รัสเซีย : วลาดิเมียร์ ปูติน คือใคร และเขากำลังวางแผนทำอะไร

ไม่มีใครคาดคิดว่าจู่ ๆ เมื่อวันที่ 15 ม.ค. รัฐบาลรัสเซียจะลาออกยกชุด นายกรัฐมนตรีดมิทรี เมดเวเดฟ ถูกแทนที่ด้วย มิคาอิล มิซูสติน อดีตอธิบดีกรมสรรพากรที่แทบไม่มีใครรู้จัก

ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ประกาศริเริ่มกระบวนการปฏิรูปรัฐธรรมนูญครั้งใหญ่ที่ดูเหมือนจะเป็นการเริ่มต้นของ "ช่วงเปลี่ยนผ่าน" หรือ แผนการที่จะช่วยให้เขาคงอำนาจไว้หลังจากต้องพ้นตำแหน่งผู้นำประเทศในปี 2024 ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันของรัสเซีย นายปูตินจะไม่มีสิทธิ์ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีต่อได้อีกสมัย

ใครคือวลาดิเมียร์ ปูติน

ชายวัย 67 ปี ผู้หย่าขาดจากภรรยาผู้นี้มีชีวิตที่ไม่ธรรมดา กว่า 2 ทศวรรษมาแล้วที่เขาเป็นผู้นำประเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีคนรัสเซียจำนวนไม่น้อยที่ใช้ชีวิตมาทั้งชีวิตภายใต้ผู้นำประเทศคนเดียว

เขาทำอะไรมาบ้าง

อะไรที่เขาไม่เคยทำ อาจจะเป็นคำถามที่ตอบง่ายกว่า เขาพาประเทศผ่านสงครามมา ทำการปฏิรูปนโยบายเงินบำนาญ ขยายดินแดนประเทศ (ด้วยการผนวกรวมไครเมียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของตน) และก็มีรูปอยู่ในปฏิทินที่ขายดิบขายดี

ล่าสุด เขาเสนอปฏิรูปรัฐธรรมนูญครั้งใหญ่ที่จะปรับสมดุลอำนาจเสียใหม่ และก็แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีคนใหม่ด้วย

ทำไม

โดยหลักการแล้ว ปูตินบอกว่านี่จะทำให้ประเทศเป็นประชาธิปไตยมากขึ้น เขาอยากจะให้รัฐบาลมีอำนาจมากขึ้น เช่น แต่งตั้งรัฐมนตรีได้ และก็ลดอำนาจของประธานาธิบดี

แต่โดยทางปฏิบัติแล้ว ปูตินกำลังดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นสมัยสุดท้ายแล้ว เขาไม่สามารถดำรงตำแหน่งได้ต่อเพราะว่ารัฐธรรมนูญกำหนดไว้เช่นนั้น รัฐธรรมนูญอนุญาตให้เขานำประเทศ 2 สมัยติดต่อกัน ซึ่งเขาก็อยู่มาครบ 2 สมัยแล้ว หลังจากเปลี่ยนให้ดมิทรี เมดเวเดฟ มาเป็นประธานาธิบดีแทน ก่อนจะกลับไปรับตำแหน่งเดิม 4 ปีต่อมา

นักวิเคราะห์ไม่เชื่อว่าเขาจะเตรียมวางมือง่าย ๆ และการปฏิรูปรัฐธรรมนูญอาจเป็นแผนที่จะคงอำนาจต่อไป

ทำอย่างไร

แทนที่จะยืดวาระการครองตำแหน่งประธานาธิบดีออกไป (ซึ่งเขาทำมาแล้ว) หรือ ยกเลิกการจำกัดปี (เหมือนประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน) หน่วยบริหาร "สภาแห่งรัฐ" (State Council) อาจเป็นไพ่ลับใบใหม่สำหรับเขา

นี่เป็นหน่วยบริหารที่ชื่อดูมีความสำคัญแต่ไม่ได้มีอำนาจอะไร ...จนกระทั่งถึงตอนนี้

ขณะนี้ปูตินดำรงตำแหน่งประธานสภาแห่งรัฐแล้ว แต่ต่อไปนี้หน้าที่ของสภาแห่งรัฐจะถูกกำหนดลงในรัฐธรรมนูญ

ยุทธศาสตร์ดังกล่าวเคยถูกใช้มาในกรณีของประเทศคาซัคสถานที่ นูร์สุลต่าน นาซาร์บาเยฟ ได้กลายมาเป็นประธานสภาความมั่นคงแห่งชาติตลอดชีวิตหลังจากลาออกจากการเป็นประธานาธิบดี

ต่อจากนี้

ปูตินยังมีเวลาอยู่ในอำนาจในฐานะประธานาธิบดีไปจนถึงปี 2024 ไม่มีใครคาดเดาได้เลยว่าใครจะรับตำแหน่งประธานาธิบดีคนต่อไป

แต่หากว่ากันตามตำนานแล้ว มิคาอิล มิซูสติน นายกรัฐมนตรีคนใหม่ของรัสเซียคงไม่มีสิทธิ์ เพราะว่าตั้งแต่ปี 1825 เป็นต้นมา ผู้นำรัสเซียสลับระหว่างมีผมและหัวล้าน (หรือกำลังจะล้าน) มาตลอด

ถ้าจะยึดตามตำนานนี้แล้ว อดีตอธิบดีกรมสรรพากรอย่างมิซูสติน ก็อาจจะไม่มีสิทธิ์