เปิด 7 คำถามสำคัญต่อบทบาท "คณะกรรมการสันติภาพ" เพื่อสร้างสันติภาพในฉนวนกาซาของทรัมป์

องค์กรเปลี่ยนผ่านระหว่างประเทศแห่งใหม่ของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ซึ่งเดิมได้รับการสนับสนุนจากสหประชาชาติในฐานะส่วนหนึ่งของแผนสันติภาพกาซาของโดนัลด์ ทรัมป์ กำลังก่อให้เกิดความกังวลมากขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะนี้ เมื่อมีการเปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติมออกมา

ตั้งแต่รายชื่อคณะกรรมการบริหาร ซึ่งรวมถึง เซอร์ โทนี แบลร์ อดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษ ผู้ซึ่งสนับสนุนการบุกอิรักในปี 2003 แต่ไม่สนับสนุนชาวปาเลสไตน์ ไปจนถึงค่าธรรมเนียมสมาชิกถาวร 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (หรือราว 3.11 หมื่นล้านบาท) และความกังวลต่าง ๆ เกี่ยวกับบทบาทของสหประชาชาติ

ในบทความนี้ บีบีซีรวบรวมคำตอบจากคำถามสำคัญดังต่อไปนี้

ใครบ้างที่ได้รับเชิญให้เข้าร่วมคณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์

รายงานจากหลายแห่งระบุว่า ผู้นำโลกหลายสิบคนได้รับจดหมายเชิญให้เข้าร่วมคณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์แล้ว ซึ่งรวมถึง

ขณะที่ คริสโตเฟอร์ ลักซอน นายกรัฐมนตรีนิวซีแลนด์ ก็ได้รับเชิญให้เข้าร่วมคณะกรรมการนี้เช่นกัน และกำลังพิจารณาการเข้าร่วมอย่างรอบคอบ

ส่วนกระทรวงการต่างประเทศของไทยกล่าวว่า กำลังตรวจสอบรายละเอียดเรื่องนี้อยู่

ใครบ้างที่ได้ตอบรับเข้าร่วมคณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์แล้ว?

ผู้ที่ตอบรับอย่างเป็นทางการแล้ว ได้แก่

มีรายงานว่า โต เลิม เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม ก็ได้ตอบรับคำเชิญเข้าร่วมเช่นกัน ขณะที่อเล็กซานเดอร์ ลูกาเชนโก ประธานาธิบดีเบลารุส กล่าวว่าเขา "พร้อมที่จะมีส่วนร่วม"

มาร์ค คาร์นีย์ นายกรัฐมนตรีแคนาดา ก็ได้ตอบรับเช่นกัน แต่จะไม่จ่ายเงินเพื่อเป็นสมาชิก

ต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้างจึงจะได้เข้าร่วมคณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่งกล่าวกับซีบีเอส นิวส์ว่าไม่มีคุณสมบัติใด ๆ ที่จำเป็นในการเข้าร่วม แต่ผู้ที่ต้องการเป็นสมาชิกถาวร แทนที่จะเป็นสมาชิกภาพเพียงสามปี จะต้องจ่ายเงิน 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (3.11 หมื่นล้านบาท)

เจ้าหน้าที่กล่าวเพิ่มเติมว่า เงินจำนวนนี้จะนำไปช่วยสนับสนุนการฟื้นฟูฉนวนกาซา

แต่คณะกรรมการชุดนี้ ซึ่งทรัมป์จะดำรงตำแหน่งประธานตลอดชีพ แม้ว่าเขาจะไม่ได้เป็นประธานาธิบดีสหรัฐฯ แล้วก็ตาม จะขยายขอบเขตการทำงานในภายหลังเพื่อจัดการกับความขัดแย้งอื่น ๆ ตามสำเนาจดหมายและร่างกฎบัตรที่สำนักข่าวรอยเตอร์ได้รับมา

คณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์จะบ่อนทำลายองค์การสหประชาชาติหรือไม่

ในจดหมายดังกล่าว ทรัมป์กล่าวว่าคณะกรรมการนี้จะ "เริ่มต้นแนวทางใหม่ที่กล้าหาญในการแก้ไขความขัดแย้งระดับโลก" และสิ่งนี้ถูกมองว่าอาจบ่อนทำลายคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ซึ่งปัจจุบันมีหน้าที่รับผิดชอบในการสร้างสันติภาพและการรักษาสันติภาพ ตลอดจนการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ

หนังสือพิมพ์ฮาอาเร็ตซ์ (Haaretz) ของอิสราเอลรายงานว่า กฎบัตรฉบับนี้เริ่มต้นด้วยการเน้นย้ำถึงความจำเป็นสำหรับ "องค์กรสร้างสันติภาพระหว่างประเทศที่คล่องตัวและมีประสิทธิภาพมากขึ้น" พร้อมเสริมว่าสันติภาพที่ยั่งยืนนั้นต้องการ "ความกล้าหาญที่จะถอยห่างจาก...สถาบันต่าง ๆ ที่ล้มเหลวมาบ่อยครั้ง"

ในแถลงการณ์เกี่ยวกับคณะกรรมการสันติภาพนี้ ทำเนียบขาวยังกล่าวว่า "หมุดหมายสำคัญนี้สอดคล้องอย่างสมบูรณ์กับมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 2803"

แต่แหล่งข่าวใกล้ชิดกับประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครงของฝรั่งเศสบอกกับสำนักข่าวเอเอฟพี (AFP) ว่า กฎบัตรฉบับนี้ "ได้ก้าวข้ามกรอบของฉนวนกาซาเพียงอย่างเดียวไปแล้ว" พร้อมเสริมว่า "มันก่อให้เกิดคำถามสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับการเคารพหลักการและโครงสร้างของสหประชาชาติ ซึ่งไม่สามารถตั้งคำถามได้ ไม่ว่าในกรณีใด ๆ"

ขณะเดียวกัน คาเลด เอลกินดี จากสถาบันควินซีเพื่อการบริหารรัฐกิจอย่างมีความรับผิดชอบ (Quincy Institute for Responsible Statecraft) กล่าวกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า "มีความรู้สึกว่ารัฐบาลของทรัมป์ต้องการขยายอำนาจของคณะกรรมการสันติภาพ และถึงขั้นมีการพูดถึงการแทนที่ระบบสหประชาชาติในปัจจุบัน"

"ดังนั้นจึงชัดเจนว่า ฉนวนกาซาอาจเป็นจุดเริ่มต้น แต่ไม่ใช่จุดจบของคณะกรรมการสันติภาพนี้ ในมุมมองของรัฐบาลของทรัมป์"

รัฐบาลทรัมป์ได้ตัดงบประมาณของสหรัฐฯ ที่ส่งให้สหประชาชาติไปแล้ว การใช้สิทธิวีโต้ของสหรัฐฯ ขัดขวางไม่ให้คณะมนตรีความมั่นคงดำเนินการใด ๆ เพื่อยุติสงครามในฉนวนกาซา อีกทั้งเมื่อวันที่ 7 ม.ค. 2026 ทรัมป์ก็ยังได้ลงนามในบันทึกถอนตัวสหรัฐฯ ออกจากหน่วยงานของสหประชาชาติ 31 แห่งที่ "ดำเนินการขัดต่อผลประโยชน์ของชาติสหรัฐฯ" รวมถึงอนุสัญญากรอบสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและกองทุนประชาธิปไตยแห่งสหประชาชาติด้วย

คณะกรรมการสันติภาพนี้จะดำเนินการอย่างไร

นอกเหนือจากคณะกรรมการสันติภาพแล้ว ยังมีการประกาศคณะกรรมการระดับสูงอีกสองคณะ ได้แก่

ทำเนียบขาวกล่าวว่า ผู้ที่ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการเหล่านี้จะทำงานเพื่อทำให้มั่นใจได้ว่าจะเกิด "การปกครองที่มีประสิทธิภาพและการให้บริการที่ดีที่สุดซึ่งส่งเสริมสันติภาพ เสถียรภาพ และความเจริญรุ่งเรืองสำหรับประชาชนในกาซา"

ทรัมป์จะเป็นประธานคณะกรรมการบริหารชุดก่อตั้ง ซึ่งประกอบด้วยกรรมการเจ็ดคน ที่จะนำพากาซาผ่านขั้นตอนการฟื้นฟูในระยะต่อไป ตามที่ทำเนียบขาวระบุ สมาชิกคนอื่น ๆ ได้แก่

นอกจากนี้ยังมี เซอร์ โทนี แบลร์ อดีตนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักรซึ่งการเข้าร่วมของเขานั้นเป็นที่ถกเถียงกัน เนื่องจากในปี 2003 เขาได้นำสหราชอาณาจักรเข้าร่วมสงครามอิรัก โดยอ้างว่าอิรักมีอาวุธทำลายล้างสูง ซึ่งต่อมาพิสูจน์แล้วว่านั่นไม่เป็นความจริง

ทำเนียบขาวระบุว่า สมาชิกแต่ละคนจะมีภารกิจของตนเองที่ "มีความสำคัญต่อเสถียรภาพของฉนวนกาซา"

ชาวปาเลสไตน์และชาวอิสราเอลมีตัวแทนอยู่ในคณะกรรมการสันติภาพของทรัมป์หรือไม่

จากข้อมูลจนถึงตอนนี้ ยังไม่มีชาวปาเลสไตน์อยู่ในคณะกรรมการบริหารทั้งสองชุด มีชาวอิสราเอลหนึ่งคนในคณะกรรมการบริหารกาซา คือ ยากีร์ กาบาย มหาเศรษฐีด้านอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเกิดในอิสราเอลแต่ปัจจุบันอาศัยอยู่ในไซปรัส แต่คณะกรรมการชุดนี้ยังรวมถึงนักการเมืองอาวุโสจากประเทศต่าง ๆ เช่น กาตาร์และตุรกี ซึ่งวิพากษ์วิจารณ์การดำเนินสงครามในฉนวนกาซาของอิสราเอล

มุสตาฟา บาร์กูติ นักการเมืองชาวปาเลสไตน์ กล่าวกับรายการวีคเอนด์ (Weekend) ของ บีบีซี นิวส์ เวิลด์ เซอร์วิส ว่า ชาวปาเลสไตน์คาดหวังว่าจะมี "ตัวแทนที่หลากหลายกว่านี้มาก"

"ดูเหมือนว่าจะเป็นเพียงคณะกรรมการของขาวอเมริกันที่มีองค์ประกอบระหว่างประเทศบางส่วน" เขากล่าว

บาร์กูติกล่าวด้วยว่า ข้อเท็จจริงที่ว่าบทบาทของกลุ่มบริหารปาเลสไตน์ได้รับการอนุมัติระหว่างการเจรจาสันติภาพในกรุงไคโร นั้นทั้ง "ไม่ชัดเจน" และจะ "เป็นปัญหา"

และเขาแสดงความสงสัยเกี่ยวกับความเต็มใจของอิสราเอลที่จะเปิดด่านราฟาห์ เพื่ออำนวยความสะดวกในการฟื้นฟูฉนวนกาซา

ขณะเดียวกัน อิสราเอลกล่าวว่าตนถูกกีดกันออกจากการเจรจาเกี่ยวกับองค์ประกอบของคณะกรรมการบริหาร สำนักงานของนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู กล่าวเพิ่มเติมว่า "การประกาศครั้งนี้ไม่ได้มีการประสานงานกับอิสราเอล และขัดแย้งกับนโยบายของอิสราเอล"

ยาอีร์ ลาปิด ผู้นำฝ่ายค้านของอิสราเอล เรียกการประกาศครั้งนี้ว่าเป็น "ความล้มเหลวทางการทูตของอิสราเอล" และอิตามาร์ เบน-กวีร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติฝ่ายขวาจัดของอิสราเอล โพสต์ข้อความบนเอ็กซ์ (X) ว่า "ฉนวนกาซาไม่ต้องการ 'คณะกรรมการบริหาร' ใด ๆ มาดูแล 'การฟื้นฟู' แต่สิ่งที่จำเป็นคือการกวาดล้างผู้ก่อการร้ายฮามาส"

คณะสันติภาพของทรัมป์จะแก้ไขปัญหาในฉนวนกาซาได้หรือไม่

องค์การสหประชาชาติประเมินว่า สิ่งปลูกสร้างประมาณ 80% ในฉนวนกาซาถูกทำลายหรือเสียหาย ทำให้เกิดเศษซากปรักหักพังปริมาณถึง 60 ล้านตัน นอกเหนือจากนั้นครอบครัวผู้พลัดถิ่นยังต้องเผชิญกับสภาพอากาศหนาวเย็น ที่พักพิงจำกัด และการขาดแคลนอาหาร

กลุ่มองค์กรด้านบรรเทาทุกข์กล่าวว่า สถานการณ์ดีขึ้นแล้ว แต่อิสราเอลยังคงจำกัดการทำงานช่วยเหลือของพวกเขา

อิสราเอลกล่าวว่า กำลังอำนวยความสะดวกด้านความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม และข้อจำกัดใด ๆ ก็ตามก็มีเพื่อจุดประสงค์ป้องกันไม่ให้กลุ่มฮามาสแทรกซึมและฉวยโอกาสจากความพยายามบรรเทาทุกข์ และอิสราเอลกล่าวโทษองค์การสหประชาชาติที่ล้มเหลวในการแจกจ่ายเสบียงที่อยู่ในฉนวนกาซาแล้ว

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดอาจอยู่ที่การรักษาสันติภาพที่กำลังสั่นคลอน

กลุ่มฮามาสกล่าวว่า พวกเขาจะปลดอาวุธก็ต่อเมื่อฮามาสเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงที่ครอบคลุมมากขึ้นในการจัดตั้งรัฐปาเลสไตน์ และอิสราเอล ซึ่งกองกำลังภาคพื้นดินยังคงควบคุมฉนวนกาซาส่วนใหญ่ กล่าวว่าจะถอนกำลังก็ต่อเมื่อกลุ่มฮามาสปลดอาวุธ

ยังคงต้องรอดูว่าคณะมนตรีสันติภาพของทรัมป์จะสามารถผลักดันการเปลี่ยนแปลง และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นคือ ดำเนินการที่เป็นรูปธรรมเพื่อสันติภาพที่ยั่งยืนได้รวดเร็วเพียงใด

รายงานเพิ่มเติมโดย ซานเน เพ็ค, บีบีซี นิวส์ เวิลด์ เซอร์วิส