ฮามาสระดมนักรบในกาซา หลังอิสราเอลเริ่มถอนทหาร เหตุใดหลายฝ่ายหวั่นความรุนแรงภายในจะเพิ่มขึ้น

ฮามาสเรียกระดมกำลังสมาชิกราว 7,000 นายกลับมาประจำการเพื่อควบคุมพื้นที่ในฉนวนกาซาอีกครั้ง หลังจากกองกำลังทหารของอิสราเอลถอนกำลังออกไป แหล่งข่าวในพื้นที่ระบุ

นอกจากนี้กองกำลังของปาเลสไตน์ยังแต่งตั้งผู้ว่าการอีก 5 คน โดยทั้งหมดมีภูมิหลังทางทหารและบางคนก็เคยเป็นผู้บัญชาการหน่วยกองพันของกลุ่มติดอาวุธด้วย

มีรายงานว่าคำสั่งระดมกำลังพลถูกสั่งการผ่านทางโทรศัพท์และข้อความทางโทรศัพท์ โดยแจ้งจุดประสงค์ว่าเพื่อ "กวาดล้างพวกนอกกฎหมายและผู้ที่ร่วมมือกับอิสราเอลออกไปจากกาซา" และแจ้งให้นักรบรายงานภายใน 24 ชั่วโมง

รายงานจากฉนวนกาซาระบุว่าหน่วยติดอาวุธของฮามาสได้ส่งกำลังกระจายไปยังหลายเขตของกาซา บางส่วนแต่งกายเป็นพลเรือนและบางส่วนแต่งกายชุดเครื่องแบบสีฟ้าของเจ้าหน้าที่ตำรวจกาซา

ความตึงเครียดพุ่งสูงขึ้นอย่างรุนแรงและรวดเร็วหลังจากสมาชิกกองกำลังกลุ่มฮามาสระดับสูง 2 คนถูกมือปืนจากกลุ่มของตระกูลดูมุช (Dughmush) ซึ่งมีอิทธิพล ยิงเสียชีวิตในย่านซาบรา (Sabra) ของเมืองกาซา ซิตี โดยหนึ่งในนั้นเป็นบุตรชายของนายอิมาด อะเควล ผู้บัญชาการอาวุโสของปีกกองกำลังติดอาวุธ ซึ่งปัจจุบันเป็นหัวหน้าหน่วยข่าวกรองทางทหาร

ร่างของสมาชิกฮามาสที่เสียชีวิตถูกทิ้งไว้ข้างถนน ก่อให้เกิดความโกรธแค้นและกระแสเรียกร้องการตอบโต้ด้วยอาวุธครั้งใหญ่จากฮามาส

ต่อมาสมาชิกฮามาสได้ปิดล้อมพื้นที่ขนาดใหญ่ซึ่งเชื่อว่ามีมือปืนตระกูลดูมุชกว่า 300 คนหลบซ่อนอยู่ พร้อมด้วยอาวุธปืนกลและวัตถุระเบิดแสวงเครื่อง ในเวลาต่อมาฮามาสได้สังหารสมาชิกของตระกูลดูมุชหนึ่งราย และมีรายงานว่าลักพาตัวไปอีก 30 ราย

อาวุธบางส่วนของตระกูลดูมูช เป็นอาวุธที่ปล้นมาจากคลังอาวุธของกลุ่มฮามาสในช่วงสงคราม ในขณะที่อาวุธบางส่วนอยู่ในการครอบครองของตระกูลนี้มานานหลายปีแล้ว

การระดมพลของฮามาสเป็นที่คาดการณ์ไว้ล่วงหน้าท่ามกลางความไม่แน่นอนที่เพิ่มขึ้นว่าใครจะเป็นผู้ปกครองฉนวนกาซาเมื่อสงครามสิ้นสุดลง

นี่ถือเป็นประเด็นสำคัญที่อาจมีนัยต่อการเริ่มต้นของการหยุดยิงระยะที่สองตามแผนสันติภาพของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ซึ่งเรียกร้องให้กลุ่มฮามาสวางอาวุธ

เจ้าหน้าที่ของฮามาสในต่างประเทศปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นโดยตรงเกี่ยวกับรายงานการส่งกำลังรักษาความปลอดภัย แต่บอกกับบีบีซีว่า "เราไม่สามารถปล่อยให้กาซาตกอยู่ภายใต้การควบคุมของพวกโจรและกองกำลังติดอาวุธที่ได้รับการสนับสนุนจากการยึดครองของอิสราเอลได้ อาวุธของเรามีความชอบธรรม... เพื่อต่อต้านการยึดครอง และมันจะยังคงอยู่ตราบเท่าที่การยึดครองยังคงดำเนินต่อไป"

เจ้าหน้าที่ด้านความมั่นคงที่เกษียณอายุแล้วรายหนึ่งซึ่งเคยทำงานให้กับทางการปาเลสไตน์ในกาซาเป็นเวลาหลายปีกล่าวว่า เขาหวาดกลัวว่าฉนวนกาซากำลังจะเคลื่อนเข้าสู่ระยะการนองเลือดภายในอีกครั้ง

"ฮามาสไม่เปลี่ยน พวกเขายังคงเชื่อว่าอาวุธและความรุนแรงเป็นเพียงวิธีการเดียวที่จะทำให้ขบวนการยังเคลื่อนไหวต่อไปได้" เขากล่าวกับบีบีซี

"กาซาเต็มไปด้วยอาวุธ พวกปล้นสะดมได้ขโมยอาวุธและกระสุนจำนวนหลายพันนัดจากคลังของฮามาสในสงคราม และบางกลุ่มยังรับการสนับสนุนจากอิสราเอลอีกด้วย"

"นี่เป็นส่วนผสมที่สมบูรณ์แบบสำหรับสงครามกลางเมือง อาวุธ ความไม่พอใจ ความโกลาหล และขบวนการที่สิ้นหวังในการกลับมายืนยันการควบคุมพลเรือนที่เหนื่อยล้าและแตกกระจายเป็นเสี่ยง ๆ"

คาลิล อาบู แชมมาลา ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชนซึ่งอาซัยในกาซากล่าวว่า ยังคงต้องรอดูว่าฮามาสจะยอมรับการส่งมอบการควบคุมภาคพื้นดินหรือพยายามขัดขวางการดำเนินการตามแผนหรือไม่

"มันเกิดความหวาดกลัวอย่างกว้างขวางโดยไม่ต้องสงสัยในหมู่ชาวกาซาเกี่ยวกับความเป็นไปได้ว่าจะเกิดการต่อสู้ภายใน เมื่อดูจากเงื่อนไขต่าง ๆ ที่อาจโหมกระตุ้นมันขึ้นมา" เขากล่าว

ผู้เชี่ยวชาญรายนี้กล่าวอีกว่า ฮามาสได้ถูกบังคับให้ยอมรับแผนการสันติภาพด้วยแรงกดดันอย่างหนักที่ฮามาสเผชิญอยู่

"ผมเชื่อว่ามีความพยายามอย่างต่อเนื่องที่จะรักษาอิทธิพลด้วยวิธีการใด ๆ รวมทั้งการเข้าไปข้องเกี่ยวกับกิจการด้านความมั่นคง ซึ่งในที่สุดแล้วมันอาจเป็นอันตรายต่อข้อตกลงและผลักให้คนที่อาศัยในฉนวนกาซาต้องจมอยู่กับทุกข์ทรมานที่หนักยิ่งกว่าเดิม" เขากล่าว

ความเคลื่อนไหวซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่มีการหยุดยิงเมื่อต้นสัปดาห์นี้ สร้างความกังวลอย่างมากในหมู่ชาวกาซาที่เหนื่อยล้าจากความขัดแย้งอันเลวร้ายที่ดำเนินมาสองปีแล้ว

จะเกิดอะไรขึ้นระหว่างการตกลงหยุดยิงครั้งล่าสุด

หลังจากการเจรจากันหลายวันติดต่อกัน ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ประกาศเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาว่า อิสราเอลและฮามาสได้ตกลงกันในข้อตกลงสันติภาพระยะแรกสำหรับฉนวนกาซา

กองทัพอิสราเอลระบุว่า การหยุดยิงในดินแดนปาเลสไตน์มีผลบังคับใช้เมื่อเวลา 12.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นของวันศุกร์ (10 ต.ค.) และได้เริ่มถอนกำลังออกจากพื้นที่บางส่วนของฉนวนกาซาแล้ว

คาดว่าข้อตกลงระยะแรกของทรัมป์จะเป็นการปล่อยตัวประกันชาวอิสราเอลที่ยังมีชีวิตอยู่ทั้งหมด 20 คน และส่งคืนร่างของตัวประกันที่เสียชีวิต เพื่อแลกกับการปล่อยตัวนักโทษชาวปาเลสไตน์ประมาณ 250 คน และผู้ถูกคุมขัง 1,700 คนจากฉนวนกาซา นอกจากนี้ความช่วยเหลือต่าง ๆ จะถูกส่งเข้าไปยังกาซาเพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน

ทั้งนี้คาดว่าจะมีการเจรจารายละเอียดในระยะถัดไปเกิดขึ้นตามมา

การเริ่มการหยุดยิงหมายถึงการนับถอยหลัง 72 ชั่วโมง ซึ่งฮามาสจะต้องปล่อยตัวประกันทั้ง 20 คนที่เชื่อว่ายังมีชีวิตอยู่ โดยต้องส่งมอบตัวประกันภายในเวลา 12.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นของวันจันทร์นี้ (13 ต.ค.)

รายละเอียดที่แน่นอนเกี่ยวกับการปล่อยตัวประกันยังคงไม่ชัดเจน แต่คณะกรรมการกาชาดสากล (International Committee of the Red Cross-ICRC) ระบุถึงความพร้อมในการรับตัวประกันที่ถูส่งมอบคืน ในการส่งมอบตัวประกันครั้งก่อนหน้านี้ คณะกรรมการกาชาดสากลเป็นบุคคลกลางในการรับตัวประกันจากฮามาสและส่งต่อให้กับอิสราเอล จากนั้นตัวประกันจะถูกส่งตัวทางอากาศไปยังโรงพยาบาลในอิสราเอลเพื่อตรวจสุขภาพและกลับไปพบครอบครัว

สำเนาข้อตกลงหยุดยิงที่สื่ออิสราเอลเผยแพร่ระบุว่า ตัวประกันที่เสียชีวิตทั้งหมดควรได้รับการปล่อยตัวภายใน 72 ชั่วโมงด้วยเช่นกัน แต่ดูเหมือนว่าข้อตกลงดังกล่าวจะยอมรับว่ากลุ่มฮามาสและกลุ่มอื่น ๆ ในปาเลสไตน์อาจไม่ระบุพิกัดของตัวประกันทั้งหมดได้ภายในกรอบเวลาดังกล่าว ทั้งนี้คาดว่าตัวประกันอย่างน้อย 26 รายเสียชีวิตแล้ว และมีตัวประกันอีก 2 รายที่ยังไม่ทราบชะตากรรม

ข้อตกลงตามที่สื่อเผยแพร่ยังชี้ถึงการส่งมอบตัวประกันว่าจะเกิดขึ้น "โดยไม่มีพิธีการสาธารณะใด ๆ หรือการรายงานข่าวจากสื่อ" โดยการปล่อยตัวประกันก่อนหน้านี้มีความเกี่ยวข้องกับพิธีการของฮามาสสูงมาก ซึ่งเป็นสิ่งที่อิสราเอลต้องการหลีกเลี่ยง

ในขั้นตอนนี้ เราคาดว่าจะเห็นการปล่อยตัวนักโทษชาวปาเลสไตน์ประมาณ 250 รายที่รับโทษจำคุกตลอดชีวิตในอิสราเอล และผู้ถูกคุมขังอีก 1,700 รายจากฉนวนกาซา

กระทรวงยุติธรรมของอิสราเอลได้เผลแพร่รายชื่อของนักโทษที่จะได้รับการปล่อยตัวเมื่อวันศุกร์ (10 ต.ค.) ทว่าในรายชื่อที่เผยออกมาไม่มีรายชื่อของบุคคลสำคัญหลายคนที่ฮามาสเรียกร้องให้ปล่อยตัวตามข้อแลกเปลี่ยน เช่น นายมาร์วาน บาร์กูตี และนายอาห์หมัด ซาดัต ด้วย

ทั้งนี้ ยังไม่ชัดเจนว่า หากการปล่อยตัวประกันที่เสียชีวิตล่าช้าเกินเวลา 12.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นของวันจันทร์ อาจส่งผลให้การปล่อยตัวนักโทษชาวปาเลสไตน์ล่าช้าไปด้วยหรือไม่

ณ จนถึงวันศุกร์ คาดว่าจะมีรถบรรทุกความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจำนวน 600 คันเข้าสู่ฉนวนกาซาทุกวัน

ผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการสนับสนุนจากสหประชาชาติประกาศว่าเกิดภาวะอดอยากในพื้นที่กาซาบางส่วนเป็นครั้งแรกเมื่อเดือน ส.ค. ที่ผ่านมา พวกเขาระบุว่าผู้คนกว่าครึ่งล้านคนกำลังเผชิญสภาพอันเป็น "หายนะ" จากความอดอยาก ความยากจน และความตาย" ขณะที่มีรายงานว่าอิสราเอลปฏิเสธว่าไม่มีความอดอยากเกิดขึ้นในกาซา

ตามการเปิดเผยของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ กองกำลังผสมของนานาชาติราว 200 นายที่นำโดยกองทัพสหรัฐฯ จะคอยติดตามการหยุดยิงตามข้อตกลงครั้งนี้ด้วย โดยคาดกว่ากองกำลังผสมจะประกอบด้วยเจ้าหน้าที่จากอียิปต์ กาตาร์ ตุรกี และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โดยเจ้าหน้าที่กล่าวว่าบทบาทของพวกเขาคือดูแลและสังเกตการณ์การหยุดยิงและ "ตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีการละเมิดหรือการบุกรุกเกิดขึ้น" อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ อีกคน ระบุว่าจะไม่มีกองกำลังของสหรัฐฯ อยู่ที่ภาคพื้นดินของกาซา

ขณะเดียวกันตามรายละเอียดบางส่วนของข้อตกลงหยุดยิง กองทัพอิสราเอลระบุว่า กองทัพ "ได้เริ่มวางกำลัง" ทหารตามแนวที่ระบุไว้ในข้อตกลงแล้ว ซึ่งตามการเปิดเผยของโฆษกสำนักประธานาธิบดีอิสราเอลระบุว่า กำลังทหารของอิสราเอลเหลือพื้นที่ในกาซาที่ควบคุมอยู่ 53%

แผนที่ที่ทำเนียบขาวเผยแพร่เมื่อสัปดาห์ที่แล้วบ่งชี้ว่านี่เป็นขั้นตอนแรกจากทั้งหมด 3 ระยะของการถอนกำลังของทหารอิสราเอล ซึ่งเป็นขั้นที่เจตนาให้เกิดขึ้นในช่วงหลัง ๆ ของแผนสันติภาพของทรัมป์

เรารู้อะไรแล้วบ้างเกี่ยวกับการประชุมสุดยอดที่อียิปต์

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ จะเป็นผู้นำในการประชุมสุดยอดเพื่อสันติภาพระดับนานาชาติในอียิปต์ในวันจันทร์นี้ (13 ต.ค.) ร่วมกับประธานาธิบดี อับเดล ฟัตตาห์ อัล-ซีซี ของอียิปต์

โฆษกประธานาธิบดีอียิปต์กล่าวเมื่อวันเสาร์ (11 ต.ค.) ว่าการประชุมสุดยอดครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ "ยุติสงครามในฉนวนกาซา เสริมสร้างความพยายามด้านสันติภาพและเสถียรภาพในตะวันออกกลาง และเปิดบทใหม่ด้านความมั่นคงและเสถียรภาพในภูมิภาค"

โฆษกของประธานาธิบดีอัล-ซีซี ระบุด้วยว่าผู้นำจากกว่า 20 ประเทศคาดว่าจะเข้าร่วมการประชุมที่เมืองชาร์มเอลชีค

ด้านทรัมป์กล่าวกับผู้สื่อข่าวที่ทำเนียบขาวเมื่อวันศุกร์ว่ "เราจะมีผู้นำจากทั่วโลกมาร่วมด้วย หลายคนได้รับเชิญให้เข้าร่วมแล้ว"