อีลอน มัสก์ จะออกจากกระทรวงประสิทธิภาพรัฐบาล (DOGE) จริงหรือไม่ และจะเกิดอะไรขึ้นต่อไปกับหน่วยงานนี้ ?

อีลอน มัสก์ ซีอีโอแห่งเทสลา เริ่มออกมาพูดแล้วว่าเขาจะลงจากตำแหน่งบริหารในรัฐบาลของโดนัลด์ ทรัมป์ ที่เขาเข้าไปมีส่วนร่วมในการตัดลดงบประมาณภาครัฐที่ไม่จำเป็น หรือทีมที่รู้จักกันในชื่อ กระทรวงประสิทธิภาพของรัฐบาล หรือ Department of Government Efficiency (Doge)

เจ้าหน้าที่ในทำเนียบขาว รวมไปถึงตัวประธานาธิบดีทรัมป์เองก็บอกว่าอีลอน มัสก์ มีแผนมานานแล้วว่าเขาจะออกจากตำแหน่งดังกล่าวในระยะเวลาอันใกล้นี้ ทว่าตอนที่มีการเริ่มรายงานข่าวท่าทีนี้ของมัสก์ เป็นช่วงเวลาเดียวกับที่ธุรกิจยานยนต์ของมหาเศรษฐีผู้นี้กำลังมีรายได้ดิ่งลง

การประกาศของมัสก์เต็มไปด้วยคำถามมากมายที่ไร้คำตอบ หนึ่งในนั้นคือ เขาจะลงจากตำแหน่งอย่างเป็นทางการวันไหนกันแน่ และจะเกิดอะไรขึ้นต่อไปกับหน่วยงานนี้

ตอนที่นักข่าวของบีบีซีสอบถามทรัมป์ เมื่อวันพุธที่ผ่านมา (23 เม.ย.) เขาเพียงย้ำว่าคณะทำงานเตรียมพร้อมกับการจากไปของอีลอนแล้ว

"เราจำเป็นต้องปล่อยให้เขาได้ไปทำสิ่งนั้นในสักวันหนึ่ง เราคาดไว้ว่าจะเป็นช่วงเวลาประมาณนี้ผมจะคุยกับอีลอนเรื่องนี้" ทรัมป์กล่าวที่ทำเนียบขาว

ประธานาธิบดีทรัมป์ยังกล่าวด้วยว่า เทสลาจะ "ได้รับการดูแล" เมื่อมัสก์กลับไป และยังกล่าวหาว่าอีลอน มัสก์ กำลังถูก "ปฏิบัติอย่างไม่ยุติธรรมมาก ๆ ผมเดาว่าน่าจะมาจากสาธารณะบางส่วน"

"เขาเป็นผู้รักชาติที่ยิ่งใหญ่ และสิ่งนั้นไม่ควรเกิดขึ้นกับเขาเลย" ทรัมป์กล่าวเสริม

อย่างไรก็ตาม ภายใต้กฎของรัฐบาล การใช้เวลาที่กระทรวง Doge น้อยลง อาจทำให้มัสก์ได้ทำงานภาครัฐได้นานขึ้น

เขาถูกแต่งตั้งให้เป็น "ลูกจ้างพิเศษของรัฐบาล" (Special Government Employee หรือ SGE) ซึ่งเป็นสถานะที่อนุญาตให้เขาทำงานในตำแหน่งของรัฐบาลที่ได้รับค่าตอบแทนหรือไม่ได้รับค่าตอบแทนได้สูงสุด 130 วันต่อปี

ตามบันทึกของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ เมื่อปี 2007 ซึ่งถูกรับรองในเอกสารแนวปฏิบัติเมื่อเดือนต.ค. 2024 จากสำนักงานมาตรฐานจริยธรรมของรัฐบาล (Office of Government Ethics) ระบุว่า วันใดก็ตามที่ลูกจ้างพิเศษของรัฐบาลทำงานใด ๆ ให้กับรัฐบาล วันนั้นจะถูกนับเป็นหนึ่งวันเต็มในโควตา 130 วันทันที

หากนับจากวันที่ 20 ม.ค. ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นวันสาบานตนเข้ารับตำแหน่งของทรัมป์ และหากนับว่า อีลอน มัสก์ ซึ่งมักโอ้อวดว่าเขาทำงานในวันหยุดสุดสัปดาห์ ทำงานที่กระทรวงประสิทธิภาพฯ ( Doge) เฉลี่ยสัปดาห์ละ 5 วัน โควตา 130 วันก็จะหมดลงราวปลายเดือน พ.ค. นี้

แต่หากลดชั่วโมงการทำงานลงก็จะทำให้ระยะเวลานั้นยืดออกไปได้ นอกจากนี้โควตา 130 วัน จะถูกเริ่มนับหนึ่งใหม่ในเดือน ม.ค. 2026

อีลอน มัสก์ ยังไม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับตารางเวลาที่เขาตั้งใจไว้ โดยเขาแถลงข่าวเรื่องนี้ในวันอังคารที่ผ่านมา (22 เม.ย.) หลังจากเทสลารายงานปัญหาทางการเงิน รวมถึงกำไรที่ลดลงถึง 71%

การลดลงดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากเกิดการประท้วง "ล้มเทสลา" (Tesla takedown) หลายครั้งทั่วโลก และมีการเรียกร้องให้คว่ำบาตรบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายนี้ เนื่องจากบทบาทของมัสก์ในรัฐบาล แม้ผู้จัดการประท้วงจะบอกว่าส่วนใหญ่เป็นไปอย่างสงบ แต่ก็มีบางกรณีที่รุนแรง โดยมีการวางเพลิงโชว์รูมของเทสลาหรือสถานีชาร์จไฟ

บริษัทได้เตือนนักลงทุนว่า ความยากลำบากอาจยังคงมีต่อไป โดยปฏิเสธที่จะให้ตัวเลขคาดการณ์การเติบโต และระบุว่า "บรรยากาศทางการเมืองที่เปลี่ยนไป" อาจส่งผลกระทบต่อความต้องการซื้อรถยนต์อย่างมีนัยสำคัญ

มัสก์บอกกับนักลงทุนในการประชุมแถลงผลประกอบการว่า เวลาที่เขาใช้กับกระทรวง Doge จะ "ลดลงอย่างมาก" และเขาจะ "ทุ่มเวลาให้เทสลามากขึ้นกว่าเดิม"

หลังจากคำพูดดังกล่าว ราคาหุ้นของเทสลาที่ซบเซาก็ปรับตัวสูงขึ้น

จนถึงตอนนี้ก็ยังไม่ชัดเจนว่า อีลอน มัสก์ ทำงานให้รัฐบาลมาแล้วกี่วัน ขณะเดียวกันก็ไม่แน่ชัดว่ารัฐบาลมีการนับจำนวนวันหรือไม่ และข้อจำกัด 130 วัน จะมีการบังคับใช้อย่างไร

มีเสียงวิจารณ์ว่ารัฐบาลของทรัมป์อาจละเมิดกฎของภาครัฐในการสร้างบทบาทหรือตำแหน่งที่ไม่เคยมีมาก่อนให้กับมัสก์ อีกทั้งยังมีความกังวลว่าเขาอาจไม่ปฏิบัติตามข้อจำกัดเรื่องระยะเวลา

ภายใต้กฎสำหรับ "ลูกจ้างพิเศษของรัฐบาล" (SGE) มัสก์จะต้องเข้ารับการอบรมด้านจริยธรรม ส่งแบบแสดงรายการทรัพย์สินและผลประโยชน์ทางการเงินแบบลับ และหลีกเลี่ยงผลประโยชน์ทับซ้อน

อาณาจักรธุรกิจของเขาประกอบด้วยบริษัทขนาดใหญ่ที่มีความเกี่ยวข้องกับรัฐบาลสหรัฐฯ และรัฐบาลต่างประเทศ รวมถึงบริษัทสำรวจอวกาศสเปซเอ็กซ์ (SpaceX) ซึ่งมีสัญญากับรัฐบาลสหรัฐฯ มูลค่า 22,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามข้อมูลจากผู้บริหารของบริษัท

กฎระเบียบยังห้ามไม่ให้ลูกจ้างพิเศษของรัฐบาลเข้าร่วมกิจกรรมทางการเมือง เช่น การใส่เสื้อผ้าที่มีข้อความทางการเมืองในพื้นที่ราชการหรือขณะปฏิบัติหน้าที่ทางการ

อีลอน มัสก์ เคยถูกถ่ายภาพขณะใส่หมวก "Make America Great Again" (คำขวัญของทรัมป์ ซึ่งแปลว่า 'ทำให้อเมริกากลับมายิ่งใหญ่อีกครั้ง') ภายในห้องทำงานรูปไข่

อย่างไรก็ตาม ในเดือน ก.พ. เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวรายหนึ่งที่ไม่เปิดเผยชื่อ ให้สัมภาษณ์กับซีบีเอสนิวส์ (CBS News) ซึ่งเป็นพันธมิตรของบีบีซีในสหรัฐฯ ว่า มัสก์จะต้องยื่นแบบแสดงรายการทรัพย์สินแบบลับในที่สุด และเขาได้เข้ารับฟังการบรรยายเรื่องจริยธรรมแล้ว

ในเดือนถัดมา แคโรไลน์ เลวิตต์ โฆษกทำเนียบขาว กล่าวกับบีบีซีว่า "อีลอน มัสก์ กำลังรับใช้รัฐบาลประธานาธิบดีทรัมป์ด้วยความเสียสละ ในฐานะลูกจ้างพิเศษของรัฐบาล (SGE) และเขาได้ปฏิบัติตามกฎหมายของรัฐบาลกลางทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง"

จนถึงตอนนี้ ดูเหมือนว่าอีลอน มัสก์ จะทำหน้าที่ตามคำสั่งของทรัมป์ โดยไม่มีการกำกับดูแลอย่างเป็นทางการใด ๆ นอกจากตัวประธานาธิบดีเอง

ในรายงานที่เผยแพร่เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว กลุ่มคลังสมองสายก้าวหน้าอย่าง Public Citizen ได้วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลทรัมป์ โดยระบุว่า ทำเนียบขาวกำลัง "ละเมิดกฎของการเป็นลูกจ้างพิเศษของรัฐบาล (SGE) อย่างรุนแรง"

จอน โกลิงเกอร์ ผู้เขียนรายงานระบุว่า "ตอนนี้ประชาชนไม่มีทางรู้เลยว่า พนักงาน SGE อย่างอีลอน มัสก์ ซึ่งไม่ต้องเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินต่อสาธารณะ หรือสามารถกำกับดูแลตัวเองได้ กำลังทำเพื่อประโยชน์ของสาธารณะจริง ๆ หรือเพื่อผลประโยชน์ของตนเองกันแน่"

บีบีซีได้ติดต่อสอบถามไปยังมัสก์ และสำนักงานบริหารงานบุคคลแห่งสหรัฐฯ (Office of Personnel Management) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ดูแลลูกจ้างพิเศษของรัฐบาล โดยมีรายงานว่าเจ้าหน้าที่จากกระทรวงประสิทธิภาพฯ (Doge) ได้เข้ามาทำหน้าที่แทนเจ้าหน้าที่เดิมในบางส่วนของหน่วยงานดังกล่าว

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา (24 เม.ย.) เดอะ วอลล์ สตรีท เจอร์นัล (The Wall Street Journal) รายงานว่า พนักงานจากกระทรวงประสิทธิภาพฯ (Doge) ราว 100 คน จะยังคงอยู่ทำงานในหน่วยงานรัฐบาลต่าง ๆ ต่อไป แม้ว่ามัสก์จะออกจากตำแหน่งในปีนี้แล้วก็ตาม

มัสก์และทรัมป์ได้กำหนดเส้นตายสำหรับการสิ้นสุดภารกิจของกระทรวงประสิทธิภาพฯ (Doge) โดยจะตรงกับวันครบรอบ 250 ปีของการลงนามในคำประกาศอิสรภาพของสหรัฐฯ

คำสั่งฝ่ายบริหารที่จัดตั้งกระทรวงประสิทธิภาพฯ (Doge) ซึ่งทรัมป์ลงนามในวันสาบานตนเข้ารับตำแหน่งในเดือน ม.ค. ระบุชัดว่า วันที่ 4 ก.ค. 2026 คือวันสิ้นสุดของโครงการ

ก่อนหน้านี้ในเดือน ธ.ค. ปีที่แล้ว อีลอน มัสก์ เคยตอบกลับทวีตที่กล่าวถึงว่า Doge จะสิ้นสุดในวันนั้นโดยเขียนว่า "ขั้นตอนสุดท้ายของ DOGE คือการลบตัวมันเอง"