รัฐว่าเศรษฐกิจดี แต่แม่ค้า SME บอกอีกอย่าง

สถานการณ์ผู้ประกอบการรายย่อย ยังน่าเป็นห่วงเพราะแรงส่งจากกำลังซื้อภายในประเทศยังซบเซา รายเก่าโอดจำชะลอแผนขยายธุรกิจ ขณะที่ปัญหาน้ำท่วมขังกระทบวิสาหกิจชุมชมเกษตรกรรมพื้นที่ลุ่มภาคกลาง ธุรกิจตั้งไข่วอนผ่อนปรนเกณฑ์สินเชื่อ แม้ผ่านโครงการพัฒนาประชารัฐยังล่าช้า

ภาพรวมเศรษฐกิจปีนี้จะดูสดใส ธนาคารแห่งประเทศไทย คาดการณ์เศรษฐกิจมีแนวโน้วฟื้นตัว โดยสัญญาณบวกคือ อัตราการเติบโตของจีดีพี (ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ) มีโอกาสแตะถึง 3.8% บวกกับการขยายตัวของภาคการส่งออกที่คาดว่าจะไม่ต่ำกว่า 8% รวมถึงรายได้จากการท่องเที่ยวที่เติบโตสูงเพราะอานิสงส์จากนักท่องเที่ยวจีนที่เพิ่มขึ้น

ผลพวงการเติบโตด้านการท่องเที่ยวดูเหมือนจะเป็นข่าวดีสำหรับ นายนรงฤทธิ์ ทองมุสิทธิ์ เจ้าของธุรกิจ แพภูตะวัน ซึ่งให้บริการที่พักและเรือนำเที่ยว ในบริเวณเขื่อนรัชชประภา หรือ เขื่อนเชี่ยวหลาน ของ จ. สุราษฎร์ธานี เพราะมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาพักและเที่ยวชมเพิ่มขึ้นราว 7% ในช่วง 10 เดือนแรก เมื่อเทียบกับจากปีก่อน แม้ว่ายอดนักท่องเที่ยวไทยจะลดลงก็ตาม

"จากแนวโน้มนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น ผมจึงตัดสินใจขยายสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวเป็นมูลค่ารวม 3 ล้านบาท เพื่อสร้างห้องน้ำลอยน้ำ และซื้อเฟอร์นิเจอร์ใหม่เพิ่มเติม โดยโครงการนี้นำเสนอผ่านอุตสาหกรรมจังหวัด เห็นชอบโดยผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี ตามกรอบกองทุนพัฒนา SMEs ตามแนวประชารัฐ" นายนรงฤทธิ์กล่าวกับบีบีซีไทย

หลังจากได้รับอนุมัติผ่านการปล่อยกู้โดยธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย หรือ เอสเอ็มอีแบงก์ แล้วในเดือนเม.ย. ที่ผ่านมา นายนรงฤทธิ์บอกว่ายังติดที่ขั้นตอนการเบิกเงินและต้องใช้เงินทุนตัวเองสำรองออกไปก่อน ซึ่งเมื่อบีบีซีไทยสัมภาษณ์ในวันที่ 10 พ.ย. เขาก็บอกว่ายังไม่ได้รับเงินที่ขอกู้ไปเลย

ผู้ประกอบการท่องเที่ยวรายนี้บอกว่า เหตุผลที่เลือกเอสเอ็มอีแบงก์ ก็เพราะเห็นว่าให้ดอกเบี้ยต่ำเพียง 1% และขั้นตอนการอนุมัติสินเชื่อก็รวดเร็วกว่า ไม่มีขั้นตอนยุ่งยากเมื่อเทียบกับธนาคารพาณิชย์ทั่วไป

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่นายนรงฤทธิ์ประสบก็คือ เมื่อโครงการของเขาได้รับการอนุมัติจากอุตสาหกรรมจังหวัด แต่เขายังไม่สามารถเบิกเงินได้ "ซึ่งไม่ทราบว่าขั้นตอนล่าช้าได้อย่างไร" นายนรงฤทธิ์กล่าว

บีบีซีไทยติดต่อสอบถามไปยังเจ้าหน้าที่ฝ่ายสินเชื่อเอสเอ็มอีแบงก์สาขา จ. สุราษฎร์ธานีแล้ว เจ้าหน้าที่ระบุว่า ตามขั้นตอนเมื่อได้รับการอนุมัติวงเงินแล้ว แผนการยื่นกู้จะต้องได้รับการพิจารณาจากสำนักงานใหญ่ก่อนที่จะโอนเงินให้ลูกค้า สำหรับกรณีนี้แบ่งจ่ายเป็นรายงวด 5 งวด ซึ่งลูกค้าจำเป็นต้องสำรองค่าใช้จ่ายไปก่อนเมื่อโครงการแต่ละส่วนแล้วเสร็จจึงจะได้รับเงินที่ขอกู้ไปเป็นงวดๆ

ตลาดเงียบ ชะลอลงทุน

ท่ามกลางการขยายตัวของตลาดการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการท่องเที่ยว ซึ่งรวมถึง "แพภูตะวัน" ก็ยังมีการลงทุน ตามปกติ เช่นเดียวกับผู้ประกอบการรายอื่นๆ จากการรายงานแนวโน้มธุรกิจ ประจำไตรมาสที่ 3/2560 ของธนาคารแห่งประเทศไทย จะเห็นการลงทุนเติบโตอย่างค่อยเป็นค่อยไป และยังคงกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มธุรกิจส่งออกเป็นสำคัญ โดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจเกษตรกรแปรรูปและธุรกิจชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์

สำหรับธุรกิจขนาดย่อมแบบ บริษัท หมาเจ็บ ด็อก กูดส์ ช็อป (ไทยแลนด์) จำกัด ของนางสาวปวีณา สารภี ซึ่งดำเนินการธุรกิจผลิตเบาะที่นอนสำหรับสุนัขและแมวเลี้ยงมาแล้วมากกว่า 10 ปี สถานการณ์ต่างออกไปมาก

"นับตั้งแต่เริ่มธุรกิจนี้มาเป็นเวลา 13 ปี ไม่เคยเห็นปีไหนที่ธุรกิจเงียบที่สุดเท่าปีนี้ ไม่เพียงแค่รายได้ของบริษัท จากที่พูดคุยกับบรรดาซัพพลายเออร์ พวกเขาก็ประสบปัญหาเดียวกันคือ คำสั่งซื้อแทบไม่มี จึงทำให้ประเมินว่ายอดขายปีนี้คงลดลงราว 15-20% จากปีที่แล้วที่ทำรายได้อยู่ราว 7 ล้านบาท" นางสาวปวีณาบอกกับบีบีซีไทย

เธออธิบายว่าสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ความต้องการซื้อในตลาดหดตัว ก็คือบรรยากาศทั่วไปของปีนี้ยังอยู่ในช่วงไว้อาลัยแด่ในหลวง รัชกาลที่ 9 ขณะเดียวกันภาวะเศรษฐกิจโดยรวมก็ซบเซาทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยปกติบริษัทจะผลิตเพื่อขายในประเทศราว 80% ส่วนที่เหลือส่งออกไปยังประเทศญี่ปุ่นและกลุ่มประเทศอาเซียน

ด้วยปัจจัยดังกล่าวทำให้เธอตัดสินใจชะลอการลงทุนเพิ่มเติมเพื่อซื้อเครื่องจักรใหม่ โดยไปเพิ่มที่การจ้างคนงานแทน จากเดิมเพียง 4 คน เพิ่มเป็น 25 คน โดยเธอจะประเมินสถานการณ์อนาคตไปอีก 1-2 ปี

"ที่จริงทางเราได้ยื่นกู้ไปกับเอสเอ็มอีแบงก์ไปแล้วและได้รับการค้ำประกันเงินกู้กับทางบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม ในกรอบวงเงิน 3-5 ล้านบาทเมื่อปลายปีที่ผ่านมา และได้รับการอนุมัติเป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่เมื่อพิจารณาปัจจัยแวดล้อมที่เกิดขึ้นในปีนี้ เลยคิดว่าชะลอการลงทุนไปก่อนก็น่าจะเหมาะสมกว่า" เธอกล่าว

ยังลำบากสำหรับผู้ประกอบการรายใหม่

แล้วผู้ประกอบการรายใหม่มีปัญหาอย่างไรบ้าง บีบีซีไทยสอบถามไปยัง นางสาวปิยนุช พุทธปราณี เกษตรกรผู้ปลูกมะม่วงหาวมะนาวโห่ และเจ้าของน้ำดื่มเพื่อสุขภาพจากมะม่วงหาวมะนาวโห่ในยี่ห้อ "ทิพย์ทาน" และ "สวนทิพย์" ซึ่งพัฒนาธุรกิจจากวิสาหกิจครัวเรือนมาเป็นการจัดจำหน่ายอย่างจริงจังเมื่อเดือน พ.ค. ที่ผ่านมา หลังจากสินค้าผ่านมาตรฐานรับรองคุณภาพสินค้าจากองค์กรอาหารและยา (อย.) โดยจัดจำหน่ายในพื้นที่ในจังหวัดราชบุรีเป็นที่แรก

"ยอมรับว่าการเข้าถึงแหล่งเงินทุนหรือการเข้ากู้สถาบันการเงินสำหรับผู้เริ่มต้นใหม่เป็นเรื่องยาก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเอกสาร การลงทะเบียนการค้า การจดทะเบียนนิติบุคคล และการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่าย เพื่อให้ตรงกับกฎเกณฑ์ของธนาคารหากว่าจะยื่นขอกู้เพื่อขยายกำลังการผลิต" เธออธิบาย

เธอเข้าใจกฎเกณฑ์ดังกล่าวดีว่าธนาคารต้องการปล่อยสินเชื่อโดยไม่ต้องแบกรับความเสี่ยงมาก แต่สำหรับผู้ประกอบการรายใหม่ปีแรกคือปีแห่งการลงทุน เรื่องขาดทุนเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ หากว่าธนาคารสามารถที่จะปล่อยกู้ได้ ผ่อนปรนเงื่อนไงบางประการเพื่อให้ผู้ประกอบการหน้าใหม่ตั้งไข่ได้ก็น่าจะเป็นเรื่องที่ดี

น้ำท่วมซ้ำเติมเกษตรกร

ธนาคารแห่งประเทศไทย ระบุในรายงานแนวโน้มธุรกิจ ซึ่งประมวลจากการสำรวจความคิดเห็นของภาคธุรกิจและหน่วยงานต่างๆ ในช่วงไตรมาสที่ผ่านมาว่า ผู้ประกอบการในทุกภูมิภาคเห็นตรงกันว่ากำลังซื้อของครัวเรือนต่างจังหวัดโดยเฉพาะกลุ่มฐานรากยังไม่แข็งแรง เนื่องจากราคาสินค้าเกษตรตกต่ำเมื่อเทียบกับอดีต โดยเฉพาะกลุ่มพืชไร่ เช่น ข้าว มันสำปะหลังและข้าวโพด และภาระหนี้สะสมที่อยู่ในระดับสูง ทำให้ต้องนำรายได้ไปชำระหนี้เดิมจิงมีเงินเหลือใช้จ่ายไม่มากนัก รวมไปถึงมาตรการจัดระเบียบต่าง ๆ ของทางการ อย่างเช่น การห้ามขายของบนทางเท้า เป็นต้น ส่งผลทำให้เม็ดเงินที่เคยหมุนเวียนในระบบลดลง

นอกจากผลกระทบจากกำลังซื้อแล้ว สำหรับเกษตรกรในบางพื้นที่ เช่น ในลุ่มแม่น้ำในภาคกลางและในภาคอีสานได้รับผลกระทบจากปัญหาน้ำท่วม นายสวาท สุขนุ่ม ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเมล่อนหมู่ใหญ่ ร่วมใจพัฒนา ใน อ.ลาดบัวหลวง จ.พระนครศรีอยุธยา หนึ่งในผู้ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาดังกล่าว บอกกับบีบีซีว่า "ปีนี้ต้องทำใจอย่างเดียว เพราะว่าโรงเรือนของคนในกลุ่มได้รับความเสียหายอย่างหนักจากน้ำท่วมขัง และเป็นไปไม่ได้เลยสำหรับปีนี้เกษตรกรในกลุ่มจะทำรายได้ 5 ล้านบาทเหมือนกับปีที่ผ่านมา"

สำหรับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนี้ ได้รับการสนับสนุนสินเชื่อจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรเป็นระยะเวลา 5 ปี แต่ผ่านเพียงปีเศษจึงทำให้ยังไม่สามารถขอกู้เพิ่มได้

1ปีที่เหลือ เน้นเอสเอ็มอีขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์กับสื่อมวลชนเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาว่าในช่วงเวลาที่เหลืออีก 1 ปีของรัฐบาลชุดนี้ จะเน้นให้ความสำคัญกับผู้ประกอบการเอสเอ็มอีเป็นหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

เขายังได้กล่าวอีกว่าใน 2 ปีที่ผ่านมาได้สั่งการให้ธนาคารของรัฐปรับโครงสร้างองค์กรเพื่อรองรับการช่วยเหลือเอสเอ็มอี พร้อมทั้งออกมาตรการสินเชื่อต่าง ๆ ช่วยเหลือ เพื่อเป็นหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ นอกจากนี้รัฐบาลก็ยังพยายามให้ธนาคารพาณิชย์เอกชนช่วยเหลือผู้ประกอบการเอสเอ็มอีมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ภาพรวมของการดำเนินการธนาคารพาณิชย์ในไตรมาส 3 ที่ผ่านมายังไม่บ่งบอกว่ารัฐบาลประสบความสำเร็จในเรื่องนี้ นางสาวดารณี แซ่จู ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายกลยุทธ์สถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย เปิดเผยว่า สินเชื่อของระบบธนาคารพาณิชย์ไม่เติบโตมากนักเมื่อเทียบกับไตรมาสก่อน สินเชื่อธุรกิจกระจุกตัวในธุรกิจบางประเภท เช่นธุรกิจพลังงาน ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการส่งออก ขณะที่สินเชื่ออุปโภคบริโภคขยายตัวได้ต่อเนื่อง

แม้คุณภาพสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หรือเอ็นพีแอลโดยรวมเริ่มทรงตัว แต่ในกลุ่มธุรกิจเอสเอ็มอี เอ็นพีแอล ยังคงเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลกระทบจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจในช่วงที่ผ่านมา ส่งผลให้กำไรสุทธิของธนาคารพาณิชย์ก็ลดลงจากการกันสำรองเพื่อรองรับคุณภาพสินเชื่อของระบบธนาคารพาณิชย์ที่ด้อยลงด้วย