ลูกหลานผู้แสวงหาที่ลี้ภัยเสี่ยงถูกกักกันในไทย

เด็ก ๆ ผู้ลี้ภัยเกือบ 50 คนเสี่ยงถูกกักกันโดยสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หลังจากผู้แสวงหาที่ลี้ภัยกว่า 100 คน ถูกจับกุมเมื่อวันอังคาร แม้ไทยประกาศจุดยืนว่าจะยุติการกักขังเด็ก

ที่ศาลาอเนกประสงค์ ที่ว่าการอำเภอบางใหญ่ จ.นนทบุรี ชนกลุ่มน้อยจากประเทศเวียดนามประมาณ 130 คน นั่งรวมกันอยู่บนศาลา หลายคนผูกผ้าไว้ที่เอวให้ลูกได้นั่ง

หนึ่งในนั้นคือ Hjuon Bya อายุ 35 ปี ชนกลุ่มน้อยกลุ่มหนึ่งในเวียดนามที่เรียกตัวเองว่า E-de

เธอนับถือศาสนาคริสต์นิกายโปรแตสแตนต์ เช่นเดียวกับคนอื่น ๆ ที่ถูกจับกุมเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา โดยส่วนใหญ่เป็นคนเวียดนาม และกัมพูชา จากชนกลุ่มน้อย Jarai ที่องค์กรทางด้านสิทธิมนุษยชนและผู้ลี้ภัยกล่าวว่าได้หนีภัยประหัตประหารทางการเมืองและศาสนาจากประเทศตนเอง

Hjuon Bya กล่าวกับผู้สื่อข่าวบีบีซีภาษาเวียดนามว่า ตน สามี และลูกอีก 3 คน อพยพออกจากเวียดนามเมื่อปี 2559 เนื่องจากถูกกดขี่ทางศาสนา โดยเดินทางผ่านกัมพูชาเข้ามายังไทย และหวังว่าหน่วยงานของสหประชาชาติในไทยจะให้ความช่วยเหลือให้ลี้ภัยไปยังประเทศที่สาม

ที่ไทย เธอได้ให้กำเนิดลูกอีก 1 คน ซึ่งปัจจุบันอายุ 5 เดือน เธอมีหน้าที่เลี้ยงดูลูก ๆ ขณะที่สามีออกไปทำงานเพื่อหาเลี้ยงชีพ และถูกจับกุมบ่อยครั้ง แต่ได้รับการปล่อยตัวหลังจ่ายค่าปรับ

เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา เว็บไซต์คมชัดลึกรายงานว่า มีการจับกุมชาวต่างด้าวรวมทั้งหมด 172 คน สืบเนื่องจากมีชาวบ้านร้องเรียนผ่านศูนย์ดำรงธรรม อ.บางใหญ่ ว่ามีชาวต่างด้าวจำนวนมากแอบมาเช่าห้องพักอยู่รวมกัน สงสัยจะเป็นเครือข่ายการค้ามนุษย์

บีบีซีไทย สอบถามเรื่องนี้ กับ พ.ต.อ.สุรพจน์ รอดบำรุง ผู้กำกับ สภ.บางใหญ่ แต่ได้รับการปฏิเสธที่จะตอบคำถาม โดยบอกว่าต้องได้รับอนุญาตจากนายอำเภอบางใหญ่หรือผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรีเสียก่อน

ขณะที่นายอำเภอบางใหญ่ ซึ่งเดินทางไปที่ศาลาอเนกประสงค์ในวันนี้ ปฏิเสธที่จะให้สัมภาษณ์บีบีซีไทย เช่นกัน

Hjuon Bya กล่าวว่า รู้สึกกลัวที่จะกลับไปประเทศเวียดนาม

"สิ่งเดียวที่เราทำได้คือสวดมนต์ถึงพระเจ้า" เธอกล่าว ในขณะที่คนอื่นในห้องล้อมวงกันเพื่อสวดมนต์ขอพรจากพระเจ้า พร้อมกับร้องไห้คร่ำครวญเสียงดัง

เมื่อบ่ายวันนี้ ลูกชายของเธอสองคน และเด็ก ๆ อีกรวม 47 คน เดินต่อแถวกันออกจากห้อง เพื่อไปที่บ้านพักเด็กของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

ที่นั่น พวกเขาจะต้องรอคอยให้พ่อและแม่เข้าสู่กระบวนการศาล ซึ่งพุทธณี กางกั้น ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชน องค์กร Fortify Rights กล่าวกับบีบีซีไทยว่า คาดว่าทั้งหมดน่าจะรับสารภาพ เนื่องจากพวกเขาเข้าใจว่าการต่อสู้คดีน่าจะต้องใช้เวลานานและเป็นกระบวนการที่ยากลำบาก

โดยทั่วไปหากรับสารภาพแล้ว ศาลจะสั่งปรับ ซึ่งหากไม่มีเงินจ่ายค่าปรับก็ต้องอยู่ในเรือนจำจนกว่าจะครบวันที่อยู่ชดเชยค่าปรับ แล้วจึงถูกส่งไปที่สถานกักกันของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ซึ่งพวกเขาจะได้เจอลูก ๆ อีกครั้ง

ผู้กำกับการกลุ่มงานความมั่นคง กองแผนงานกิจการพิเศษ สำนักงานยุทธศาสตร์ตำรวจ เคยกล่าวในงานเสวนาว่า นอกจากผู้ใหญ่แล้ว ในปัจจุบันมีเด็กทั้งหมด 42 คนจาก 24 ครอบครัว อยู่ในสถานกักกันของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง

Hjuon Bya กล่าวว่า เธอได้ลงทะเบียนกับสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ หรือ UNHCR เป็น "บุคคลในความห่วงใย" ซึ่งเป็นบุคคลที่อยู่ในกระบวนการตัดสินของ UNHCR ว่าควรจะได้รับสถานะผู้ลี้ภัย (refugee) หรือไม่

ฮานนา แมคโดนัลด์ เจ้าหน้าที่ประสานงานองค์กร UNHCR ประจำประเทศไทย กล่าวว่า ผู้แสวงหาที่ลี้ภัยที่ถูกจับกุมเมื่อวันอังคาร ส่วนมากเป็นบุคคลในความห่วงใย และหนึ่งในสามเป็นเด็ก

ปัจจุบันประเทศไทยไม่มีกฎหมายระดับประเทศที่เกี่ยวข้องกับผู้ลี้ภัย ดังนั้น ผู้แสวงหาที่ลี้ภัยและผู้ลี้ภัย ตกอยู่ภายใต้กฎหมายเข้าเมือง หากพวกเขาไม่มีวีซ่าที่ถูกต้อง เขาอาจจะถูกมองว่าเป็น "คนต่างด้าวที่ผิดกฎหมาย" (illegal alien) และอาจถูกกักกันโดยสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หาก UNHCR ได้รับการแจ้งว่ามีผู้ที่ถูกจับกุม จะพยายามเข้ามาแทรกแซงเพื่อป้องกันการจับกุม

เจ้าหน้าที่ UNHCR ได้เดินทางไปที่ว่าการอำเภอบางใหญ่เพื่อเจรจาขอปล่อยตัว "บุคคลในความห่วงใย" ของ UNHCR แต่ไม่สำเร็จ

ทั้งนี้ รัฐบาลไทยอยู่ในระหว่างการสร้างกลไกภายในประเทศที่จะคัดกรอง ปกป้องคุ้มครอง และให้สิทธิกับคนต่างด้าวผิดกฎหมายและผู้ลี้ภัยระหว่างที่อยู่เมืองไทย ซึ่งเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อเดือนมกราคมปีที่แล้ว โดยหนึ่งในมาตรการดังกล่าวคือการยุติการกักขังเด็ก

พุทธณี ซึ่งเดินทางไปยังที่ว่าการอำเภอบางใหญ่วันนี้ด้วย กล่าวว่า โดยหลักการระหว่างประเทศ คนเหล่านี้ไม่ควรถูกจับ เนื่องจากหนีภัยเพื่อเอาชีวิตรอด ทำให้สถานะต่างจากการเคลื่อนย้ายเข้าเมืองปกติ โดยเฉพาะผู้แสวงหาที่ลี้ภัยที่สหประชาชาติรับรู้

"เนื่องจากในพื้นที่บางใหญ่เจ้าหน้าที่รัฐไม่เข้าใจความต่างระหว่างแรงงานและบุคคลในความห่วงใยของ UNHCR เลยปฏิบัติกับคนเหล่านี้แบบผู้กระทำผิดกฎหมาย เป็นการขาดองค์ความรู้อย่างรุนแรงของภาครัฐ" เธอกล่าว