สวัสดิกะ-นาซี : เด็กไทยไม่เข้าใจ หรือโรงเรียนไม่ได้สอน

ภาพ "น้ำใส" สมาชิกวง BNK48 สวมเสื้อมีตราสัญลักษณ์ "สวัสดิกะ" ซ้อมเต้นก่อนการแสดงคอนเสิร์ต กับกระแสวิพากษ์วิจารณ์ที่ตามมา ในสายตานักวิชาการมองว่า สะท้อนข้อเท็จจริงถึง ระบบศึกษาไทยที่บกพร่อง และคนไทยมองเผด็จการในด้านบวก

"เอาจริง ๆ ก็ตกใจมาก แต่มันก็เป็นความผิดของหนูเหมือนกัน ที่หนูไม่รู้ค่ะ" พิชญาภา นาถา หรือ น้ำใส วัย 19 ปี ให้สัมภาษณ์เอเอฟพีภายในรั้วจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถึงความรู้เท่าไม่ถึงการของเธอเมื่อปลายเดือน ม.ค. ที่ผ่านมา

แต่น้ำใสมองว่าภาพลักษณ์ไม่ดีต่อวง BNK48 และกระแสต่อว่า ภายหลังภาพเธอสวมเสื้อยืดมีตรา "สวัสดิกะ" เผยแพร่ไปทั่วโลกออนไลน์ เป็นโอกาสให้ได้ศึกษาเรื่องราวของ "นาซีเยอรมนี" อย่างจริงจัง

"หลังจากวันนั้น ได้มีการไปศึกษาเพิ่มเติมมาแล้วค่ะ แต่ว่าทำเท่าที่จะทำได้ แต่ไม่ถึงขั้นที่แบบไปตามงานต่าง ๆ ที่เขาจัดนิทรรศการ เพราะว่าหนูติดเรียน และติดซ้อมด้วยค่ะ"

นั่นรวมถึงการเดินทางไปพูดคุยกับเอกอัครราชทูตอิสราเอล และเยอรมนี ที่สถานเอกอัครราชทูตในกรุงเทพฯ เพื่อขอโทษต่อ "ความรู้เท่าไม่ถึงการ" และการเรียนรู้ข้อเท็จจริงของ "เผด็จการนาซี" ที่ระบบศึกษาไทย ลงรายละเอียดเพียงผิวเผิน

"ทั้งที่มันเป็นเรื่องราวที่หนูควรได้ศึกษาหรือได้รู้ค่ะ" น้ำใส ในชุดนิสิตกล่าว

ฮิตเลอร์ในสายตาไทย

นาซีเยอรมนีนำโดย "อดอล์ฟ ฮิตเลอร์" ก่อโศกนาฏกรรมมากมายทั่วยุโรป แต่ในเอเชีย ญี่ปุ่นคือชาติที่รุกรานนานา ประเทศในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

เฉลิมชัย พันธ์เลิศ นักวิชาการศึกษา สำนักคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มองว่าการกระทำช่วงสงครามของญี่ปุ่น เป็นสิ่งที่ชาติเอเชียและไทยอาจให้ความสนใจมากกว่า สังเกตได้จากหนังสือเรียนชั้นมัธยมปลายของไทย ที่กล่าวถึงประวัติศาสตร์ของนาซีเยอรมนีเพียงส่วนน้อยเท่านั้น นั่นรวมถึงสัญลักษณ์สวัสดิกะ ที่ลัทธินาซีนำมาใช้ด้วย

สวัสดิกะ มีรากฐานมาจากภาษาสันสกฤตในอินเดีย มักปรากฏบนจิตรกรรมภาพนูนต่ำ ตามวัดฮินดูทั่วเอเชีย

เฉลิมชัยมองว่า คนไทยรุ่นใหม่ขาดความเข้าใจถึงสัญลักษณ์สวัสดิกะ ในบริบทยุโรปหรือประวัติศาสตร์นาซี เห็นได้ชัดจาก การนำตราสวัสดิกะมาเป็นแฟชั่น ที่คนมองเป็นเรื่องปกติ รวมถึงใช้เป็นสัญลักษณ์แสดงการต่อต้านสถาบัน (Anti-Establishment)

สวัสดิกะในโรงแรม-เสื้อยืด-เข็มกลัด

เมื่อเดือน ธ.ค. ปีที่แล้ว ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตพากันวิพากษ์วิจารณ์กรณีที่โรงแรมม่านรูดแห่งหนึ่งใน อ.เมือง นนทบุรี ที่ตกแต่งห้องหนึ่งด้วยธีมฮิตเลอร์ มีสัญลักษณ์สวัสดิกะ และรูปภาพของฮิตเลอร์ประดับอยู่

หากเดินในตลาดนัดจตุจักรในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ จะพบสินค้าที่มีตราสวัสดิกะ หรือธีมนาซีอยู่หลายอย่าง ไม่ว่าจะเข็มกลัด แสตมป์ ธง เสื้อยืด เช่นเดียวกับถนนข้าวสาร ที่นักท่องเที่ยวต่างชาติ รวมถึงจากยุโรปนิยมแวะเวียนมา จะเห็นแผงลอยริมทางจำหน่ายเสื้อยืดมีภาพ "ฮิตเลอร์เปลือยกาย นอนอาบแดด" เป็นต้น

"เหตุฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และนาซีเยอรมนี ไม่ได้สอนในระดับมัธยมปลายลึกมากพอ" ตุลย์ อิศรางกูร ณ อยุธยา อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุ

ตุลย์ วิเคราะห์ต่อว่า ทัศนคติต่อเผด็จการของคนไทย และชาติเอเชีย ยังแตกต่างจากตะวันตก เพราะมองเผด็จการในเชิงบวก

"วัฒนธรรมเอเชียเชิดชูเผด็จการยกตัวอย่าง เหมา เจ๋อตุง หรือเผด็จการอีกหลายคนในชาติเอเชียหลายประเทศ ดังนั้น ประเทศไทยไม่ได้เชื่อมโยงฮิตเลอร์กับสิ่งชั่วร้าย"

เด็กไทยมองฮิตเลอร์เป็นคนดี?

เกออร์ก ชมิดท์ เอกอัครราชทูตเยอรมนีประจำประเทศไทย ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งเมื่อปลายปีที่แล้ว ให้สัมภาษณ์บีบีซีไทยในเรื่องนี้ว่า เขาไม่โทษการศึกษาไทย แต่อยากใช้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เป็นจุดตั้งต้นสู่การสร้างความตระหนักรู้ในเรื่องเผด็จการนาซี ในประเทศไทย เพราะการเรียนรู้อดีต เป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจในอนาคต

"สิ่งที่เกิดขึ้นใน ค.ศ. 1945 วันนี้ ค.ศ. 2019 คนรุ่นใหม่อาจคิดว่า สิ่งที่เกิดขึ้นในอดีตนานขนาดนั้น เกี่ยวอะไรกับพวกเรา" แต่ "เราต้องแปลงบทเรียนในอดีต มาสู่ปัจจุบัน"

ธนพนต์ ด่านภักดี นักศึกษาสาขาวิชาภาษาเยอรมัน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยอมรับว่า แม้จะเรียนภาษาเยอรมันมาตั้งแต่มัธยมปลาย แต่ตนเองได้รับความรู้เรื่องนี้น้อยมาก

เขายังมองว่า คนไทยไม่เพียงไม่ทราบประวัติศาสตร์ที่โหดร้ายนี่ แต่ยังเข้าใจผิดและแสดงออกผ่านสังคมออนไลน์ด้วย

"บนยูทิวบ์ หรือสังคมออนไลน์ อย่างเฟซบุ๊ก หรือทวิตเตอร์ ผมเห็นคนไทยพูดถึงฮิตเลอร์ในด้านดีบ่อย ๆ มองว่าเป็นเผด็จการที่เข้มแข็ง ผู้นำที่ดี ที่นำพาประเทศชาติไปสู่สิ่งที่ดีกว่า" ธนพนต์ กล่าว

"พวกเขาเพิกเฉยไม่มองเรื่องราวที่เกิดขึ้นจริงอีกด้านหนึ่ง มีผู้คนถูกฆ่าหรือบาดเจ็บจากการกระทำของนาซีในยุโรป"