ผลข้างเคียงวัคซีนโควิดที่แอสตร้าเซนเนก้า ยอมรับในศาลอังกฤษมีอะไรบ้าง

A health worker prepares doses of the AstraZeneca vaccine against Covid-19 (coronavirus) today, in the block of Portela, one of the most traditional carnival groups in Rio de Janeiro, Brazil on 20 April 2021

ที่มาของภาพ, EPA

ทนายความของครอบครัวผู้ป่วยในสหราชอาณาจักรที่ประสบกับภาวะสมองเสียหาย โดยอ้างว่ามีสาเหตุมาจากการการรับวัคซีนโควิดของแอสตร้าเซนเนก้า กล่าวกับบีบีซีว่า บริษัทผู้ผลิตวัคซีนสัญชาติสวีเดน-อังกฤษ ได้ให้การครั้งสำคัญที่มีผลเปลี่ยนแปลงจุดยืนทางกฎหมาย โดยยอมรับเป็นครั้งแรกระหว่างการพิจารณาคดีในศาลว่า วัคซีนโควิด อาจเป็นสาเหตุของผลข้างเคียงที่หาพบได้ยาก

การยอมรับดังกล่าว ปรากฏอยู่ในเอกสารที่ยื่นต่อศาลในคดีที่มีผู้เสียหายจากวัคซีนยื่นฟ้องร้องในสหราชอาณาจักร

บริษัทผู้ผลิตวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า เผชิญกับข้อเรียกร้องหลายข้อในการดำเนินคดีแบบกลุ่มเกี่ยวกับวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 โดยผู้ร้องบางรายระบุว่า พวกเขาสูญเสียญาติ และมีอีกหลายกรณีที่วัคซีน ทำให้ผู้รับวัคซีนได้รับการบาดเจ็บสาหัส

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาหลายชิ้นชี้ว่า วัคซีนโควิด ซึ่งรวมถึงวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า ได้ช่วยรักษาชีวิตผู้คนหลายล้านคน

การฟ้องร้องจากครอบครัวผู้เสียหายรายแรก เกิดขึ้นเมื่อปีที่แล้ว เจมี สกอตต์ คุณพ่อลูกสอง มีอาการลิ่มเลือดอุดตันจนส่งผลให้สมองได้รับความเสียหาย และไม่สามารถทำงานได้ หลังจากที่เขารับวัคซีนโควิดเมื่อเดือน เม.ย. ปี 2021

การฟ้องร้องดังกล่าว ซึ่งเกิดขึ้นภายใต้กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของสหราชอาณาจักร กล่าวหาว่า วัคซีนโควิดของแอสตร้าเซนเนก้า "มีข้อบกพร่อง" เพราะมีความปลอดภัยน้อยเกินกว่าที่บุคคลทั่วไปจะได้รับ

Masud Ahmad, 79, receives an injection of the Oxford/AstraZeneca coronavirus vaccine at the Al Abbas Mosque, Birmingham, which was being used as a Covid vaccination centre

ที่มาของภาพ, Press Association

คำบรรยายภาพ, วัคซีนป้องกันโควิดของแอสตร้าเซนเนก้า เป็นวัคซีนโควิดชนิดแรกที่ฉีดให้กับประชาชนในสหราชอาณาจักร เช่นที่มัสยิดในเมืองเบอร์มิงแฮม ในเดือน ม.ค.2021

บริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ได้เข้ากระบวนการต่อสู้ในศาล แต่ได้ยอมรับในเอกสารที่ยื่นให้กับศาลสูงของอังกฤษ เมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมาว่า วัคซีนโควิดของแอสตร้าเซนเนก้า "สามารถเป็นเหตุที่ทำให้เกิดภาวะที่มีลิ่มเลือดอุดตันและมีเกล็ดเลือดต่ำ (TTS-Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome) ได้ในบางกรณีที่พบได้ยาก"

ทนายความของคดีนี้กล่าวว่า ภาวะ TTS หรือที่สามารถเรียกในอีกชื่อหนึ่งว่า VITT (Vaccine-induced Immune Thrombosis with Thrombocytopenia คือ ภาวะที่มีลิ่มเลือดอุดตันและมีเกล็ดเลือดต่ำภายหลังการได้รับวัคซีน

ภาวะ TTS หรือ VITT เป็นกลุ่มอาการที่หาพบได้ยาก ซึ่งเกิดจากการที่ลิ่มเลือดในร่างกายผู้ป่วยอุดตัน (ภาวะเลือดแข็งตัว) จะทำให้ผู้ป่วยมีอาการแสดงของการอุดตันของหลอดเลือด และมีจำนวนเกล็ดเลือดต่ำ

ทนายความกล่าวว่า ผลของกลุ่มอาการนี้อาจทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิต จากภาวะสมองขาดเลือด สมองได้รับความเสียหาย หัวใจวาย ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด รวมถึงขั้นตัดอวัยวะแขนขาจากการที่ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด

อย่างไรก็ตาม ภาวะลิ่มเลือดอุดตันชนิดต่าง ๆ สามารถเกิดกับผู้ที่ไม่ได้รับวัคซีน แต่สำหรับภาวะลิ่มเลือดอุดตันชนิด TTS หรือ VITT จะเกิดขึ้นหลังจากรับวัคซีนเท่านั้น

 nurse from the Mexican Social Security Institute (IMSS) prepares a dose of AstraZeneca's Covid-19 vaccine during a campaign to reach out to people in low-income neighbourhoods, in Guadalajara, Jalisco state, Mexico, on 24 April 2022

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, วัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้า มีราคาที่ไม่สูงนักสำหรับการเป็นวัคซีนเข็มแรก ๆ ดังนั้น วัคซีนจึงถูกกระจายไปยังประเทศยากจนหลายประเทศ เช่น ที่เม็กซิโกในช่วงที่มีการรณรงค์การเข้าถึงวัคซีนในย่านอาศัยของผู้มีรายได้น้อย

ทนายความของนายเจมี สกอตต์ ยืนยันกับบีบีซีในจดหมายตอบกลับเมื่อเดือน พ.ค. ปี 2023 ว่า บริษัทแอสตร้าเซนเนก้า บอกกับพวกเขาว่า "เราไม่ยอมรับว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันและมีเกล็ดเลือดต่ำ (TTS) นั้น เกิดจากวัคซีน ในระดับที่เกิดเป็นการทั่วไป (หรือในวงกว้าง)"

แต่ในเอกสารทางกฎหมายที่ยื่นต่อศาลสูงของอังกฤษ เมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมา แอสตร้าเซนเนก้า ระบุว่า "ยอมรับว่า วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า สามารถเป็นเหตุที่ทำให้เกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันและมีเกล็ดเลือดต่ำ (TTS-Thrombosis with Thrombocytopenia Syndrome) ได้ในบางกรณีที่หาพบได้ยาก แต่ไม่ทราบถึงกลไกการเกิดขึ้นของมัน"

บริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ต้องการให้โจทก์หรือฝ่ายผู้เสียหายทำการพิสูจน์ว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันและมีเกล็ดเลือดต่ำนั้นมีสาเหตุมาจากวัคซีนเพียงอย่างเดียว และไม่ได้มีปัจจัยอื่นเกี่ยวข้องกับการเจ็บป่วยดังกล่าว

เอกสารของแอสตร้าเซนเนก้า ระบุด้วยว่า "นอกจากนี้ ภาวะลิ่มเลือดอุดตันและเกล็ดเลือดต่ำยังสามารถเกิดขึ้นโดยผู้ป่วยไม่ได้รับวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าหรือวัคซีนอื่น ๆ สาเหตุของการเกิดในผู้ป่วยแต่ละรายจะต้องขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานจากผู้เชี่ยวชาญเป็นกรณี ๆ ไป"

An employee monitors the production line for Covishield, the local name for the Covid-19 vaccine developed by AstraZeneca and the University of Oxford, at the Serum Institute of India's Hadaspar plant in Pune, Maharashtra, India, on 22 January 2021

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, เมื่อปี 2021 สถาบันเซรั่มแห่งอินเดียในรัฐมหาราษฏระ ได้เป็นคู่สัญญากับบริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ในการผลิตวัคซีนโควิดอย่างน้อย 1 พันล้านโดส

"จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ" ในการฟ้องร้อง

ทนายความซึ่งเป็นตัวแทนของสกอตต์และโจทก์ที่ฟ้องค่าเสียหายรวม 51 คน กล่าวว่า คำให้การของแอสตร้าเซนเนก้า ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของแอสตร้าเซนเนก้าในคดีฟ้องร้องครั้งนี้

ซาราห์ มัวร์ จากบริษัทที่ปรึกษากฎหมายเลห์ เดย์ กล่าวกับบีบีซีว่า "นี่เป็นการยอมรับว่า วัคซีนเป็นสาเหตุของการเกิดผลข้างเคียงเป็นการทั่วไป เช่น ข้อเท็จจริงที่ว่าแอสตร้าเซนเนก้า สามารถเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะ TTS และ VITT โดยเฉพาะ"

ที่ปรึกษากฎหมายรายนี้ ระบุด้วยว่า มันมีความสำคัญเนื่องจากแอสตร้าเซนเนก้าได้ตัดสินใจเปลี่ยนสถานะของตัวเองด้วยการยื่นคำร้องอย่างเป็นทางการ

การยอมรับของแอสตร้าเซนเนก้าอาจปูทางไปสู่การจ่ายค่าชดเชย ที่ผู้เสียหายเรียกว่า เป็นการชดเชยที่ยุติธรรมและเพื่อฟื้นคืนความมั่นคงทางการเงินให้กับพวกเขา

เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา บริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ให้สัมภาษณ์กับบีบีซี แต่ปฏิเสธตอบคำถามประเด็นข้อกฎหมายที่บริษัทที่ปรึกษาทางกฎหมายจากเลห์ เดย์ระบุว่า การยอมรับของแอสตร้าเซนเนก้าเป็นการยอมรับในระดับทั่วไปถึงผลข้างเคียงของวัคซีน

"แอสตร้าเซนเนก้า ขอมอบความเห็นอกเห็นใจของเราให้กับผู้ที่สูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักหรือผู้ที่รายงานปัญหาสุขภาพเข้ามา ความปลอดภัยของผู้ป่วยถือเป็นภารกิจสำคัญสูงสุด และทางการที่บังคับใช้กฎหมายได้กำหนดมาตรฐานไว้อย่างเข้มงวดและชัดเจนเพื่อให้แน่ใจถึงความปลอดภัยในการใช้ยาทุกประเภท รวมถึงวัคซีน" แถลงการณ์ของแอสตร้าเซนเนก้าที่ส่งมายังบีบีซีระบุ

"จากหลักฐานในชั้นการทดสอบทางคลินิกและข้อมูลที่รายงานจากสถานการณ์จริง (real-world data) วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า-อ็อกซ์ฟอร์ด ได้รับการยอมรับอย่างต่อเนื่องถึงความปลอดภัย และผู้บังคับใช้กฎหมายทั่วโลก ได้ยืนยันมาโดยตลอดว่า ประโยชน์ของวัคซีนมีมากกว่าความเสี่ยงของการเกิดผลข้างเคียงที่หาพบได้ยาก"

Kenya starts administering AstraZeneca vaccines to health workers - a Kenyan healthcare worker gets vaccinated with an Oxford/AstraZeneca COVID-19 vaccine dose during the official launch of vaccinating health workers at the Kenyatta National Hospital (KNH) in Nairobi, Kenya, on 5 March 2021

ที่มาของภาพ, EPA

คำบรรยายภาพ, วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าถูกกระจายไปยังหลายประเทศ หลังเกิดการล็อกดาวน์ทั่วโลกไม่ถึง 1 ปี

คำแนะนำทางการแพทย์ที่เปลี่ยนแปลงไป

เดือน มิ.ย. ปี 2022 องค์การอนามัยโลก ระบุว่า วัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า "มีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับบุคคลทั่วไปที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป"

7 เม.ย. ปี 2021 คณะกรรมการร่วมด้านวัคซีนและภูมิคุ้มกัน ออกคำแนะนำว่า ให้บุคคลวัยผู้ใหญ่ที่อายุต่ำกว่า 30 ปี รับวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า "หลังจากมีรายงานศึกษาหลายชิ้นระบุถึงการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในผู้รับวัคซีนจำนวนน้อยมาก ๆ"

แอสตร้าเซนเนก้า ได้ชี้ว่าได้ติดฉลากแจ้งที่ข้างกล่องและขวดวัคซีนถึงข้อแนะนำที่เปลี่ยนแปลงดังกล่าว

7 พ.ค. ปี 2021 มีการเปลี่ยนคำแนะนำในการฉีดวัคซีนใหม่ เป็นให้ใช้กับบุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 40 ปี

แอสตร้าเซนเนก้า ระบุกับบีบีซีว่า ณ ปัจจุบัน การดำเนินคดีทางแพ่งกว่า 30 คดีทั่วโลก ได้รับการถอนคดีออกไป ยกเลิกคดี หรือมีผลการตัดสินที่เป็นประโยชน์ต่อแอสตร้าเซนเนก้า

A medical worker prepares a dose of Oxford/AstraZeneca COVID-19 vaccine at a vaccination centre in Antwerp, Belgium 18 March 2021.

ที่มาของภาพ, Reuters

"การชดเชยที่ยุติธรรม"

เคท สกอตต์ ภรรยาของนายเจมี สกอตต์ บอกกับบีบีซีก่อนหน้านี้ว่า สามีของเธอต้องเข้ารับการบำบัดฟื้นฟูกับผู้เชี่ยวชาญในโปรแกรมการฟื้นฟูถึง 250 ครั้ง เขาต้องหัดเดินใหม่ หัดกลืนอาหาร และหัดพูด เพราะว่ามีปัญหาเกี่ยวกับการจดจำ

"แม้ว่ากระบวนการฟื้นฟูร่างกายกับผู้เชี่ยวชาญของเขาจะเป็นไปด้วยดี ตอนนี้เราอยู่ในจุดที่เจมีคนใหม่ จะเป็นเวอร์ชั่นที่จะดำเนินต่อไป [แต่]เขามีปัญหาเรื่องการจดจำ เขามีภาวะบกพร่องทางการสื่อสาร (อะเฟเซีย) มีอาการปวดหัวอย่างรุนแรง และตาบอด"

เธอกล่าวเสริมด้วยว่า "พวกเราต้องการให้รัฐบาล[สหราชอาณาจักร]ปฏิรูประบบการจ่ายค่าจากความเสียหายจากวัคซีน ปัจจุบันมันไม่เพียงพอ และไม่ยุติธรรม และตอนนี้พวกเราต้องการการชดเชยที่ยุติธรรม"