหรือหยุดฉีดวัคซีนชั่วคราวเพื่อสอบสวนหาข้อมูลเป็นเรื่องปกติทางการแพทย์ โดยเฉพาะการฉีดวัคซีนใหม่และการฉีดวัคซีนในวงกว้างระดับประเทศและระดับโลก

"แม้ (วัคซีนโควิด-19 ของ) แอสตร้าเซนเนก้าจะมีคุณภาพและประสิทธิภาพที่ดี แต่เมื่อมีคนบอกว่าขอให้ชะลอก่อน เราก็ควรที่จะรอฟังผลนั้น เพื่อรอผลการสืบค้นจากเดนมาร์กและหน่วยงานในยุโรปว่าผลมาจากการฉีดวัคซีนหรือไม่" นพ.ปิยะสกลกล่าว

นพ.ปิยะสกล คาดว่าการตรวจสอบในยุโรปจะใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์

ศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์ วัฒนาภา คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่าวัคซีนของบริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ที่ฉีดแล้วเกิดผลข้างเคียงและอาการไม่พึงประสงค์ เป็นล็อตการผลิตที่ ABB 5300 ซึ่งแอสตร้าเซนเนก้าส่งให้แก่ 17 ประเทศในสหภาพยุโรป จำนวน 1 ล้านโดส

สำหรับประเทศไทย วัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าที่ไทยนำเข้าล็อตแรกจำนวน 117,300 โดสและส่งถึงไทยเมื่อวันที่ 24 ก.พ. ที่ผ่านมา เป็นล็อตที่ผลิตจากประเทศเกาหลีใต้ โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เพิ่งรับรองคุณภาพและความปลอดภัยของวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าเมื่อวานนี้ (11 มี.ค.) แต่ยังไม่มีการฉีดให้คนไทย

หลายประเทศยุโรปชะลอการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า

ศ.ดร.นพ.ประสิทธิให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเกิดผลข้างเคียงในยุโรปว่าจากวัคซีนล็อตการผลิต ABB 5300 ว่าประเทศเดนมาร์กมีผู้เสียชีวิต 1 ราย และมีผู้ป่วยหลายรายที่ลิ่มเลือดเกิดขึ้นทางหลอดเลือดต่าง ๆ ทางรัฐบาลของเดนมาร์กจึงประกาศชะลอการฉีดเป็นเวลา 2 สัปดาห์ในเบื้องต้น จากนั้นประเทศไอซ์แลนด์ และนอร์เวย์ได้ประกาศยุติการใช้ตามมาเพื่อความปลอดภัยและรอผลการสืบค้นขององค์การด้านการแพทย์ของยุโรป หรือ EMA (European Medicine Agency)

ศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์กล่าวต่อว่าแม้ยังไม่มีข้อสรุปว่าอาการที่เกิดขึ้นนั้นเกี่ยวข้องกับการฉีดวัคซีนหรือไม่ และ EMA ไม่ได้ประกาศให้มีการชะลอการใช้วัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้า แต่เมื่อเกิดกรณีเช่นนี้ขึ้นก็จะชะลอการฉีดไว้ก่อนเพื่อความปลอดภัยและเพื่อตรวจสอบเพิ่มเติม

ข้อมูล ณ เวลา 08.00 น. วันนี้ (12 มี.ค.) มีประเทศอื่น ๆ ในยุโรปที่ประกาศชะลอการใช้วัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าแล้ว ได้แก่ ออสเตรีย เอสโตเนีย ลิทัวเนีย ลักเซมเบิร์ก ลัตเวีย ซึ่งล้วนเป็นประเทศที่ใช้วัคซีนล็อตการผลิตเดียวกันคือ ABB 5300

"ขณะนี้ผมคิดว่าเพื่อความปลอดภัย ไม่เฉพาะวัคซีนแต่ยาอะไรก็แล้วแต่ที่เกิดมีการรายงานแบบนี้เราจะหยุดการใช้ก่อน ชะลอการใช้ก่อนแล้วก็ไปสืบค้น พอทุกอย่างเรียบร้อยก็จะกลับมาใช้"

นพ.ยงชี้ต้องรอผลพิสูจน์

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าในการฉีดวัคซีนจำนวนมาก โอกาสในการฉีดอาการไม่พึงประสงค์เกิดขึ้นได้ และทันทีที่เกิดจำเป็นต้องมีการสืบสวนโรคการเก็บข้อมูลทางการแพทย์พบว่าภาวะการเกิดลิ่มเลือดเป็นโรคที่พบได้ปกติ โดยพบมากในคนเชื้อชาติแอฟริกาและยุโรป ซึ่งพบมากกว่าคนเอเชียถึง 3 เท่า จึงเชื่อว่าปัจจัยทางพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้อง ศ.นพ.ยงให้ข้อมูล

ส่วนการฉีดวัคซีน นพ.ยง ระบุว่าจากผู้ที่ได้รับวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้า 3 ล้านคน พบผู้ป่วยที่เกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ 22 ราย เสียชีวิต 1 ราย คิดเป็นโอกาสในการเกิด 7 รายใน 1 ล้านราย

"ต้องมีการสอบสวนว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เกิดขึ้นในภาวะปกติ ในคนธรรมดาที่ถึงแม้ไม่ได้ฉีดวัคซีนก็เกิดหรือไม่ เท่ากันหรือเปล่า ถ้าบอกว่าฉีดวัคซีนแล้วเกิดมากกว่าในภาวะปกติก็ต้องไปหาสาเหตุว่าวัคซีนไปทำให้เกิดอะไร ถึงจะทำให้ลิ่มเลือดแข็งตัวได้ง่าย" นพ.ยงให้ความเห็น

นพ.ยง กล่าวว่า การสืบสวนโรคเป็นขั้นตอนปกติที่ต้องปฏิบัติเมื่อพบข้อสงสัย เช่นเดียวกับที่เกิดในวัคซีนของบริษัทไฟเซอร์ในนอร์เวย์ ที่มีรายงานการเสียชีวิต 28 ราย จึงเป็นที่มาให้มีการสืบสวนจนพบว่าส่วนใหญ่เกิดขึ้นในผู้สูงอายุมากกว่า 80 ปี เมื่อตรวจสอบยืนยันว่าไม่เกี่ยวข้องกับวัคซีน จึงกลับมาฉีดกันตามปกติ

"ดังนั้นการที่เราเลื่อนครั้งนี้ เราไม่ได้บอกว่าวัคซีนไม่ดี ไม่ได้บอกเลยว่าวัคซีนอันนี้จะมีปัญหาอะไรต่าง ๆ เป็นการเลื่อนเพื่อดูสถานการณ์ให้เขาพิสูจน์กันว่าเกี่ยวข้องหรือไม่เกี่ยวข้อง" นพ.ยงระบุ

หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิกเห็นว่า การที่ไทยชะลอการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าออกไปเล็กน้อยจะไม่ส่งผลกระทบต่อการควบคุมการระบาดของโควิด-19 เนื่องจากประเทศไทยไม่ใช่ประเทศที่มีความเสี่ยงที่สูงในการระบาด

อนุทินบอก "เป็นเรื่องปกติทางการแพทย์"

นายอนุทินโพสต์เฟซบุ๊กชี้แจงเรื่องการเลื่อนฉีดวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าให้ พล.อ.ประยุทธ์และรัฐมนตรีว่าเป็นไปตามการวินิจฉัยของคณะแพทย์ ซึ่งได้รับข้อมูลเกี่ยวกับการเกิดผลข้างเคียงหรืออาการไม่พึงประสงค์เมื่อคืนวันที่ 11 มี.ค. จึงต้องรอผลการสอบสวนและสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติม

รมว.สธ. ระบุว่าคณะแพทย์ยืนยันว่าวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าเป็นวัคซีนที่มีความปลอดภัย และได้รับมาตรฐานจากองค์การอนามัยโลก ฉีดไปแล้วมากกว่า 30 ล้านโดส และมีการสั่งซื้อมากกว่า 3,000 ล้านโดส แต่คณะแพทย์ยึดหลักความปลอดภัยของประชาชนที่จะได้รับวัคซีนสูงสุด จึงให้ชะลอไว้ก่อน แม้ว่าวัคซีนที่ใช้ในยุโรปกับวัคซีนที่ส่งมาประเทศไทยเป็นคนละล็อต มาจากคนละโรงงานและยังไม่มีการยืนยันว่าอาการไม่พึงประสงค์เป็นผลจากวัคซีนโดยตรงก็ตาม

นายอนุทิน ซึ่งเป็นคนแรกของไทยที่รับวัคซีนโควิด-19 เมื่อวันที่ 28 ก.พ. โดยได้รับวัคซีน "โคโรนาแวค" ของ บ.ซิโนแวคกล่าวว่า การชะลอหรือหยุดฉีดวัคซีนชั่วคราวเพื่อสอบสวนหาข้อมูลเป็นเรื่องปกติทางการแพทย์ โดยเฉพาะการฉีดวัคซีนใหม่และการฉีดวัคซีนในวงกว้างระดับประเทศและระดับโลก

"นี่เป็นเหตุผลหนึ่งของการใช้วัคซีนแบบสถานการณ์ฉุกเฉิน หากมีอาการไม่พึงประสงค์ แม้จะไม่ชัดเจนว่ามาจากวัคซีนหรือไม่ คณะกรรมการบริหารจัดการวัคซีน ของรัฐบาล จะมีคำสั่งให้หยุดการฉีดวัคซีนไว้ก่อน เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของประชาชน นายกรัฐมนตรี ในฐานะประชาชน ต้องอยู่ภายใต้ข้อกำหนดของคณะกรรมการฯ เช่นเดียวกัน

"วันนี้ จึงยังไม่มีการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า ในประเทศไทย จนกว่าจะมีผลการสอบสวนชัดเจนว่า มีความปลอดภัย หรือ หากมีผลข้างเคียง จะมีแนวทางแก้ไข ป้องกันอย่างไรจึงปลอดภัยสูงสุดสำหรับประชาชน" นายอนุทินระบุ

สำหรับวัคซีนของบริษัทซิโนแวคจากประเทศจีนที่ประเทศไทยนำเข้ามาแล้ว 2 แสนโดส ขณะนี้ได้ฉีดไปแล้วกว่า 40,000 โดส ทาง สธ.จะเดินหน้าฉีดให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อไป

พล.อ.ประยุทธ์วอนหยุด "ดรามา" เรื่องวัคซีน

ในช่วงบ่าย พล.อ.ประยุทธ์กล่าวถึงกรณีการเลื่อนฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าว่าเมื่อคณะแพทย์เห็นชอบร่วมกันก็จำเป็นต้องปฏิบัติตาม และย้ำว่ารัฐบาลให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของประชาชนมากที่สุด

"ผมเองก็พร้อม เมื่อเช้าก็เตรียมตัวจะไปฉีดอยู่แล้วพอแจ้งมาก็เลยไปไม่ได้เท่านั้นเอง" นายกฯ กล่าว

"ขอให้กำลังใจคณะแพทย์กระทรวงสาธารณสุขและทุกคนที่เกี่ยวข้องช่วยกันทำเรื่องนี้ให้เรียบร้อยโดยเฉพาะการบริหารการฉีดวัคซีน ซึ่งผมก็ได้เร่งไปแล้วให้ฉีดวัคซีนมากยิ่งขึ้นในแต่ละวันเพื่อเพิ่มจำนวนตามวัคซีนที่เรามีอยู่"

พล.อ.ประยุทธ์กล่าวอีกว่าขอให้ประชาชนมีความมั่นใจ นี่คือสิ่งที่รัฐบาลให้ความสำคัญอย่างยิ่งยวดในการจะฉีดหรือไม่ฉีดอะไรต่าง ๆ เพื่อให้ทุกคนมีความปลอดภัย ซึ่งคงไม่ใช่นายกฯ ที่เป็นคนสำคัญคนเดียว แต่ประชาชนทุกคนมีความสำคัญต่อครอบครัวของตัวเอง ทุกคนมีความสำคัญเท่าตนเองเช่นกัน ดังนั้นทุกคนก็ต้องปลอดภัย

เมื่อถามว่าการเลื่อนฉีดในวันนี้จะส่งผลถึงการนำเข้าวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าในอนาคตหรือไม่ พล.อ.ประยุทธ์ กล่าวว่า "รอฟังหมอ รอฟังแพทย์"

ผู้สื่อข่าวขอให้นายกฯ ยืนยันว่าไม่ได้กังวลในการฉีดวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้า พล.อ.ประยุทธ์ถามย้อนว่า "ทุกวันนี้ต้องกลัวอะไรอีกเหรอ"

เมื่อถามกรณีที่พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ ออกมาระบุว่ายังไม่ฉีดเพราะกลัวช็อกตาย พล.อ.ประยุทธ์กล่าวว่าได้สอบถามไปยัง พล.อ.ประวิตรแล้วได้รับคำตอบว่าที่พูดเช่นนั้นเพราะไม่รู้จะตอบอะไร

ซึ่งนายกฯ เห็นว่าใครจะตอบอะไรก็เป็นสิทธิ์ อีกทั้งการฉีดวัคซีนนั้นเป็นความสมัครใจ แต่ต้องให้หมอพิจารณามา

นายกฯ ทิ้งท้ายว่า "เรื่องวัคซีนอย่าทำให้ดรามามันเสียหายไปหมด ผมว่าพอได้แล้ว"