ซาอุดีอาระเบีย : เจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน และกองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีอาระเบีย เจ้าของทีมนิวคาสเซิลรายใหม่

แฟนบอลแทบทุกคนต่างก็ยินดีเมื่อได้ข่าวการเข้าซื้อทีมนิวคาสเซิล ยูไนเต็ด ของเจ้าของรายใหม่ด้วยเงิน 300 ล้านปอนด์

แต่บางคนก็รู้สึกกังวลเมื่อรู้ว่ามีความข้องเกี่ยวกับเจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน เพราะมกุฎราชกุมารแห่งซาอุดีอาระเบียองค์นี้มีประวัติน่ากังขาด้านการละเมิดสิทธิมนุษยชน

แต่ที่หลายคนอาจยังไม่รู้คือเราเกือบทุกคนอาจจะกำลังใช้สินค้าที่ได้เงินทุนจากกองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีอาระเบีย (Public Investment Fund - PIF) อยู่แล้ว

ดิสนีย์ อูเบอร์ เฟซบุ๊ก และสตาร์บัค เป็นแค่บางบริษัทที่ได้รับเงินหลายร้อยล้านปอนด์จากกองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ ซึ่งตอนนี้เป็นเจ้าของทีมนิวคาสเซิลถึง 80%

กองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ มีเงินเยอะขนาดนี้ได้อย่างไร

อธิบายง่าย ๆ คือ กองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ เป็นบัญชีออมทรัพย์ของรัฐบาลซาอุดีอาระเบีย โดยทำเงินมหาศาลได้จากที่ซาอุดีอาระเบียขายน้ำมันให้ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

แต่น้ำมันก็มีวันหมด ดังนั้นกองทุนนี้จึงต้องหาทางทำเงินในระยะยาวต่อไป

"พวกเขาพยายามจะกระจายวิธีการหารายได้อย่างอื่นนอกจากรายได้จากน้ำมันและก๊าซ" ศ. ไซมอน แชดวิค ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินของวงการฟุตบอลและผู้อำนวยการด้านกีฬาในยุโรปและเอเชียของวิทยาลัยธุรกิจเอมลียงในฝรั่งเศส

ลงทุนที่ไหนอีก

กองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ ขณะนี้ได้ลงทุนในบริษัทชั้นนำของโลกด้วย เช่น ดิสนีย์, อูเบอร์, เฟซบุ๊ก, ร้านกาแฟสตาร์บัคส์ และบริษัทผู้ผลิตยาอย่างไฟเซอร์

ด้าน ศ. แชดวิค บอกว่า กองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ ก็วางแผนจะลงทุนมหาศาลในธุรกิจพลังงานลมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอังกฤษด้วย

"สิ่งที่น่าสนใจคือพี่น้องตระกูลรูเบ็น (Reuben) [ซึ่งเป็นเจ้าของนิวคาสเซิลบางส่วนร่วมกับกองทุนนี้ของซาอุดีอาระเบียด้วย] ก็กำลังลงทุนอย่างหนักในธุรกิจทรัพยากรหมุนเวียนด้วย"

ไซมอนบอกว่าการเป็นเจ้าของทีมฟุตบอลเปิดทางให้คุณสร้างความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสำคัญ

ศ. แชดวิคคิดว่าเจ้าของทีมรายใหม่อยากจะทำงานร่วมกับท่าเรือแม่น้ำไทน์และก็ฟาร์มกังหันลมนอกชายฝั่ง

ทำไมเรื่องนี้เป็นประเด็นถกเถียง

ประธานของกองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ คือ เจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน

มกุฎราชกุมารซึ่งมีพระชนมายุ 36 พรรษา พระองค์นี้เป็นผู้นำรัฐบาลของประเทศ และถูกกล่าวหาว่าอยู่เบื้องหลังสั่งสังหารนายจามาล คาชูจกิ นักข่าวชาวซาอุดีอาระเบีย เมื่อปี 2018

รายงานโดยสหประชาชาติเมื่อปี 2019 ระบุว่ารัฐซาอุดีอาระเบียอยู่เบื้องหลังการสังหารครั้งนั้นแต่รัฐบาลซาอุดีอาระเบียให้การปฏิเสธมาตลอด

ขณะเดียวกัน เจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน ก็พยายามจะแสดงออกว่าพระองค์มีความคิดที่จะปฏิรูปสิ่งต่าง ๆ ในรัฐที่มีความเป็นอนุรักษ์นิยมสูง เช่น อนุญาตให้ผู้หญิงขับรถได้

พรีเมียร์ลีกอนุมัติการเข้าซื้อทีมในครั้งนี้หลังได้รับ "การยืนยันซึ่งมีข้อผูกมัดทางกฎหมาย" ว่ารัฐบาลซาอุดีอาระเบียจะไม่เข้ามาควบคุมทีม

การเข้าซื้อด้วยเงิน 300 ล้านปอนด์นี้ เป็นแค่ส่วนเล็ก ๆ ของเงินลงทุนทั้งหมดของกองทุนเพื่อความมั่งคั่งของซาอุดีฯ ซึ่งมีมูลค่านับแสนล้านปอนด์

ฟอกประวัติ

คนบางคนบอกว่าการเข้าไปลงทุนเล็ก ๆ ในบริษัทใหญ่ไม่เหมือนกับการเข้ามาผู้ถือหุ้นใหญ่ในทีมพรีเมียร์ลีกในครั้งนี้

มีการใช้คำว่า "sportwashing" หรือการฟอกประวัติด้วยการเข้าไปลงทุนด้านกีฬา โดยประเทศอย่างสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ที่ซื้อทีมแมนเชสเตอร์ซิตี หรือกาตาร์ ที่ซื้อทีมปารีส แซงต์ แชร์กแมง

แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล บอกว่าประเทศบางประเทศสามารถไปลงทุนด้านกีฬาเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากประวัติละเมิดสิทธิมนุษยชนของตัวเอง โดยชี้ว่าการปฏิบัติต่อผู้หญิง การใช้โทษประหารชีวิต และท่าทีต่อต้านความหลากหลายทางเพศ เป็นตัวอย่างว่าประเทศนี้ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างไร