สถาบันกษัตริย์ : สมาชิกราชวงศ์ยุโรปทำงานเลี้ยงชีพกันอย่างไร

การประกาศ "ลดบทบาท" ในฐานะพระราชวงศ์ชั้นสูง ของเจ้าชายแฮร์รี ดยุคแห่งซัสเซกซ์ และเมแกน ดัชเชสแห่งซัสเซกซ์ เพื่อไปทรงงานเลี้ยงชีพเยี่ยงสามัญชนทั่วไปเพื่อให้มี "อิสระทางการเงิน" นั้น ไม่ใช่กรณีแรกของสมาชิกระดับสูงในราชวงศ์ยุโรปที่ต้องเผชิญคำถามจากสังคมต่อการที่บุคคลเหล่านี้จะละทิ้ง "งานหลวง" แล้วหันไปประกอบสัมมาชีพเลี้ยงปากท้องตนเอง

ที่ผ่านมา พระบรมวงศ์หลายพระองค์ในประเทศแถบยุโรปเลือกที่จะประกอบอาชีพแบบคนทั่วไปในสังคม ซึ่งมีทั้งที่ประสบความสำเร็จในการเปลี่ยนไปดำเนินชีวิตแบบคนยุคใหม่ แต่ก็มีบางส่วนที่จำต้องสละฐานันดรศักดิ์ หรืออาจต้องเผชิญข้อครหาเรื่องการแสวงหาผลประโยชน์จากการเป็นสมาชิกในราชวงศ์

ราชวงศ์ในยุโรปมีกฎระเบียบว่าด้วยพระยศและภาระหน้าที่ของสมาชิกในราชวงศ์ที่แตกต่างกันออกไป โดยในกรณีของดยุคและดัชเชสแห่งซัสเซกซ์นั้นไม่อาจปฏิเสธได้ว่าทั้งสองพระองค์ทรงมีสถานะคนดังระดับโลกมากกว่าสมาชิกราชวงศ์อื่น ๆ ในยุโรป

รูปแบบการทำงานแบบราชวงศ์เนเธอร์แลนด์

ราชวงศ์เนเธอร์แลนด์ถูกยกให้เป็นต้นแบบความสำเร็จในการที่พระบรมวงศ์หันไปทำงานเลี้ยงชีพตนเอง

เจ้าชายคอนสตันตินแห่งเนเธอร์แลนด์ พระราชอนุชาในสมเด็จพระราชาธิบดีวิลเลม-อเล็กซานเดอร์ ซึ่งอยู่ในลำดับที่ 4 ของการสืบราชสันตติวงศ์ และเจ้าหญิงลอเรนทีน พระชายา ต่างทรงงานเยี่ยงสามัญชนทั่วไป

นายริค เอเวอร์ส ผู้สื่อข่าวสายราชสำนักเนเธอร์แลนด์ กล่าวว่า สมาชิกราชวงศ์ต่างเห็นพ้องให้ทั้งสองพระองค์ทรงลดบทบาทในราชวงศ์ได้ภายใต้เงื่อนไขที่ว่าทั้งคู่จะต้องเข้าไปช่วยงานในราชสำนักเมื่อมีการร้องขอ โดยที่อาจต้องวางมือจากงานอื่นลงชั่วคราว ส่วนการประกอบอาชีพส่วนพระองค์นั้นจะต้องมีการแจ้งข้อมูลต่อรัฐบาลและกษัตริย์เนเธอร์แลนด์

เจ้าชายคอนสตันตินและพระชายาต่างทรงงานในสถาบันวิจัยด้านนโยบายระดับโลก รวมทั้งทรงงานแบบไม่เต็มเวลาที่กระทรวงการต่างประเทศเนเธอร์แลนด์

ส่วนงานในราชสำนักนั้น แทบจะไม่ได้เห็นเจ้าชายคอนสตันติน ทรงร่วมงานสาธารณะในฐานะสมาชิกของราชวงศ์

ด้านเจ้าชายฟริโซ พระเชษฐาอีกพระองค์ในเจ้าชายคอนสตันติน ก็ทรงงานเลี้ยงชีพพระองค์เองเช่นกัน โดยหลังจากจบการศึกษาด้านวิศวกรรมอากาศยาน ทรงได้รับการว่าจ้างให้ทำงานในบริษัทที่ประกอบธุรกิจด้านการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมแห่งหนึ่ง พระองค์สิ้นพระชนม์ในเหตุหิมะถล่มระหว่างไปทรงสกีที่เทือกเขาแอลป์ในประเทศออสเตรียเมื่อปี 2012

ทั้งนี้ สมาชิกราชวงศ์เนเธอร์แลนด์ที่ทรงงานในภาคเอกชนจะไม่ได้รับเงินที่รัฐจัดถวายให้

ส่วนสมเด็จพระราชาธิบดีวิลเลม-อเล็กซานเดอร์ แม้เสด็จขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชมารดา คือ สมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์ ที่ทรงสละราชสมบัติเมื่อปี 2013 แต่พระองค์ยังทรงงานเป็นนักบินพาณิชย์ของสายการบินเคแอลเอ็มเป็นครั้งคราว โดยทรงเรียกว่า "งานอดิเรกที่จริงจัง" มากกว่างานที่ทำเพื่อเลี้ยงชีพ

เจ้าหญิงนอร์เวย์ผู้จุดกระแสวิพากษ์วิจารณ์

เจ้าหญิงแมร์ธา ลูอีส พระราชธิดาองค์โตในสมเด็จพระราชาธิบดีฮารัลด์ที่ 5 แห่งนอร์เวย์ ทรงสละพระยศ HRH (Her Royal Highness) หลังเข้าพิธีเสกสมรสเมื่อปี 2002 เพื่อทุ่มเทให้กับการทรงงานในภาคเอกชน

อย่างไรก็ตาม เจ้าหญิงแมร์ธา ลูอีส ทรงเผชิญข้อครหาเรื่องการตักตวงผลประโยชน์จากการเป็นสมาชิกราชวงศ์

เมื่อปีที่แล้ว พระองค์และ ดูเร็ก เวอร์เร็ต แฟนหนุ่มเชื้อสายแอฟริกันที่ตั้งตนเองเป็นผู้วิเศษที่สื่อสารกับวิญญาณได้นั้น ได้จัดงานสัมมนาที่ใช้ชื่อว่า "The Princess and the Shaman" หรือ "เจ้าหญิงกับหมอผี" โดยโฆษณาว่าพวกเขาจะนำผู้ร่วมงานเดินทางไป "ค้นหาตัวเองผ่านสติปัญญาเพื่อเปิดเผยตัวตนอันสูงส่งของคุณ"

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวได้จุดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง ส่งผลให้ในเวลาต่อมา เจ้าหญิงแมร์ธา ลูอีส ทรงออกมาขอโทษ พร้อมให้คำมั่นว่าจะไม่ใช้พระยศเจ้าหญิงในงานเชิงพาณิชย์อีกในอนาคต

พระองค์ทรงชี้แจงผ่านอินสตาแกรมว่า "ต่อกรณีที่ข้าพเจ้าใช้ยศเจ้าหญิงในชื่อการทัวร์ของข้าพเจ้านั้น ข้าพเจ้าเคยพูดไปก่อนหน้านี้ว่าข้าพเจ้าเสียใจอย่างยิ่ง และยังยืนยันคำนั้น มันเป็นเรื่องผิดพลาด และข้าพเจ้าเข้าใจว่ามันได้สร้างความไม่พอใจเมื่อมีการใช้ยศเจ้าหญิงในลักษณะนี้"

จากกรณีดังกล่าวทำให้ในเวลาต่อมาทรงเปิดบัญชีอินสตาแกรมใหม่เพื่อใช้โพสต์เฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับงานส่วนพระองค์โดยที่ไม่มีการนำพระยศเจ้าหญิงมาเกี่ยวข้อง

"ฉันคือแมร์ธา ลูอีส คนธรรมดา มาร่วมค้นหาชีวิตและการผจญภัยไปด้วยกัน" ทรงระบุในโพสต์แรกทางอินสตาแกรมใหม่ของพระองค์

แม้จะทรงสละพระยศ HRH ไปแล้ว แต่ เจมส์ เทย์เลอร์ ผู้สันทัดกรณีด้านราชวงศ์ ระบุว่า เจ้าหญิงแมร์ธา ลูอีส ยังทรงปรากฏพระองค์ในงานสาธารณะร่วมกับพระราชวงศ์อย่างต่อเนื่อง

"แม้พระองค์จะเผชิญกระแสวิพากษ์วิจารณ์ แต่ขณะเดียวกันก็ยังทรงเป็นส่วนหนึ่งราชวงศ์อยู่"

เขยนักการเงินของราชวงศ์สวีเดน

นายคริสโตเฟอร์ โอนีล นักการเงินสัญชาติอเมริกัน-อังกฤษ เลือกที่จะไม่รับยศศักดิ์ใด ๆ ในราชวงศ์สวีเดนหลังเข้าพิธีเสกสมรสกับเจ้าหญิงมาเดอลีน พระราชธิดาองค์เล็กในสมเด็จพระราชาธิบดีคาร์ลที่ 16 กุสตาฟ เพื่อให้สามารถประกอบอาชีพส่วนตัวได้ต่อไป

นายโรเจอร์ ลุนด์เกรียน ผู้เชี่ยวชาญเรื่องราชวงศ์สวีเดนบอกกับบีบีซีว่า "ตอนที่ทั้งสองเสกสมรสกันในปี 2013 กษัตริย์สวีเดนทรงยินยอมให้เขามียศในราชวงศ์ แต่เขาปฏิเสธไป เนื่องจากต้องการมีอิสระและให้แน่ใจว่าจะยังสามารถทำงานหาเงินด้วยตนเองต่อไปได้"

ในขณะที่นายโอนีล ทำงานเป็นนักการเงิน เจ้าหญิงมาเดอลีนก็ทรงงานของราชสำนัก รวมทั้งทรงงานที่มูลนิธิไม่แสวงหาผลกำไรอีกหลายแห่ง โดยที่พระสวามียังคงปรากฏตัวในงานสำคัญ ๆ ของราชสำนักอยู่เนือง ๆ

นายลุนด์เกรียน บอกว่า นายโอนีลไม่ได้รับเสียงวิพากษ์วิจารณ์ในสวีเดนเพราะเขาไม่ได้รับยศหรือตำแหน่งใด ๆ ในราชวงศ์ตั้งแต่ต้น แต่หากเขาตัดสินใจรับพร้อมกับทำงานเป็นนักการเงินไปด้วยก็คงจะต้องเผชิญกับปัญหามากมาย

คาดว่าพระโอรสและพระธิดาในเจ้าหญิงมาเดอลีนและพระสวามีน่าจะทรงงานหาเลี้ยงชีพตนเองด้วยเช่นกันในอนาคต หลังจากเมื่อปีที่แล้ว กษัตริย์สวีเดนมีพระราชโองการให้ถอดพระราชนัดดา 5 พระองค์จากการเป็นพระบรมวงศ์ ซึ่งหมายความว่าพระราชนัดดาทั้งห้าจะไม่ได้ดำรงพระยศเป็นสมาชิกราชวงศ์ชั้นสูง ที่ต้องออกปฏิบัติพระกรณียกิจต่าง ๆ อย่างเป็นทางการ รวมทั้งจะไม่ได้รับเงินรายปีที่รัฐบาลจัดถวายจากเงินภาษีของประชาชนอีกด้วย

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวมีเป้าหมายในการลดขนาดของราชวงศ์ให้เล็กลง หลังจากมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์เรื่องพระราชวงศ์เพิ่มจำนวน และรัฐบาลสวีเดนต้องถวายเงินรายปีเพื่อการออกปฏิบัติพระกรณียกิจมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม พระราชโองการนี้ไม่ได้หมายรวมถึงพระราชโอรสและพระราชธิดาในเจ้าหญิงวิกตอเรีย องค์มกุฎราชกุมารี ซึ่งเป็นผู้สืบสันตติวงศ์สายตรง

ดัสเชสสเปนผู้ถูกถอดยศ

เชื่อกันว่า เจ้าหญิงกริสตินา พระเชษฐภคินี (พี่สาว) ในกษัตริย์ฟิลิเป ที่ 6 แห่งสเปน คือสมาชิกราชวงศ์สเปนพระองค์แรกที่ทรงงานมีเงินเดือนเหมือนสามัญชนทั่วไป

สมเด็จพระราชาธิบดีฆวน การ์โลสที่ 1 พระราชบิดาทรงสถาปนาพระอิสริยยศพระองค์ว่า ดัชเชสแห่งปัลมาเดมายอร์กา ตอนที่ทรงเข้าพิธีเสกสมรสกับนายอิญากิ อูร์ดังการิน อดีตนักกีฬาแฮนด์บอลทีมชาติสเปน เมื่อปี 1997

ทว่าในปี 2015 กษัตริย์ฟิลิเป ที่ 6 ทรงถอดยศดยุคและดัชเชสแห่งปัลมาเดมายอร์กาของเจ้าหญิงกริสตินากับพระสวามี ขณะที่ทั้งคู่กำลังจะขึ้นศาลในคดีโกงภาษี

แม้ในเวลาต่อมาศาลจะพิพากษาให้เจ้าหญิงกริสตินาพ้นผิด แต่นายอูร์ดังการิน ได้ถูกตัดสินให้มีความผิดฐานใช้เส้นสายในราชวงศ์เพื่อเอื้อประโยชน์ทางธุรกิจ ด้วยการใช้มูลนิธิที่ไม่แสวงหาผลกำไรซึ่งทำงานด้านกีฬา เป็นเครื่องมือเพื่อรับงานจากหน่วยงานรัฐบาลท้องถิ่น จากนั้นนำเงินไปใช้ประโยชน์ส่วนตัว ส่งผลให้เขากลายเป็นสมาชิกราชวงศ์สเปนคนแรกที่ถูกพิพากษาจำคุก

นายลุนด์เกรียน กล่าวว่า เจ้าหญิงกริสตินา ทรงย้ายไปพำนักที่นครเจนีวาของสวิตเซอร์แลนด์เมื่อปี 2013 มีรายงานว่าปัจจุบันพระองค์ทรงงานให้มูลนิธิการกุศลหลายแห่ง และไม่ทรงงานหลวงใด ๆ อีกทั้งไม่ทรงปรากฏพระองค์ในงานสาธารณะร่วมกับราชวงศ์สเปน