ซากสเปิร์มเก่าแก่ที่สุดในโลกของสัตว์ เก็บอยู่ในอำพันอายุร้อยล้านปี

ทีมนักบรรพชีวินวิทยานานาชาติ ค้นพบซากสเปิร์มหรือเซลล์สืบพันธุ์ของสัตว์เพศผู้จำพวกออสทราคอด (Ostracod) ในอวัยวะรับน้ำเชื้อของตัวเมียที่กลายเป็นฟอสซิลอยู่ในก้อนอำพันอายุ 100 ล้านปีจากเมียนมา

ซากสเปิร์มของสัตว์ดังกล่าวนับได้ว่ามีอายุเก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยมีการค้นพบมา ทั้งยังเป็นสเปิร์มขนาดยักษ์ที่ใหญ่กว่าสเปิร์มของมนุษย์มาก โดยมีความยาวถึงหนึ่งในสามของลำตัวออสทราคอดยุคโบราณ

ออสทราคอดนั้นจัดว่าเป็นสัตว์มีเปลือกแข็งหุ้มร่างกายแบบเป็นปล้องหรือครัสเตเชียน (Crustacean) จำพวกหนึ่ง มีรูปร่างดูคล้ายกับกุ้งแต่ตัวเล็กจิ๋วเพียง 0.6 มิลลิเมตร อย่างไรก็ตาม ซากสเปิร์มยักษ์ของมันที่พบในครั้งนี้กลับมีความยาวถึง 0.2 มิลลิเมตรเลยทีเดียว

ออสทราคอดหลายสายพันธุ์ยังคงมีลูกหลานสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน และในบางครั้งนักวิทยาศาสตร์ก็พบว่าสเปิร์มของออสทราคอดบางชนิดยาวกว่าตัวของมันเองได้ถึงสิบเท่า

รายงานวิจัยซึ่งตีพิมพ์ในวารสารของราชสมาคมกรุงลอนดอนฉบับ B ว่าด้วยวิทยาศาสตร์ชีวภาพ (Preceedings of the Royal Society B: Biological Sciences) ระบุว่าก้อนอำพันอายุร้อยล้านปีดังกล่าว ช่วยเก็บรักษาเนื้อเยื่ออ่อนในเปลือกแข็งของตัวออสทราคอดโบราณจำนวนหนึ่งไว้ได้ ซึ่งถือเป็นกรณีที่หาพบได้ยากมาก

ยิ่งไปกว่านั้น ทีมผู้วิจัยยังพบว่าอวัยวะรับน้ำเชื้อของออสทราคอดเพศเมียตัวหนึ่งอยู่ในสภาพพองตัว และยังคงมีซากสเปิร์มอยู่เต็มข้างใน แสดงว่ามีการผสมพันธุ์เกิดขึ้นเพียงเสี้ยววินาที ก่อนที่ยางไม้จะหยดลงมาปกคลุมพวกมันเอาไว้ และกลายสภาพเป็นฟอสซิลในอำพันในเวลาต่อมา

ออสทราคอดสามารถใช้สเปิร์มที่มีขนาดใหญ่เหลือเชื่อสืบพันธุ์ได้ เนื่องจากสเปิร์มเหล่านี้จะขดพับตัวเป็นก้อนเล็ก ๆ และไม่เคลื่อนไหวในขณะที่เพศผู้ฉีดมันเข้าในร่างกายของเพศเมีย เมื่อสเปิร์มของออสทราคอดถูกส่งไปถึงอวัยวะรับน้ำเชื้อแล้ว พวกมันจึงจะเริ่มขยับและคลายตัวอย่างเป็นระเบียบ เพื่อแข่งกันเข้าผสมกับไข่ต่อไป

การสืบพันธุ์ที่ใช้สเปิร์มยักษ์และอวัยวะสืบพันธุ์ขนาดใหญ่ทั้งเพศผู้และเพศเมีย ยังคงพบได้ทั่วไปในสายพันธุ์ออสทราคอดยุคใหม่ ทำให้ทีมผู้วิจัยมองว่านี่คือ "การหยุดนิ่งทางวิวัฒนาการ" ที่น่าทึ่ง เพราะไม่มีสิ่งใดเปลี่ยนแปลงมานานถึงร้อยล้านปี

ดร. เรนาเท มัตซ์เก-คาราซ หนึ่งในสมาชิกทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยลุดวิก-แม็กซิมิเลียนของเยอรมนีบอกว่า "การสืบพันธุ์โดยใช้สเปิร์มขนาดใหญ่ จะต้องเป็นข้อได้เปรียบและมีประโยชน์คุ้มค่าต่อการดำรงเผ่าพันธุ์ของออสทราคอดอย่างแน่นอน พวกมันจึงสืบทอดกลยุทธ์นี้กันมาต่อเนื่องยาวนาน โดยไม่มีวิวัฒนาการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางอื่น ซึ่งเราจะต้องศึกษาถึงเหตุผลที่อยู่เบื้องหลังเรื่องนี้ต่อไป"