คณะราษฎร : ย้อนเหตุการณ์สำคัญของไทย บนเส้นทางประชาธิปไตยหลังปฏิวัติสยาม 24 มิ.ย. 2475
ตลอด 88 ปีที่ผ่านมา นับตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาสู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญและปกครองโดยรัฐสภา มีเหตุการณ์สำคัญ ๆ ที่สะท้อนให้เห็นถึงเกมแห่งอำนาจระหว่างคณะบุคคลต่าง ๆ ที่เข้ามาสร้างความเปลี่ยนแปลงบ้านเมือง
บีบีซีไทย พาย้อนกลับไปศึกษาผ่านหน้าประวัติศาสตร์สำคัญในอดีตนับตั้งแต่วันที่ 24 มิ.ย. 2475 จนถึงปัจจุบัน
ไทย 88 ปี บนเส้นทางประชาธิปไตยหลังปฏิวัติสยาม
กลุ่มบุคคลในนาม คณะราษฎร ซึ่งนำโดยพระยาพหลพลพยุหเสนา ยึดอำนาจการปกครองแผ่นดินและเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 มาสู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญและปกครองโดยรัฐสภา การยึดอำนาจเปลี่ยนแปลงการปกครองในครั้งนั้นไม่มีการเสียเลือดเนื้อ
พระยามโนปกรณ์นิติธาดา นายกรัฐมนตรีคนแรก จัดตั้งรัฐสภาขึ้น ทว่าความขัดแย้งในสภาระหว่างรัฐบาลกับคณะราษฎร ได้นำไปสู่การรัฐประหารโดยพระยาพหลพลพยุหเสนา โดยเขาขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 2 ดำรงตำแหน่งเป็นเวลา 5 ปี
กลุ่มบุคคลที่เรียกตัวเองว่า "คณะกู้บ้านเมือง" นำโดยพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช อดีตเสนาบดีกระทรวงกลาโหม นำกลุ่มทหารที่นิยมกษัตริย์เข้ายึดบริเวณดอนเมือง และจับฝ่ายรัฐเป็นตัวประกัน เพื่อบีบบังคับให้รัฐบาลของพระยาพหลพลพยุหเสนา ปฏิบัติตามข้อเรียกร้องโดยให้กลับไปใช้ระบอบราชาธิปไตย ก่อนปะทะและถูกปราบ สุดท้ายเป็นฝ่ายเพลี่ยงพล้ำจึงถูกเรียกขานว่า "กบฏบวรเดช"
รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ประกาศเปลี่ยนชื่อ ราชอาณาจักรสยาม มาเป็น ราชอาณาจักรไทย
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลสิ้นพระชนม์
พล.ร.ต.ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นายกรัฐมนตรีคนที่ 8 เผชิญกับเหตุอื้อฉาวและปัญหาคอร์รัปชัน จนนำไปสู่การทำรัฐประหารโดย พล.ท.ผิน ชุณหะวัณ เพื่อฟื้นอำนาจจอมพล ป. พิบูลสงคราม จากนั้นได้ให้ พ.ต.ควง อภัยวงศ์ เป็นนายกรัฐมนตรี ทำให้ทหารครองอำนาจต่อไปจนกระทั่งปี 2516
รัฐบาลไทยอนุญาตให้สหรัฐฯ เข้ามาตั้งฐานทัพในประเทศในระหว่างสงครามเวียดนาม ซึ่งกองทัพไทยได้ร่วมรบในพื้นที่เวียดนามใต้
รัฐประหารโดยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ขจัดฐานอำนาจจอมพล ป. จากนั้นอีก 1 ปี จอมพลสฤษดิ์ได้รัฐประหารตัวเองอีกครั้งเพื่อกระชับอำนาจ
ปัญญาชนนำพระราชหัตถเลขาสละราชสมบัติของ ร. 7 มาตีพิมพ์ในงานเขียนสารคดีต่าง ๆ จนเกิดกระแส "กษัตริย์ประชาธิปไตย"
นักศึกษาและประชาชนชุมนุมขับไล่รัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร พร้อมเรียกร้องรัฐธรรมนูญ ทำให้เผด็จการถนอมต้องเดินทางออกนอกประเทศ และกลายเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้รัฐบาลทหารสิ้นสุดลง เปิดทางให้จัดการเลือกตั้งเสรี แต่ผลที่ได้คือรัฐบาลที่ขาดเสถียรภาพ
นักศึกษาและประชาชนชุมนุมประท้วงการกลับเข้าประเทศในคราบเณรถนอม ก่อนถูกล้อมปราบที่ ม.ธรรมศาสตร์ และรัฐประหารในวันเดียวกัน โดยมีนักศึกษาจำนวนมากหนีเข้าป่า
ประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2521
คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ หรือ รสช. ยึดอำนาจจากรัฐบาล พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ ในข้อหาทุจริตและประพฤติมิชอบ โดยที่แกนนำ รสช. สัญญาว่าจะไม่ดำรงตำแหน่งนายกฯ โดยแต่งตั้งนายอานันท์ ปันยารชุน เป็นนายกรัฐมนตรี
ประชาชนชุมนุมคัดค้านการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของ พล.อ. สุจินดา คราประยูร แกนนำ รสช. ที่ได้รับการสนับสนุนจากพรรคสามัคคีธรรม ก่อนถูกล้อมปราบ สุดท้าย พล.อ. สุจินดาต้องลาออก และมีการจัดเลือกตั้งใหม่ในปีเดียวกัน ซึ่งพรรคประชาธิปัตย์ชนะการเลือกตั้ง ทำให้นายชวน หลีกภัย หัวหน้าพรรค ได้เป็นนายกรัฐมนตรี
หลังรัฐบาลนายชวน หลีกภัย ประกาศยุบสภา นายบรรหาร ศิลปอาชา หัวหน้าพรรคชาติไทยชนะการเลือกตั้งทั่วไป ได้ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 21
รัฐบาลนายบรรหารประกาศยุบสภา เนื่องจากข้อกล่าวหาเกี่ยวกับคอร์รัปชัน ต่อมา พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ หัวหน้าพรรคความหวังใหม่ชนะการเลือกตั้งได้ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 22
วิกฤตการเงินในเอเชีย : รัฐบาลไทยประกาศลอยตัวค่าเงินบาท ส่งผลให้บริษัทต่าง ๆ ต้องล้มละลายและมีคนตกงานจำนวนมากจนต้องขอความช่วยเหลือทางการเงินจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ต่อมา พล.อ.ชวลิตลาออก นายชวน หลีกภัย ได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี
พรรคไทยรักไทยชนะการเลือกตั้งทั่วไป พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร (ยศก่อนถูกถอด) หัวหน้าพรรค ขึ้นเป็นนายกฯ คนที่ 23
พรรคไทยรักไทยชนะการเลือกตั้งท่วมท้น สามารถจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว 377 เสียงได้เป็นครั้งแรกและครั้งเดียวในประวัติศาสตร์ ก่อนเผชิญเสียงวิจารณ์เรื่อง "เผด็จการรัฐสภา
คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (คปค.) ภายใต้การนำของพล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน เข้ายึดอำนาจจากรัฐบาลทักษิณ ขณะที่เขาร่วมการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ ในสหรัฐฯ คปค. แต่งตั้ง พล.อ. สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรี ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี
การลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550
พรรคพลังประชาชนภายใต้การนำของนายสมัคร สุนทรเวช เครือข่ายของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชนะการเลือกตั้งทั่วไปในเดือน ธ.ค. 2550 นายสมัครได้เป็นนายกรัฐมนตรี ขณะที่ พ.ต.ท.ทักษิณเดินทางกลับไทยหลังจากต้องลีภัยในต่างประเทศ
พ.ต.ท.ทักษิณ พร้อมครอบครัวเดินทางลี้ภัยในอังกฤษหลังจากไม่ปรากฏตัวในศาลในคดีเอื้อประโยชน์ชินคอร์ป
ผู้สนับสนุนทักษิณในนามกลุ่มคนเสื้อแดงจัดชุมนุมประท้วงในหลายพื้นที่ใจกลางกรุงเทพฯ เรียกร้องให้รัฐบาลนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ยุบสภา นำไปสู่การสลายการชุมนุมโดยทหาร ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 98 ราย
พรรคเพื่อไทยชนะการเลือกตั้งทั่วไปอย่างถล่มทลาย ทำให้น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร น้องสาวของทักษิณขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของไทย
ประชาชนรวมตัวประท้วงต่อต้านการผลักดันร่าง พ.ร.บ. นิรโทษกรรม "ฉบับสุดซอย" ของรัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการชุมนุมบนท้องถนนครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย เพื่อเรียกร้องให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ลาออกจากตำแหน่ง
ศาลรธน. มีมติให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี และ รมว.กลาโหม ขณะนั้น พ้นตำแหน่งรัฐมนตรี เนื่องจากการโยกย้ายนายถวิล เปลี่ยนศรี เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่กี่วันต่อมา กองทัพก็ทำรัฐประหารอีกครั้ง
ร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ได้รับการรับรองด้วยเสียงท่วมท้นจากประชาชนในการลงประชามติ ซึ่งผู้เห็นต่างไม่ได้รับอนุญาตให้จัดกิจกรรมรณรงค์คัดค้าน รัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ยังคงเปิดช่องให้กองทัพเข้ามาแทรกแซงทางการเมืองได้
ในหลวง รัชกาลที่ 9 เสด็จสวรรคตเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 เวลา 15:52 น. สิริพระชนมพรรษา 88 พรรษา หลังครองราชย์มา 70 ปี สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ 10
ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 20 ของไทยเดือน เม.ย. หลังจากผ่านการทำประชามติและพระเจ้าอยู่หัวทรงมีรับสั่งให้แก้ไขร่างรัฐธรรมนูญในหมวดพระมหากษัตริย์ เปิดทางสู่การเลือกตั้ง ในขณะที่ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง อ่านคำพิพากษาลับหลังในคดีปล่อยปละละเลยให้เกิดการทุจริตในโครงการรับจำนำข้าว โดยมีคำพิพากษาจำคุกเป็นเวลา 5 ปี น.ส.ยิ่งลักษณ์ไม่ได้ปรากฏตัวที่ศาลและหลบหนีไปต่างประเทศ
คสช.ยกเลิกประกาศ คำสั่ง คสช. และคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ห้ามพรรคการเมืองหรือประชาชนทำกิจกรรมทางการเมืองได้
การเลือกตั้งทั่วไปมีขึ้นเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การรัฐประหารในปี 2557
ผลการเลือกตั้งทั่วไปไม่มีพรรคการเมืองใดครองเสียงข้างมากเด็ดขาดในสภาผู้แทนราษฎร โดยพรรคเพื่อไทย เครือข่ายของทักษิณ ครองจำนวนที่นั่งในสภาฯ ขณะนั้นมากที่สุด 136 ที่นั่ง ในขณะที่พรรคพลังประชารัฐ ซึ่งสนับสนุนกองทัพได้จำนวนที่นั่งเพียง 115 ที่นั่ง
รัฐสภามีมติท่วมท้นเลือก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรีอีกสมัย ด้วยคะแนน 500 เสียง จาก 750 เสียง โดยที่วุฒิสมาชิกที่ พล.อ.ประยุทธ์แต่งตั้งมาก่อนหน้าพร้อมใจโหวตในทิศทางเดียวกัน
ศาลรัฐธรรมนูญมีมติให้ยุบพรรคอนาคตใหม่ พร้อมเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของคณะกรรมการบริหารพรรค (กก.บห.) เป็นเวลา 10 ปี ในจำนวนนั้นคือนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หัวหน้าพรรค
ข่าวเกี่ยวข้องกับ "การปฏิวัติ 24 มิ.ย. 2475"
- 2475 ถึง 2563 รวมภาพกิจกรรมรำลึกการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิ.ย.
- จุดอ่อนของคณะราษฎรในมุมมองปรีดี พนมยงค์
- เปิดเอกสารรัฐบาลอังกฤษว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงและความขัดแย้งในคณะราษฎร
- เยือนลพบุรี ดูมรดกที่เหลืออยู่ของจอมพล ป.พิบูลสงคราม และการอภิวัฒน์ 2475
- เปิดพระราชหัตถเลขา ร.7 ถึง ที่ปรึกษาอังกฤษ ก่อน "กบฏบวรเดช" และ สละราชสมบัติ
- สัญลักษณ์ประชาธิปไตยล่องหน จากหมุดคณะราษฎรสู่อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ
