ทำไมหลายชาติระงับให้ทุนช่วยเหลือ UNRWA หน่วยงานบรรเทาทุกข์ของยูเอ็นในกาซา

หลายชาติได้ระงับความช่วยเหลือแก่สำนักงานบรรเทาทุกข์และจัดหางานของสหประชาชาติสำหรับผู้ลี้ภัยปาเลสไตน์ในตะวันออกใกล้ (The United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East) หรือ UNRWA ซึ่งให้การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในฉนวนกาซา หลังจากวิกฤตการณ์ที่มีการกล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ของ UNRWA บางส่วน เกี่ยวข้องกับการโจมตีอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ต.ค. ปีที่แล้ว

ญี่ปุ่น และออสเตรีย เป็นประเทศล่าสุดที่ออกมาประกาศระงับการส่งความช่วยเหลือและเงินสนับสนุน หลังจากมี 9 ชาติ ชะลอการส่งความช่วยเหลือไปแล้วก่อนหน้านี้ ประกอบด้วย ออสเตรเลีย, แคนาดา, ฟินแลนด์, เยอรมนี, อิตาลี, เนเธอแลนด์, สวิตเซอร์แลนด์, สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา

สำนักงานบรรเทาทุกข์ UNRWA ระบุกับบีบีซีว่า "สิ้นหวังอย่างยิ่ง" และ "ความจำเป็นด้านมนุษยธรรมในฉนวนกาซาเพิ่มขึ้นทุกชั่วโมง"

UNRWA ยังระบุว่าได้ไล่ออกพนักงานที่ถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์กลุ่มฮามาสโจมตีอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ต.ค. ออกไปแล้ว

การโจมตีของกลุ่มฮามาสต่ออิสราเอลเมื่อ 7 ต.ค. 2023 เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 1,200 คน ส่วนใหญ่เป็นพลเรือน และจับตัวประกันไปอีกราว 250 คน

ขณะที่การโจมตีของอิสราเอลเพื่อตอบโต้กลุ่มติดอาวุธฮามาสในฉนวนกาซา เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตแล้วมากกว่า 26,000 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงและเด็ก ตามการเปิดเผยของกระทรวงสาธารณสุขที่ควบคุมโดยฮามาส และมีพลเรือนในกาซาที่พลัดถิ่นจากบ้านของตัวเองราว 1.7 ล้านคน โดยส่วนใหญ่อาศัยหลบภัยอยู่ในสถานที่ของสำนักงานบรรเทาทุกข์ UNRWA

หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ส รายงานข่าวอ้างถึงเอกสารข่าวกรองของอิสราเอลที่อ้างว่า มีเจ้าหน้าที่ UNRWA เกือบ 200 คน เป็นสมาชิกระดับปฏิบัติการของฮามาสหรือกลุ่มอิสลามิกญิฮาด แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดข้อมูลของหลักฐานที่กล่าวหาดังกล่าว

เอกสารข่าวกรองของอิสราเอล กล่าวหาด้วยว่า มีเจ้าหน้าที่ของ UNRWA อย่างน้อย 12 คน ข้ามแดนมายังฝั่งอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ต.ค. โดย UNRWA ได้ไล่ออกพนักงานในส่วนนี้ไปแล้ว 9 คน และอยู่ระหว่างการสอบสวนข้อเท็จจริงกรณีนี้

รายงานข่าวจากหนังสือพิมพ์วอลสตรีทเจอร์นัล ยังอ้างเอกสารข่าวกรองอิสราเอลโดยกล่าวหาว่า มีเจ้าหน้าที่ของสำนักงานบรรเทาทุกข์ UNRWA ราว 1,200 คน จากเจ้าหน้าที่ทั้งหมด 12,000 คน ในกาซา มีความเกี่ยวพันเชื่อมโยงกับกลุ่มฮามาสหรือกลุ่มอิสลามิกญิฮาด

ขณะที่ชาติต่าง ๆ ระงับการให้ทุนช่วยเหลือหน่วยงานของสหประชาชาติที่ช่วยเหลือชาวปาเลสไตน์หน่วยงานนี้ บีบีซีจะพาไปสำรวจว่า

หน่วยงาน UNRWA คืออะไร และมีวิธีการรับการสนับสนุนความช่วยเหลืออย่างไร

สำนักงานบรรเทาทุกข์ UNRWA ทำอะไรในกาซา

หน่วยงาน UNRWA คือ สำนักงานบรรเทาทุกข์และจัดหางานของสหประชาชาติสำหรับผู้ลี้ภัยปาเลสไตน์ในตะวันออกใกล้ (The United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East) ซึ่งมีภารกิจในการจัดตั้งโรงเรียน ให้บริการทางสังคม ศูนย์ดูแลสุขภาพ และศูนย์กระจายอาหารให้กับผู้อพยพชาวปาเลสไตน์ในฉนวนกาซาราว 5.9 ล้านคน ในเขตเวสต์แบงก์ รวมทั้งในเขตเยรูซาเล็มตะวันออก เลบานอน ซีเรีย และจอร์แดน

องค์กรแห่งนี้มีเจ้าหน้าที่รวมราว 13,000 คน และถือเป็นหน่วยงานของยูเอ็นที่มีเจ้าหน้าที่มากที่สุดในกาซา ภารกิจของ UNRWA ในกาซา ที่ผ่านมาได้ทำการเปิดโรงเรียนระดับประถมเกือบ 300 แห่ง การดำเนินงานของศูนย์ฝึกครู และการผลิตตำราเรียนให้กับเด็กชาวปาเลสไตน์

ก่อตั้งเมื่อใด

UNRWA ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1949 เพื่อช่วยเหลือผู้อพยพชาวปาเลสไตน์ หลังจากอิสราเอลประกาศเอกราชก่อตั้งประเทศในปี 1948 และเกิดสงครามกับอีก 5 ชาติ สงครามที่เกิดขึ้นทำให้ชาวปาเลสไตน์ 750,000 คน อพยพหนีภัยและบางส่วนถูกบังคับให้ออกจากที่ดินของตัวเอง ซึ่งเหตุการณ์ครั้งนั้นถูกเรียกว่า เหตุการณ์ "นักบา" (Nakba) ซึ่งหมายความถึงความหายนะ

สำนักงานบรรเทาทุกข์ UNRWA ระบุว่าได้ให้ความช่วยเหลือในการมอบสวัสดิการและการพัฒนามนุษย์แก่กลุ่มผู้อพยพชาวปาเลสไตน์จำนวน 4 รุ่นอายุคน

รับทุนอย่างไร

ทุนส่วนใหญ่ของ UNRWA มาจากการบริจาคโดยสมัครใจและเงินทุนที่บริจาคจากชาติต่าง ๆ

ชาติผู้ให้บริจาครายใหญ่ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา ซึ่งบริจาคเงิน 343.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 12,160 ล้านบาท เมื่อปี 2022 เยอรมนีที่บริจาคมากเป็นอันดับสองที่ 202.1 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 7,146 ล้านบาท เงินทุนจากสองประเทศรวมกันคิดเป็นสัดส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของเงินทุนสนับสนุนที่ UNRWA ได้รับ ที่จำนวน 1.17 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ทำไมชาติตะวันตกผู้บริจาครายใหญ่จึงระงับการให้ทุน

ขณะนี้มีชาติผู้บริจาคเงิน 11 ประเทศที่ระงับให้ทุนช่วยเหลือ หลังจากหน่วยข่าวกรองของอิสราเอล กล่าวหาว่า เจ้าหน้าที่ของ UNRWA อย่างน้อย 12 คน เข้าไปมีส่วนพัวพันในเหตุโจมตีอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ต.ค. ส่วนไอร์แลนด์ นอร์เวย์ และสเปน ยังให้ทุนสนับสนุนอยู่

เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา นายอันโตนิโอ กูเตร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ ระบุว่า ในจำนวนเจ้าหน้าที่ 12 คนที่ถูกกล่าวหา ถูกไล่ออกไปแล้ว 9 คน เสียชีวิต 1 คน และอีก 2 คน ยังอยู่ระหว่างการระบุตัวตนว่าเป็นเจ้าหน้าที่คนใด พร้อมกับมีการเปิดสอบสวนจากหน่วยงานอิสระภายนอก

บทบาทของ UNRWA ตั้งแต่มีสงครามอิสราเอล-กาซา

การโจมตีของอิสราเอลในฉนวนกาซาเพื่อตอบโต้กลุ่มฮามาส ทำให้พลเรือนในกาซาส่วนใหญ่จาก 2.3 ล้านคน อพยพหนีภัยลงมาทางตอนใต้ของกาซา และคาดว่ามีชาวปาเลสไตน์อย่างน้อย 1 ล้านคนที่หลบภัยอยู่ในสถานที่ให้ความช่วยเหลือของ UNRWA

ก่อนเกิดสงคราม รถบรรทุกเคยเดินทางเข้าไปที่ฉนวนกาซา 500 คันต่อวัน และตอนนี้ลดลงเหลือประมาณ 200 คัน ภาพวิดีโอที่ผู้คนปีนขึ้นไปบนรถบรรทุกข์ที่ขนส่งสิ่งของช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเป็นภาพที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง ซึ่งยูเอ็นระบุว่า มีพลเรือนราว 2 ล้านคน ที่จำเป็นต้องรับความช่วยเหลือด้านอาหาร

ด้าน UNRWA เคยเปิดเผยว่ามีเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานในฉนวนกาซาเสียชีวิตอย่างน้อย 142 คน

นายฟิลิปเป ลาซซารีนี ผู้อำนวยการ UNRWA ออกแถลงการณ์ประณามชาติผู้บริจาคที่ระงับการให้ทุน โดยบอกว่า "ชาวปาเลสไตน์ในกาซาไม่ต้องการการลงโทษที่ซ้ำเติมแบบนี้...มันทำให้พวกเราทุกคนแปดเปื้อน"

อิสราเอลว่าอย่างไร

จนถึงขณะนี้ บีบีซียังไม่ได้เห็นรายงานเอกสารข่าวกรองของอิสราเอลที่กล่าวหาเจ้าหน้าที่ UNRWA แต่รายงานข่าวในสื่อของอิสราเอล อ้างว่า ยานพาหนะและเครื่องมืออุปกรณ์ต่าง ๆ ของ UNRWA ถูกใช้ในเหตุการณ์ที่กลุ่มฮามาสโจมตีอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ต.ค.

ด้านนายมาร์ก เรเกฟ ที่ปรึกษาของนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล บอกบีบีซีว่า เหตุการณ์โจมตีของกลุ่มฮามาสเกี่ยวโยงกับ "คนที่ได้รับเงินเดือนจาก UNRWA" นอกจากนี้ นายเรเกฟยังอ้างถึงคำให้การของตัวประกันรายหนึ่งที่ระบุในวันที่เธอถูกปล่อยตัวออกมาว่า เธอถูกจับตัวไว้ที่บ้านหลังหนึ่งซึ่งเป็นบ้านของคนที่ทำงานให้กับ UNRWA

หมายเหตุ: มีการปรับปรุงข้อมูล ณ วันที่ 16 ก.พ. 2567