ไวรัสโคโรนา : สำรวจที่มา “ยาแรง” ก่อน ประยุทธ์-วิษณุ แถลงชี้แจงใช้ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน สกัดโควิด-19

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และ รมว.กลาโหม เตรียมเปิดแถลงข่าวเรื่องการประกาศใช้พระราชกำหนด (พ.ร.ก.) การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 เพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ หรือโควิด-19 ในช่วงบ่ายวันนี้ (25 มี.ค.) หลังเกิดสารพัดคำถาม ข้อสงสัย และข้อท้วงติงจากหลายฝ่าย

นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี เป็นผู้เปิดเผยเรื่องนี้แก่สื่อมวลชน พร้อมระบุว่าเขาจะแจกแจงรายละเอียดมาตรการต่าง ๆ ต่อจากนายกฯ ด้วย

"ไม่ต้องสนใจระยะ 3 เพราะเป็นสิ่งที่แพทย์กำหนดไว้สำหรับดูอาการและความสัมพันธ์อย่างหนึ่งที่ระบาดจากคนไทยสู่คนไทย ซึ่งเวลานี้ยังไม่ปรากฎแพร่หลายมาก แต่สถานการณ์ของโรคและอะไรหลายอย่างจึงทำให้ต้องใช้มาตรการที่เข้มข้นขึ้น ขอให้รอนายกฯ เป็นผู้แถลงในช่วงบ่ายวันนี้" รองนายกฯ ฝ่ายกฎหมายกล่าว

ก่อนประเทศไทยตกอยู่ภายใต้ "กฎหมายพิเศษ" อย่าง พ.ร.ก. ฉุกเฉิน ตั้งแต่วันพรุ่งนี้ (26 มี.ค.) บีบีซีไทยสรุปที่มาที่ไป เสียงขานรับและเสียงสะท้อนความกังวลใจจากภาคส่วนต่าง ๆ พร้อมเปรียบเทียบแนวปฏิบัติที่เคยเกิดขึ้นกับการประกาศใช้ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน ในอดีต

ที่มาของ "ยาแรง"

"วันนี้ผมก็ขออำนาจ ครม. เพื่อประกาศใช้ พ.ร.ก. ฉุกเฉิน เพราะขณะนี้สถานการณ์มีความจำเป็น" พล.อ.ประยุทธ์กล่าวกลางวงประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อ 24 มี.ค.

ถือเป็นการเปิดฉากใช้ "ยาแรง" จัดการกับโควิด-19 นับจากพบผู้ติดเชื้อรายแรกในไทยเมื่อ 71 วันก่อนตามการเปิดเผยของกระทรวงสาธารณสุข (สธ.)

ในระหว่างที่ฝ่ายบริหารกำลังประชุมผ่านระบบวิดีโอคอนฟีเรนซ์ ประชาชนทั่วไปก็ได้รับทราบข่าวจากการแถลงของ สธ. ว่ามีชายไทยเสียชีวิต 3 รายรวดภายในวันเดียว รวมยอดผู้เสียชีวิตสะสม 4 ราย และยอดผู้ติดเชื้อสะสม 827 ราย ส่วนยอดล่าสุดในวันนี้ (25 มี.ค.) มีผู้ติดเชื้อสะสมขยับเป็น 934 ราย

นพ. ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน โฆษก สธ. เรียกช่วงเวลานี้ว่าเป็น "เวลาทอง" (Golden Period) ที่รัฐไทยและคนไทยต้องตัดสินว่าจะเลือกแบบใด หากไม่มีวินัยเคร่งครัดก็จะเดินไปเหมือนยุโรป หากช่วยกันก็จะทำให้ตัวเลขไม่เพิ่มขึ้นมากแบบญี่ปุ่น หรือไต้หวัน

ความสำคัญของการออก "ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรง" ตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉิน คือการ "กระชับอำนาจ" ทั้งหมดที่กระจัดกระจายอยู่ตามกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ผ่านกฎหมาย 38 ฉบับมาไว้ในมือนายกฯ แต่เพียงผู้เดียว และเป็นการยอมรับว่าสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสมรณะเข้าสู่ภาวะ "วิกฤต" เรียบร้อยแล้ว จึงต้องงัด "กฎหมายพิเศษ" มาจัดการ

ย้อนดู ศอฉ. ในอดีตเพื่อยุติ"วิกฤตการเมือง"

สำหรับ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน ถูกยกร่างและประกาศใช้ในสมัยรัฐบาลนายทักษิณ ชินวัตร เมื่อเดือน ก.ค. 2548 เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้หลังเกิดเหตุร้ายรายวัน-ลุกลามเป็น "วิกฤตไฟใต้" โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ การกำหนดท้องที่ตามประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน และกำหนดห้วงเวลาให้ประกาศภาวะฉุกเฉินได้ไม่เกิน 3 เดือน แต่สามารถต่ออายุได้ครั้งละไม่เกิน 3 เดือน

ผ่านมา 15 ปี "กฎหมายพิเศษ" ฉบับนี้ก็ยังได้รับการต่ออายุอยู่เนือง ๆ ในพื้นที่ปลายด้ามขวานของไทย จากรัฐบาลที่ผ่านมารวม 8 คณะ

อย่างไรก็ตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉิน ยังถูกรัฐบาลหลายชุดหยิบมาใช้ในพื้นที่อื่น ๆ เพื่อเป็น "เครื่องมือ" ควบคุม "วิกฤตทางการเมือง" นี่จึงเป็นครั้งแรกที่รัฐบาลนำ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน มาจัดการวิกฤตโรคระบาด

ที่มา : บีบีซีไทยรวบรวม

เปิดโครงสร้างเบื้องต้น ศอฉ. โควิด-19

รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ มีเวลา 48 ชม. ในการจัดวางโครงสร้างการทำงานของศูนย์อำนวยการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉิน (ศอฉ.) โควิด-19 ที่จะเกิดขึ้นหลังการประกาศ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน และซักซ้อมการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงาน โดยคาดว่า พล.อ.ประยุทธ์ จะเป็นประธาน ศอฉ. เอง และให้นายประทีป กีรติเลขา รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง เป็นเลขานุการ ศอฉ.

บ่ายวานนี้ (24 มี.ค.) นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี เรียกประชุมฝ่ายกฎหมายและฝ่ายความมั่นคง โดยสื่อมวลชนหลายสำนัก อาทิ ไทยรัฐ, มติชน, ไทยโพสต์ รายงานตรงกันว่า ศอฉ. โควิด-19 จะมีส่วนงาน 8 ศูนย์ย่อยภายใน พร้อมกำหนดหน่วยงานหลักที่เป็นผู้รับผิดชอบ

จับตา "ข้อกำหนดชุดแรก" ห้ามเดินทางข้ามจังหวัด-ตั้งด่านสกัดโควิด-19

ในระหว่างการเปิด "แถลงข่าวภายใต้หน้ากาก" ของ พล.อ.ประยุทธ์ ครั้งแรกยังไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจนเกี่ยวกับ "ข้อกำหนด" ต่าง ๆ ที่จะออกมาว่าส่งผลกระทบต่อประชาชนอย่างไร หรืออยากให้ประชาชนทำอะไร มีเพียง "คำบอกใบ้" ที่ต้องการการแปลความหมายเพิ่มเติม

ข้อกำหนดในระยะแรก พล.อ.ประยุทธ์ระบุว่ามุ่ง "ลดการแพร่ระบาดในพื้นที่ต่าง ๆ อาจจะขอความร่วมมือหรือบังคับบ้างอะไรบ้าง" ก่อนขยายความว่า "อย่าเพิ่งเดินทางกลับภูมิลำเนา หากต้องกลับ จะต้องเจอมาตรการต่าง ๆ ในการคัดกรอง ตรวจสอบระหว่างทางมากมาย" โดยจะมีการแต่งตั้งเจ้าพนักงานทั้งพลเรือน ตำรวจ ทหาร จัดตั้งด่านตรวจจุดสกัด รวมถึงการห้ามไม่ให้เข้าพื้นที่เสี่ยง

ส่วนข้อกำหนดในระยะต่อไปที่ พล.อ.ประยุทธ์กล่าวว่า "ในส่วนที่ว่าจะปิด-เปิดอะไรต่าง ๆ" บีบีซีไทยเข้าใจว่าหมายถึงการปิดกั้นพื้นที่ หรือล็อคดาวน์

ภายใต้ พ.ร.ก.ฉุกเฉิน นายกฯ มีอำนาจตามมาตรา 9 ในการออกข้อกําหนดรวม 6 ประเด็น ซึ่งเขาอาจเลือกประกาศใช้เพียงบางประเด็นตามแต่สถานการณ์ ดังนี้

หากพิจารณาจากคำแถลงของ พล.อ.ประยุทธ์ จึงมีความเป็นไปได้ว่า "ข้อกำหนดชุดแรก" จะครอบคลุมถึงข้อ 3-5 ทั้งนี้หากผู้ใดฝ่าฝืน ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ ตามมาตรา 18 ของ พ.ร.ก. ฉบับนี้

เช็คเสียงหนุน-เสียงต้าน พ.ร.ก.ฉุกเฉิน

ถ้อยแถลงเรื่องการเตรียมประกาศสถานการณ์ "ฉุกเฉิน" ของ พล.อ.ประยุทธ์ ที่กำหนดให้มีผลบังคับใช้ "มะรืนนี้" ก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง มีทั้งเสียงขานรับและเสียงสะท้อนความกังวลใจจากภาคส่วนต่าง ๆ ต่อ "ยาแรง" ของรัฐบาล