รัสเซีย ยูเครน : แวกเนอร์ กลุ่มทหารรับจ้างชื่อดังของรัสเซีย

หน่วยข่าวกรองทางทหารของอังกฤษระบุว่า ทหารรับจ้าง 1,000 คน จากกลุ่มแวกเนอร์ (Wagner Group) บริษัททหารเอกชนของรัสเซีย กำลังเดินทางไปยังพื้นที่ทางตะวันออกของยูเครน

กลุ่มนี้เคลื่อนไหวในยูเครน ซีเรีย และหลายประเทศในทวีปแอฟริกา ตลอดในช่วง 8 ปีที่ผ่านมา และถูกกล่าวหาหลายครั้งว่า ก่ออาชญากรรมสงครามและละเมิดสิทธิมนุษยชน

กลุ่มแวกเนอร์เกิดขึ้นได้อย่างไร

การสืบสวนของบีบีซีเกี่ยวกับกลุ่มแวกเนอร์บ่งชี้ว่า การเกิดขึ้นของกลุ่มแวกเนอร์เกี่ยวข้องกับนายดมิทรี อูตคิน อดีตเจ้าหน้าที่กองทัพรัสเซียวัย 51 ปี เชื่อกันว่าเขาเป็นผู้ก่อตั้งกลุ่มนี้ขึ้นโดยใช้ชื่อรหัสประจำตัวเดิมของเขาเป็นชื่อกลุ่ม

เขาเป็นทหารผ่านศึกสงครามเชเชน เป็นอดีตเจ้าหน้าที่กองกำลังพิเศษ และมียศพันโทสังกัดหน่วยข่าวกรองทางทหารของรัสเซีย หรือ จีอาร์ยู

เทรซีย์ เจอร์มัน ศาสตราจารย์ด้านความขัดแย้งและความมั่นคงที่ คิงส์ คอลเลจ ลอนดอน (King's College London) กล่าวว่า กลุ่มแวกเนอร์เริ่มปฏิบัติการในช่วงที่รัสเซียผนวกรวมไครเมียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของประเทศในปี 2014

"เชื่อว่า ทหารรับจ้างของกลุ่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของ 'ชายชุดเขียวตัวเล็ก' (little green man) ที่เข้ามายึดครองภูมิภาคนี้" เธอกล่าว "จากนั้นทหารรับจ้างราว 1,000 คน ก็สนับสนุนการสู้รบของกลุ่มติดอาวุธที่สนับสนุนรัสเซียเพื่อควบคุมภูมิภาคลูฮันสก์และโดเนตสก์"

"แวกเนอร์ส่วนใหญ่จะคัดเลือกทหารผ่านศึกของกองทัพบกที่ต้องการหาเงินใช้หนี้มาเข้าร่วมกับทางกลุ่ม" ซามูเอล รามานี นักวิจัยที่สถาบันรอยัลยูไนเต็ดเซอร์วิส (Royal United Services Institute) กล่าว "พวกเขามาจากพื้นที่ชนบท ซึ่งมีโอกาสในการหาเงินด้วยวิธีอื่นไม่มากนัก"

"การตั้งกองทัพทหารรับจ้างเป็นการขัดต่อรัฐธรรมนูญของรัสเซีย" เทรซีย์กล่าว

"อย่างไรก็ตาม แวกเนอร์ได้จัดหากองกำลังให้แก่รัฐบาลอย่างไม่อาจปฏิเสธได้ แวกเนอร์สามารถปฏิบัติการในต่างประเทศได้ และรัฐบาลรัสเซียบอกได้ว่า กลุ่มนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับเรา"

ใครสนับสนุนเงินให้แก่กลุ่มแวกเนอร์

บางคนระบุว่า หน่วยข่าวกรองทางทหารของรัสเซีย แอบสนับสนุนเงินทุนและดูแลกลุ่มแวกเนอร์

แหล่งข่าวที่เป็นทหารรับจ้างหลายคนเคยบอกกับบีบีซีว่า ศูนย์ฝึกของแวกเนอร์อยู่ในเมืองโมลกิโน (Molkino) ทางตอนใต้ของรัสเซีย ติดกับฐานทัพกองทัพรัสเซีย

รัสเซียปฏิเสธมาโดยตลอดว่า กลุ่มแวกเนอร์ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องใด ๆ กับรัสเซีย

การสืบสวนของบีบีซี ที่พบความเชื่อมโยงของอูตคินกับกลุ่มแวกเนอร์ยังพบว่า มีความเชื่อมโยงกับ เยฟเกนี พรีโกชิน คนสนิทของนายวลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ด้วย โดยนายพรีโกชิน เป็นที่รู้จักในชื่อ "เชฟของปูติน" เนื่องจากเขาเติบโตมาจากการเป็นเจ้าของภัตตาคารและผู้จัดเลี้ยงให้กับรัฐบาลรัสเซีย

ปัจจุบัน บริษัทหลายแห่งของนายพรีโกชิน เผชิญการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ โดยสหรัฐฯ อ้างว่า "เขามีอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการเมืองที่เป็นภัยทั่วโลก" ขณะที่ตัวเขาปฏิเสธความเกี่ยวข้องกับกลุ่มแวกเนอร์มาโดยตลอด

กลุ่มแวกเนอร์ปฏิบัติการที่ไหน

กลุ่มแวกเนอร์เริ่มปฏิบัติการในซีเรียในปี 2015 สู้รบเคียงข้างกับกองกำลังที่สนับสนุนรัฐบาลและยังคุ้มกันบ่อน้ำมันต่าง ๆ ด้วย

กลุ่มนี้เริ่มเคลื่อนไหวในลิเบียตั้งแต่ปี 2016 สนับสนุนกองกำลังที่ภักดีต่อพลเอกคาลิฟา ฮาฟตาร์ คาดว่า มีทหารรับจ้างของแวกเนอร์ราว 1,000 คนเข้าร่วมกับฮาฟตาร์ในการบุกรัฐบาลในกรุงตริโปลีในปี 2019

ในปี 2017 สาธารณรัฐแอฟริกากลางได้เชิญกลุ่มแวกเนอร์ไปคุ้มกันเหมืองเพชรหลายแห่ง นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า กลุ่มนี้กำลังทำงานคุ้มกันเหมืองทองในซูดานด้วย

ในปี 2020 กระทรวงการคลังสหรัฐฯ กล่าวว่า แวกเนอร์ "ทำหน้าที่เป็นผู้คุ้มกัน" ให้กับบริษัทเหมืองหลายแห่งของนายพรีโกชินในหลายประเทศ อย่าง เอ็ม อินเวสต์ (M Invest) และ Lobaye Invest และสหรัฐฯ ได้ใช้มาตรการคว่ำบาตรกับบริษัทเหล่านี้

เมื่อไม่นานนี้ รัฐบาลมาลีในแอฟริกาตะวันตกได้เชิญกลุ่มแวกเนอร์เข้าไปรักษาความปลอดภัยจากกลุ่มติดอาวุธอิสลามต่าง ๆ การเข้ามาในมาลีในปี 2021 มีส่วนจากการที่ฝรั่งเศสตัดสินใจถอนกำลังทหารออกไปจากประเทศ

ซามูเอล รามานี กล่าวว่า กลุ่มแวกเนอร์มีทหารรับจ้างทั้งหมดราว 5,000 นาย กำลังปฏิบัติการอยู่ทั่วโลก

แวกเนอร์ถูกกล่าวหาว่าก่ออาชญากรรมอะไรบ้าง

สหประชาชาติและรัฐบาลฝรั่งเศส กล่าวหาทหารรับจ้างของแวกเนอร์ว่า ก่อเหตุข่มขืนจี้ปล้นพลเรือนในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง และสหภาพยุโรปได้บังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรต่อทหารรับจ้างเหล่านี้แล้ว

ในปี 2020 ทหารของสหรัฐฯ กล่าวหาทหารรับจ้างของแวกเนอร์ว่า ติดตั้งกับระเบิดและวัตถุระเบิดแสวงเครื่องอื่น ๆ ทั้งในและโดยรอบกรุงตริโปลีของลิเบีย

พลเรือตรีไฮดี เบิร์ก ผู้อำนวยการข่าวกรองของกองบัญชาการแอฟริกาของกองทัพสหรัฐฯ (US Army's Africa Command) กล่าวว่า "การใช้กับระเบิดและกับดักสังหารอย่างขาดการยั้งคิดของกลุ่มแวกเนอร์ กำลังทำร้ายพลเรือนผู้บริสุทธิ์"

คุณมีคำถาม เราหาคำตอบ: ผลกระทบของสงครามในยูเครนต่อประเทศไทย

กลุ่มแวกเนอร์กำลังทำอะไรในสงครามยูเครน

เทรซีย์กล่าวว่า ในช่วงหลายสัปดาห์ก่อนที่รัสเซียจะบุกยูเครน คาดว่าทหารรับจ้างของกลุ่มแวกเนอร์ปฏิบัติการโจมตี "ธงเท็จ" (การโจมตีเพื่อสร้างความชอบธรรม) ทางตะวันออกของยูเครน เพื่อให้รัสเซียใช้เป็นข้ออ้างในการโจมตี

ปัจจุบัน มีข้อความทางโซเชียลมีเดียของรัสเซียรับสมัครทหารรับจ้าง โดยการเชิญพวกเขาไป "ปิกนิกในยูเครน" อย่างไรก็ตาม กลุ่มทหารรับจ้างเหล่านี้ใช้ชื่ออื่น ๆ เช่น "เหยี่ยว" (The Hawks)

แคนเดซ รอนโดซ์ ศาสตราจารย์ด้านรัสเซีย ยูเรเชีย และยุโรปตะวันออกศึกษา ที่มหาวิทยาลัยรัฐแอริโซนา (Arizona State University) กล่าวว่า นี่อาจจะแสดงให้เห็นถึงความพยายามที่จะถอยห่างออกมาจากชื่อแวกเนอร์ เพราะ "ชื่อนี้มีมลทินแล้ว"