ไฟป่าออสเตรเลีย : ข่าวปลอม-ข้อมูลบิดเบือนเรื่องไฟป่า กำลังแพร่ไวเหมือนไฟลามทุ่ง

เว็บไซต์ของบรรษัทแพร่ภาพและกระจายเสียงออสเตรเลีย หรือเอบีซี (ABC) รายงานว่าเหตุไฟป่าครั้งรุนแรงที่เกิดขึ้นล่าสุดซึ่งได้รับความสนใจจากผู้คนทั่วโลกนั้น กำลังมีผู้ฉวยโอกาสนำเหตุการณ์นี้ไปใช้หาประโยชน์ทางการเมือง โดยพยายามแพร่ข่าวปลอมหรือข้อมูลบิดเบือนเกี่ยวกับไฟป่า ผ่านภาพและข้อความนับแสนโพสต์ที่สร้างความเข้าใจผิดในสื่อสังคมออนไลน์

รายงานของเอบีซียกตัวอย่างกรณีที่มีการแพร่ข่าวว่า ตำรวจรัฐนิวเซาท์เวลส์จับกุมมือลอบวางเพลิงเผาป่าได้เกือบ 200 ราย ทั้งที่จริงแล้วมีผู้ถูกดำเนินคดีในข้อหาเจตนาวางเพลิงเพียง 24 รายเท่านั้น และในจำนวนนี้มีเพียงไม่กี่รายที่สามารถก่อเหตุได้สำเร็จ

อย่างไรก็ตาม มีการบิดเบือนข้อมูลดั้งเดิมของทางการ และนำข่าวลวงดังกล่าวออกเผยแพร่ทางทวิตเตอร์และสื่อโซเชียลอื่น ๆ อย่างกว้างขวาง ซึ่งสร้างความเข้าใจผิดแก่คนทั่วไปว่า ไฟป่ารุนแรงในครั้งนี้มีสาเหตุจากคนลอบวางเพลิงหรือพวกที่คึกคะนองจุดไฟเล่นเป็นหลัก ไม่ได้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่ทำให้ฤดูร้อนยาวนานและแห้งแล้งผิดปกติ

ดร. ทิโมที เกรแฮม นักวิเคราะห์เครือข่ายสังคมออนไลน์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีแห่งควีนส์แลนด์ (QUT) เผยว่าได้ตรวจสอบข้อความทวิตเตอร์ที่ใช้แฮชแท็ก #arsonemergency หรือ "ภาวะฉุกเฉินจากการลอบวางเพลิง" จำนวน 1,340 ข้อความ และพบว่า 1,203 ข้อความ มาจากบัญชีผู้ใช้ทวิตเตอร์เพียง 315 รายเท่านั้น

1 ใน 3 ของบัญชีทวิตเตอร์เหล่านี้ยังมีพฤติกรรมคล้ายคลึงกับบอต (bot) หรือโปรแกรมสร้างข้อความอัตโนมัติ และหลายบัญชียังมีพฤติกรรมแบบพวกโทรลล์ (troll) หรืออันธพาลออนไลน์ที่ชอบยั่วยุหาเรื่องทะเลาะไปทั่ว โดยดร. เกรแฮมระบุว่า เขาพบข้อความที่มาจากบัญชีลักษณะนี้ "ในจำนวนที่สูงมากจนน่าสงสัย"

"ผู้ใช้บัญชีทวิตเตอร์เหล่านี้ แสดงความเห็นที่เลือกข้างทางการเมืองอย่างสุดโต่งกว่าคนทั่วไป ทั้งแพร่ข่าวบิดเบือนที่ทำให้ผู้คนไม่เชื่อในวิทยาศาสตร์ โดยพากันตั้งข้อสงสัยกับคำพูดของผู้เชี่ยวชาญเรื่องภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ สร้างความขัดแย้งแตกแยกในประเด็นการเมืองเรื่องสิ่งแวดล้อมให้เพิ่มมากยิ่งขึ้น" ดร. เกรแฮมกล่าว

นอกจากนี้ ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์โดยทั่วไปที่ไม่ได้มีเจตนาสร้างข่าวเท็จ ก็อาจตกเป็นส่วนหนึ่งของกระแสการแบ่งปันข้อมูลที่สร้างความเข้าใจผิดได้เช่นกัน หากไม่ได้พิจารณารายละเอียดให้ถี่ถ้วน

บีบีซี เทรนดิง ซึ่งเป็นแผนกตรวจสอบข่าวสารออนไลน์ของบีบีซีรายงานว่า ภาพแผนที่ไฟป่าออสเตรเลียจากฝีมือศิลปินขององค์การนาซา ซึ่งสร้างขึ้นจากการรวบรวมข้อมูลความเคลื่อนไหวของไฟป่าตลอด 1 เดือน ถูกผู้คนจำนวนมากเข้าใจผิดว่าเป็นภาพถ่ายดาวเทียมของทวีปออสเตรเลียที่บริเวณชายฝั่งกำลังลุกไหม้พร้อมกันเกือบทั้งหมด

ภาพนี้ถูกแชร์ต่อกันไปนับแสนครั้งทางทวิตเตอร์ และได้รับความสนใจอย่างมากในสื่อสังคมออนไลน์อื่น ๆ แม้แต่บรรดาคนดังอย่างนักร้อง "ริฮานนา" ยังร่วมแชร์ภาพนี้และเขียนข้อความแสดงความเสียใจต่อหายนะอันใหญ่หลวง

นายแอนโทนี เฮียร์ซีย์ ศิลปินที่เป็นผู้สร้างแผนที่ไฟป่าดังกล่าวชี้แจงว่า "การประมวลข้อมูลจำนวนมากเข้าด้วยกัน ทำให้บางจุดดูเหมือนมีเพลิงลุกไหม้รุนแรงเกินจริง และต้องเข้าใจด้วยว่าไฟป่าหลายจุดในแผนที่ได้ดับไปแล้วในขณะนี้"

"ภาพที่เห็นเป็นเพียงการรวบรวมข้อมูล ไม่ใช่ภาพจริง"