11 ปีรัฐประหาร: เปิดชื่อองค์กรอิสระที่ "สภาแต่งตั้ง" ยุค คสช. เลือก-ยังทำหน้าที่ในปัจจุบัน
ที่มาของภาพ, THAI NEWSPIX
การยึดอำนาจการปกครองประเทศโดยคณะทหารครั้งล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อ 22 พ.ค. 2557 แม้หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ชื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ไม่มีตำแหน่งแห่งที่ในระบบการเมืองอย่างเป็นทางการแล้ว ทว่ารัฐธรรมนูญ 2560 คือ "เครื่องมือ" การันตีว่าสิ่งที่ คสช. สร้างไว้จะไม่สลายหายไป ตราบที่กฎหมายสูงสุดฉบับนี้ยังไม่ถูกแก้ไขหรือยกเลิก
ในวาระ 11 ปีรัฐประหาร 2557 บีบีซีไทยชวนทบทวนหนึ่งในมรดกที่ คสช. ฝาก-ฝังเอาไว้ในการเมืองไทย นั่นคือ "องค์กรอิสระ"
แม้ไม่ใช่องค์กรที่หัวหน้าคณะรัฐประหารเรียกขานว่า "แม่น้ำ 5 สาย" แต่ปัจจุบันมีกรรมการหลายคนในหลายองค์กรอิสระที่เป็นผลิตผลจากกระบวนให้ความเห็นชอบของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ชุด "เฉพาะกาล" 250 คนที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช. จึงถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าที่มาขาดความยึดโยงกับประชาชน
อีกทั้งรัฐธรรมนูญ 2560 ยังเพิ่มอำนาจให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระมากมายเพื่อให้สมฉายา "รัฐธรรมนูญปราบโกง"
ต่อไปนี้คือ 37 รายชื่อกรรมการใน "องค์กรตรวจสอบ" รวม 6 องค์กร ที่มี สนช. และ สว. ชุดเฉพาะกาล เป็นผู้เคาะชื่อและยังทำหน้าที่อยู่จนถึงปัจจุบัน
ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญทั้งองค์คณะ 9 คน
มาจาก สนช. 2 คน
- นายนครินทร์ เมฆไตรรัตน์ (สนช. มีมติเมื่อ 9 ต.ค. 2558 เห็นด้วย 158 ต่อ 6 เสียง งดออกเสียง 4 เสียง) ทั้งนี้ประธานศาลรัฐธรรมนูญอยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน พ.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีตุลาการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ
- นายปัญญา อุดชาชน (สนช. มีมติเมื่อ 29 ต.ค. 2558 เห็นด้วย 151 ต่อ 28 เสียง งดออกเสียง 11 เสียง) ทั้งนี้ ตุลาการศาลศาลรัฐธรรมนูญรายนี้อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน พ.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อจนกว่าจะมีตุลาการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ
ที่มาของภาพ, Thai News Pix
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 7 คน
- นายอุดม สิทธิวิรัชธรรม (สว. มีมติเมื่อ 11 ก.พ. 2563 เห็นชอบ 216 เสียง ต่อ 3 เสียง) จะครบวาระในเดือน เม.ย. 2570
- นายวิรุฬห์ เสียงเทียน (สว. มีมติเมื่อ 11 ก.พ. 2563 เห็นชอบ 216 เสียง ต่อ 3 เสียง) จะครบวาระในเดือน เม.ย. 2570
- นายจิรนิติ หะวานนท์ (สว. มีมติเมื่อ 11 ก.พ. 2563 เห็นชอบ 217 เสียง ต่อ 2 เสียง) จะครบวาระในเดือน เม.ย. 2570
- นายนภดล เทพพิทักษ์ (สว. มีมติเมื่อ 11 ก.พ. 2563 เห็นชอบ 203 ต่อ 12 เสียง ไม่ออกเสียง 4 เสียง) จะครบวาระในเดือน เม.ย. 2570
- นายบรรจงศักดิ์ วงศ์ปราชญ์ (สว. มีมติเมื่อ 13 ก.ค. 2563 เห็นชอบ 206 ต่อ 12 ไม่ออกเสียง 11 เสียง) จะครบวาระในเดือน ส.ค. 2570
- นายอุดม รัฐอมฤต (สว. มีมติเมื่อ 26 ธ.ค. 2565 เห็นชอบ 200 ต่อ 2 ไม่ออกเสียง 6 เสียง) จะครบวาระในเดือน ม.ค. 2573
- นายสุเมธ รอยกุลเจริญ (สว. มีมติเมื่อ 12 ธ.ค. 2566 เห็นชอบ 207 ต่อ 3 ไม่ออกเสียง 4 เสียง) จะครบวาระในเดือน มี.ค. 2574
คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) 6 คน จากทั้งหมด 9 คน
มาจาก สนช. 2 คน
- นายวิทยา อาคมพิทักษ์ (สนช. มีมติเมื่อ 19 พ.ย. 2558 เห็นด้วย 164 ต่อ 11 เสียง งดออกเสียง 12 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ ป.ป.ช. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ธ.ค. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีกรรมการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ)
- นางสุวณา สุวรรณจูฑะ (สนช. มีมติเมื่อ 19 พ.ย. 2558 เห็นด้วย 163 ต่อ 12 เสียง งดออกเสียง 12 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ ป.ป.ช. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ธ.ค. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีกรรมการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ)
ที่มาของภาพ, Thai News Pix
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 4 คน
- นายสุชาติ ตระกูลเกษมสุข (สว. มีมติเมื่อ 26 พ.ค. 2563 เห็นชอบ 219 ต่อ 12 เสียง ไม่ออกเสียง 8 เสียง) ประธาน ป.ป.ช. จะครบวาระในเดือน ก.ค. 2570
- นายเอกวิทย์ วัชชวัลคุ (สว. มีมติเมื่อ 30 ต.ค. 2566 เห็นชอบ 202 ต่อ 1 ไม่ออกเสียง 4 เสียง และมีบัตรเสีย 1 ใบ) จะครบวาระในเดือน ม.ค. 2574
- นายแมนรัตน์ รัตนสุคนธ์ (สว. มีมติเมื่อ 19 ธ.ค. 2566 เห็นชอบ 163 ต่อ 20 ไม่ออกเสียง 16 เสียง) จะครบวาระในเดือน มี.ค. 2574
- นายภัทรศักดิ์ สุวรรณแสง (สว. มีมติเมื่อ 20 ก.พ. 256 เห็นชอบ 186 ต่อ 2 ไม่ออกเสียง 5 เสียง) จะครบวาระในเดือน มิ.ย. 2574
นอกจากนี้ยังมี นายพศวัจน์ กนกนาก (สว. มีมติเมื่อ 7 ส.ค. 2566 เห็นชอบ 168 ต่อ 25 ไม่ออกเสียง 20 เสียง) แต่ยังไม่มีการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งลงมา
ส่วนนายประภาศ คงเอียด ได้เข้าไปเป็นกรรมการ ป.ป.ช. ด้วยมติเห็นชอบของ สว. ชุดปัจจุบัน โดยจะครบวาระในเดือน ม.ค. 2575
คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) 6 จากทั้งหมด 7 คน
มาจาก สนช. 4 คน
- นายอิทธิพร บุญประคอง (สนช. มีมติเมื่อ 12 ก.ค. 2561 เห็นชอบ 186 ต่อ 10 เสียง ไม่ออกเสียง 5 เสียง) ประธาน กกต. จะครบวาระในเดือน ส.ค. 2568
- นายสันทัด ศิริอนันต์ไพบูลย์ (สนช. มีมติเมื่อ 12 ก.ค. 2561 เห็นชอบ 178 ต่อ 20 เสียง ไม่ออกเสียง 3 เสียง) จะครบวาระในเดือน ส.ค. 2568
- นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ (สนช. มีมติเมื่อ 22 ส.ค. 2561 เห็นชอบ 148 ต่อ 28 เสียง ไม่ออกเสียง 8 เสียง) จะครบวาระในเดือน ธ.ค. 2568
- นายฐิติเชฏฐ์ นุชนาฏ (สนช. มีมติเมื่อ 22 ส.ค. 2561 เห็นชอบ 149 ต่อ 27 เสียง ไม่ออกเสียง 8 เสียง) จะครบวาระในเดือน ธ.ค. 2568
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 2 คน
- นายชาย นครชัย (สว. มีมติเมื่อ 7 ส.ค. 2566 เห็นชอบ 126 ต่อ 44 เสียง ไม่ออกเสียง 22 เสียง) จะครบวาระในเดือน ต.ค. 2573
- นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ (สว. มีมติเมื่อ 18 ธ.ค. 2566 เห็นชอบ 175 ต่อ 16 เสียง ไม่ออกเสียง 8 เสียง และมีบัตรเสีย 2 ใบ) จะครบวาระในเดือน มี.ค. 2574
ทั้งนี้ คงเหลือ กกต. ที่รอกระบวนการสรรหาและให้ความเห็นชอบโดย สว. อีก 1 คน (แทนนายปกรณ์ มหรรณพ ที่พ้นจากตำแหน่งเพราะอายุครบ 70 ปี)
ที่มาของภาพ, Thai News Pix
คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน (คตง.) 6 คน จากทั้งหมด 7 คน
มาจาก สนช. 5 คน
- พล.อ.ชนะทัพ อินทามระ (สนช. มีมติเมื่อ 10 ส.ค. 2560 เห็นชอบ 201 ต่อ 5 เสียง ไม่ลงคะแนน 8 เสียง) ทั้งนี้ประธาน คตง. ครบวาระไปตั้งแต่เดือน ก.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีโปรดเกล้าฯ กรรมการคนใหม่ที่ผ่านความเห็นชอบของ สว. ชุด 200 คนแล้ว
- นายพิมล ธรรมพิทักษ์พงษ์ (สนช. มีมติเมื่อ 10 ส.ค. 2560 เห็นชอบ 206 ต่อ 4 เสียง ไม่ลงคะแนน 4 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ คตง. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ก.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีโปรดเกล้าฯ กรรมการคนใหม่ที่ผ่านความเห็นชอบของ สว. ชุด 200 คนแล้ว
- นางอรพิน ผลสุวรรณ์ สบายรูป (สนช. มีมติเมื่อ 10 ส.ค. 2560 เห็นชอบ 203 ต่อ 8 เสียง ไม่ลงคะแนน 3 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ คตง. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ก.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีโปรดเกล้าฯ กรรมการคนใหม่ที่ผ่านความเห็นชอบของ สว. ชุด 200 คนแล้ว
- นางยุพิน ชลานนท์นิวัฒน์ (สนช. มีมติเมื่อ 10 ส.ค. 2560 เห็นชอบ 188 ต่อ 21 เสียง ไม่ลงคะแนน 5 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ คตง. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ก.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีกรรมการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ
- นายสรรเสริญ พลเจียก (สนช. มีมติเมื่อ 10 ส.ค. 2560 เห็นชอบ 166 ต่อ 36 เสียง ไม่ลงคะแนน 12 เสียง) ทั้งนี้กรรมการ คตง. อยู่ในตำแหน่งครบวาระตั้งแต่เดือน ก.ย. 2567 แต่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีกรรมการคนใหม่ที่อยู่ระหว่างรอ สว. ชุด 200 คนให้ความเห็นชอบ
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 1 คน
- น.ส.ศิลักษณ์ ปั้นน่วม (สว. มีมติเมื่อ 23 พ.ค. 2566 เห็นชอบ 182 ต่อ 1 เสียง งดออกเสียง 4 เสียง) จะครบวาระในเดือน ส.ค. 2573
นอกจากนี้ยังมีว่าที่ คตง. 4 คนที่ชื่อผ่านความเห็นชอบของวุฒิสภาชุดที่ 13 เมื่อ 10 ก.พ. 2568 และรอการโปรดเกล้าฯ ลงมา ประกอบด้วย
- นางเกล็ดนที มโนสันติ์ (แทน น.ส.จินดา มหัทธนวัฒน์ ที่พ้นจากตำแหน่งเพราะอายุครบ 70 ปี)
- นางพรพิมล นิลทจันทร์ (แทน พล.อ.ชนะทัพ)
- นายยุทธพงษ์ อภิรัตนรังสี (แทนนายพิมล)
- นายเฉลิมพล เพ็ญสูตร (แทน น.ส.อรพิน)
คงเหลือ คตง. ที่รอกระบวนการสรรหาและให้ความเห็นชอบโดย สว. อีก 2 คน (แทนนางยุพิน และนายสรรเสริญ)
ผู้ตรวจการแผ่นดิน ทั้งชุด 3 คน
มาจาก สนช. 1 คน
- นายสมศักดิ์ สุวรรณสุจริต (สนช. มีมติเมื่อ 23 ส.ค. 2561 เห็นชอบ 171 ต่อ 4 เสียง ไม่ออกเสียง 7 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ย. 2568
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 2 คน
- นายอิสสรีย์ หรรษาจรูญโรจน์ (สว. มีมติเมื่อ 16 ก.พ. 2564 เห็นชอบ 181 ต่อ 18 เสียง ไม่ออกเสียง 13 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ค. 2571
- นายทรงศัก สายเชื้อ (สว. มีมติเมื่อ 13 ก.ย. 2564 เห็นชอบ 196 ต่อ 1 เสียง ไม่ออกเสียง 6 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ย. 2571
ที่มาของภาพ, BBC THAI
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน (กสม.) ยกชุด 7 คน
มาจาก สนช. 2 คน
- น.ส.พรประไพ กาญจนรินทร์ (สนช. มีมติเมื่อ 27 ธ.ค. 2561 เห็นชอบ 152 ต่อ 14 เสียง ไม่ออกเสียง 10 เสียง) จะครบวาระเดือน พ.ค. 2571
- น.ส.ปิติกาญจน์ สิทธิเดช (สนช. มีมติเมื่อ 27 ธ.ค. 2561 เห็นชอบ 146 ต่อ 20 เสียง ไม่ออกเสียง 10 เสียง) จะครบวาระเดือน พ.ค. 2571
มาจาก สว. ชุดเฉพาะกาล 5 คน
- นายปรีดา คงแป้น (สว. มีมติเมื่อ 27 ม.ค. 2563 เห็นชอบ 161 ต่อ 24 เสียง งดออกเสียง 14 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ค. 2571
- นายสุชาติ เศรษฐมาลินี (สว. มีมติเมื่อ 27 ม.ค. 2563 เห็นชอบ 171 ต่อ 13 เสียง งดออกเสียง 15 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ค. 2571
- น.ส.ศยามล ไกยูรวงศ์ (สว. มีมติเมื่อ 9 พ.ย. 2563 เห็นชอบ 201 ต่อ 13 เสียง งดออกเสียง 4 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ค. 2571
- นายวสันต์ ภัยหลีกลี้ (สว. มีมติเมื่อ 26 ม.ค. 2564 เห็นชอบ 206 ต่อ 7 เสียง งดออกเสียง 3 เสียง) จะครบวาระในเดือน พ.ค. 2571
- นายสุภัทรา นาคะผิว (สว. มีมติเมื่อ 23 พ.ค. 2565 เห็นชอบ 181 ต่อ 20 เสียง งดออกเสียง 17 เสียง) จะครบวาระในเดือน ก.ค. 2572
