ลิงชิมแปนซีในยูกันดาถูกบันทึกภาพได้ขณะใช้พืช 'ปฐมพยาบาล' ตัวเอง

นักวิทยาศาสตร์เฝ้าสังเกตการณ์ลิงชิมแปนซีในประเทศยูกันดา และพบว่าพวกมันใช้พืชสมุนไพรหลากหลายวิธีเพื่อรักษาบาดแผลเปิดและการบาดเจ็บอื่น ๆ

การติดตามพฤติกรรมของลิงในครั้งนี้ เกิดขึ้นหลังจากมีงานวิจัยเมื่อปี 2024 ที่ผ่านมา ซึ่งพบว่าชิมแปนซีเสาะหาและกินพืชบางชนิดเพื่อรักษาตัวเอง ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องการสังเกตดูว่าสัตว์ชนิดนี้จัดการอาการบาดเจ็บอย่างไร

นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดทำงานร่วมกับทีมในป่าบูดองโก เพื่อบันทึกข้อมูลและเก็บภาพเคลื่อนไหวลิงชนิดนี้ตอนที่พวกมันกำลังใช้พืชเพื่อปฐมพยาบาลให้กับตัวมันเอง หรือบางครั้งก็ปฐมพยาบาลให้กับชิมแปนซีตัวอื่น ๆ

การศึกษาของพวกเขาซึ่งรวบรวมการสังเกตการณ์ที่บันทึกไว้หลายทศวรรษจากนักวิทยาศาสตร์คนอื่น ๆ สามารถแจกแจงวิธีการต่าง ๆ ที่ลิงชิมแปนซี "ใช้พืชในป่าปฐมพยาบาล"

นักวิจัยกล่าวว่างานศึกษาชิ้นนี้ซึ่งถูกตีพิมพ์ในวารสาร Frontiers in Ecology and Evolution เป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่สนับสนุนว่าพวกวานร รวมถึงชิมแปนซี อุรังอุตัง และกอริลลา ใช้ยาจากธรรมชาติหลากหลายวิธีเพื่อให้มีสุขภาพที่ดีในการอาศัยอยู่ในป่า

เอโลดี เฟรย์แมนน์ หัวหน้านักวิจัย อธิบายว่า มี "พฤติกรรมมากมายที่ลิงชิมแปนซีแสดงออกเมื่อมันป่วยหรือได้รับบาดเจ็บในป่า เพื่อรักษาตัวมันเองหรือรักษาสุขอนามัย"

"บางส่วนของพฤติกรรมเหล่านี้คือการใช้พืชซึ่งสามารถพบได้ในที่นี่ โดยชิมแปนซีจะป้ายมันลงบนบาดแผล หรือเคี้ยวพืชเหล่านั้นก่อนนำมาแปะไว้บนแผลที่เปิดอยู่"

นักวิจัยได้ศึกษาภาพวิดีโอของลิงชิมแปนซีตัวเมียที่มีอายุน้อยมาก พวกเขาพบว่ามันเคี้ยวพืชสมุนไพรแล้วคายออกมาแล้วแปะลงบนแผลของแม่ลิงที่บาดเจ็บอยู่

นอกจากนี้ พวกเขายังสามารถบันทึกภาพลิงชิมแปนซีที่ดูแลสัตว์ตัวอื่น ๆ ซึ่งไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลยด้วย โดย ดร.เฟรย์แมนน์ อธิบายว่า "ด้วยเหตุนี้มันจึงเป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่ช่วยยืนยันว่าลิงชิมแปนซีมีความสามารถในการเอาใจใส่เห็นอกเห็นใจ"

ส่วนหนึ่งของข้อสังเกตการณ์จำนวนหลายร้อยประเด็นซึ่ง ดร.เฟรย์แมนน์และเพื่อนร่วมงานของเธอใช้ศึกษา มาจากสมุดบันทึกจากสถานีภาคสนามในป่าบูดองโก สมุดบันทึกดังกล่าวบันทึกหลักฐานเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยที่ย้อนไปได้ถึงช่วงทศวรรษที่ 1990 เนื่องจากเป็นสมุดที่เจ้าหน้าที่ภาคสนาม นักวิจัย และผู้เยี่ยมชมท้องถิ่น ได้เขียนบันทึกเอาไว้ หากพบพฤติกรรมที่น่าสนใจขณะสังเกตชิมแปนซี

ในสมุดบันทึกนี้มีเรื่องราวที่ระบุเกี่ยวกับการทาหรือแปะใบไม้ลงบนจุดที่ได้รับบาดเจ็บ และลิงชนิดนี้ยังช่วยเหลือเพื่อนลิงตัวอื่น ๆ ให้ขาหลุดออกจากบ่วง

นอกจากนี้ยังพบนิสัยด้านสุขอนามัยที่คล้ายมนุษย์อย่างน่าประหลาดใจ โดยหนึ่งในบันทึกเขียนบรรยายไว้ว่า ลิงชิมแปนซีใช้ใบไม้เช็ดตัวเองหลังจากถ่ายอุจจาระ

ก่อนหน้านี้ ทางทีมวิจัยยังสามารถระบุพืชบางชนิดที่ลิงเสาะหาและกินเข้าไปเมื่อได้รับบาดเจ็บ โดยนักวิทยาศาสตร์เก็บพืชตัวอย่างมาทดสอบ และพบว่าส่วนใหญ่มีคุณสมบัติต่อต้านแบคทีเรีย

ชิมแปนซีไม่ใช่ลิงใหญ่ไม่มีหางเพียงชนิดเดียวที่มีความรู้เกี่ยวกับพืชสมุนไพรอย่างชัดเจน การศึกษาเมื่อเร็ว ๆ นี้ยังแสดงให้เห็นว่าอุรังอุตังในป่าเคี้ยวพืชก่อนคายออกมาและนำมาแปะรักษาแผลบนใบหน้า

นักวิทยาศาสตร์คิดว่าการศึกษาดังกล่าวช่วยทำให้เข้าใจพฤติกรรมของลิงไร้หางในป่ามากขึ้นว่าพวกมันใช้สมุนไพรอย่างไรเมื่อป่วยหรือได้รับบาดเจ็บ ซึ่งอาจนำไปสู่การค้นพบยารักษาโรคชนิดใหม่ ๆ

ดร.เฟรย์แมนน์ บอกกับบีบีซีว่ายิ่งเราเรียนรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมและความฉลาดของลิงชิมแปนซีมากเท่าไร "ก็ยิ่งเข้าใจมากขึ้นว่าเราในฐานะมนุษย์นั้นรู้เกี่ยวกับโลกธรรมชาติน้อยมากเพียงใด"

"หากฉันล้มลงในป่านี้โดยไม่มีอาหารและยารักษาโรค ฉันสงสัยว่าตัวเองจะมีชีวิตรอดได้นานแค่ไหน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเราป่วยหรือได้รับบาดเจ็บ"

"แต่ชิมแปนซีเติบโตที่นี่ได้เพราะมันเข้าถึงความลับของสถานที่แห่งนี้ และรู้ว่าจะหาสิ่งที่จำเป็นเพื่อเอาชีวิตรอดจากสภาพแวดล้อมได้อย่างไร"