Xiisadda Ukraine: Putin yuu hadal ka maqlaa?

Dhowrkii toddobaad ee la soo dhaafay madaxweynaha Ruushka Viladmir Putin wuxuu gaaray go'aanno muhiim ah oo saameyntooda ay ku ekeen Ruushka iyo Ukraine oo keli ah, balse caalamka oo dhan saameyneyso. Yuu la tashaday marka uu go'aannadaasi gaarayey?

Ruushka waxaa lagu tilmaami karaa jamhuuriyad leh madaxweyne sare: Madaxweyne Putin ayaa leh awoodda gaaridda iyo socodsiinta go'aannada ugu dambeeya ee dalkaasi ka hirgalo.

Madaxweynaha oo leh awoodda ugu sarreysa dalkaasi haddana, go'aannada uu gaaro wuxuu kala tashtaa dadka ku hareereysan gaar ahaanna dadka saaxibbada la ah aqoonta dheerna uuu leeyahay. Dadkaasi oo intooda badan ka soo shaqeeyey laamaha sirdoonka awood badanna ku lahaa.

Dalka Ruushka waxaa ka jira hay'ado sirdoon iyo sharci fulin isugu jiro oo magacooda lagu soo gaabiyo 'siloviki'. Viladmir Putin laftiisa wuxuu la soo shaqeeyey laanta sirdoonka ee KGB oo xilligii Midowgii Soofiyeeti ahayd laanta sirdoonka federaalka ugu awoodda badneyd. Saameynta 'siloviki' ay ku leedahay dalka Ruushkana waxay si weyn u soo ifbaxday wixii ka dambeeyey markii uu talada dalka Ruushka uu la wareegay madaxweyne Putin.

Shanta ugu sarreysa

Go'aannada masiiriga ee siyaasadda arrimaha gudaha iyo dibadda Ruushka intooda badan waxaa lagu gaaraa shirka golaha ammaanka dalkaasi.

Waxaana golahaasi xubno ka ah xubnaha ugu sarreeya 'siloviki' oo ay ka mid yihiin Xafiiska Sirdoonka Federaalka iyo Sirdoonka dibadda, gudaha, wasiirrada arrimaha gudaha, dibadda iyo gaashaandhigga, iyo ra'isal wasaaraha guddoomiyayaasha golayaasha. Wuxuuna golahaasi uu ka kooban yahay 30 xubnood.

Xoghayahaa Golaha Ammaanka Nikolay Patrushev, madaxa adeegga sirdoonka Ruushka (FSB) Alexandar Bortnikov iyo madaxa Lanta Sirdoonka Dibadda Ruushka Sergey Naryshkin dhammaantood Putin waxay isyaqaanniin muddo dheer. Waxayna 1970-yadii kala soo shaqeeyeen St Petersburg, oo horay loo oran jiray Leningrad.

Waxaa weheliya wasiirka gaashaandhiga Sergei Shoigu iyo wasiirka arrimaha dibadda Sergei Lavrov, shantaasi nin oo la odhan karo waa shaqsiyaadka aadka ugu dhow Vladimir Putin iyo kuwa uu ra'yigooda aadka u qiimeeyo marka ay timaado go'aannada siyaasadda dibadda.

Nikolay Patrushev oo ah xoghayaha golaha (Putin uu madax u yahay) waa xubinka udub dhexaadka u ah kooxda Viladmir Putin. Isaga iyo Putin waxay ka soo shaqeeyeen xaruunta Leningrad ee KGB 1970-yadi. 1999-kii Patrushev wuxuu baddalay Putin isaga oo noqday madaxa Xafiiska Sirdoonka Federaalka (ee baddalay FGB) ilaa iyo 2018-kana xilka hayey. Waxaana Nikolay lgu tilmaamaa inuu yahay shaqsiga aadka ugu dhow Putin una ah shaqsiga uu sida aadka uu wa uga maqlo si ka duwan dadka kale.

Waxaa laga yaabaa in qofka ugu dhow iyo la taliyaha uu yahay Sergei Shoigu, Wasiirka Difaaca Ruushka, oo sidoo kale mas'uul ka ah GRU, hay'adda sirdoonka milatariga Ruushka oo hawl-galayaasheeda lagu eedeeyay inay sumeeyeen wakiilkii hore ee Ruushka Sergei Skrypal ee UK 2018 iyo mucaaradka Ruushka.

Siyaasi Alexei Navalny oo ku sugan Siberia 2020. Ilo wareedyo ayaa sheegaya in sagaashamaadkii xiriirkii Putin iyo Shoigu uu ahaa mid wanaagsan laakiin 2000-meeyadii ay heleen luuqad ay wadaagaan oo ay saaxiibo dhow noqdeen. Waxay si joogto ah u aadaan fasaxyo wada jir ah Siberiya, halkaas oo Shoigu ka yimid.

Madaxa Xafiiska Sirdoonka Ruushka (FSB) Alexander Bortnikov waxay iskala soo shaqeeyeen KGB Leningrad. Sanadkii 2008-ina wuxuu madax ka noqday Xafiiska Sirdoonka Ruushka (FSB) isaga oo beddelay Patrushev. Wuxuuna ahaa shaqsi waaya aragnimo durugsan u leh howlgallada sirdoonka sanada badanna ka soo shaqeeyey.

Ilo xog ogaal ahna waxay sheegayaan madaxweynaha Ruushka wax weliba inuu ka aaminsan yahay xogta sirdoonka ay la wadaagaaan. Sida oo kale FSB waxa saameyn xooggan ay ku leedahay wasaaradaha kale ee u xilsaaran sharci dajinta sida wasaaradda arrimaha gudaha iyo xafiiska dambi baarista guud. FSB waxay leedahay ciidamo u gaar ah oo aad u tababaran oo u dhigma ciidamada howlgallada gaarka ah looga tala galay ee Ruushka SAS, oo ay ka mid yihiin kooxaha looga yeero Alfa iyo Vympel.

Wasiirka Arrimaha Dibadda, Sergei Lavrov wuxuu leeyahay waayo aragnimo iyo khibrad ka duwan Brtnikov oo dhanka sirdoonka ku xeel dheer. Sergei Lavrov waa diblumaasi rug caddaa ah tani iyo 2004-tii oo ku dhawaad 20 sano ka soo shaqeynayey.

Laakiin Putin tababar ma soo siinin ama sirdoon ahaan ulama soo shaqeynin, hase yeeshee ,madaxweyne Putin wuxuu ixtiraam weyn uu u hayaa Lavrov. Kama mid ah saaxibbada gaarka ee Putin balse sumacadda uu madaxweynaha u hayo wuxuu ku muteystay xirfaddiisa, shaqadiisa diblumaasiyadeed oo si aad ah uu uga mira dhaliyo.

Sida Bortnikov iyo Patrushev, madaxa sirdoonka dibadda Sergei Naryshkin ayaa Vladimir Putin kula soo shaqeeyay Leningrad. In kasta oo uu ahaa madaxa basaasnimada haddana waa mas'uul guud, isagoo wareysiyo siiyey warbaahinno badan, oo uu ku jiro weriyaha BBC-da Steve Rosenberg.

Kuwa yaqaan Naryshkin shakhsi ahaan waxay sheegaan in uu u heellan yahay Putin iyo sarkaal dabiici ah, oo loo isticmaalo in ay adeecaan amarrada iyo suulasha suulasha. Sooyaalkiisa adeegga amniga, caqligiisa fiiqan iyo khibradiisa xirfadeed ayaa ka caawiyay inuu dhex maro wareegga gudaha, Vladimir Putin ayaa la sheegay inuu ku tiirsan yahay warbixinnada sirta ah ee ay bixiso wakaaladda Naryshkin.

Golaha wasiirrada: golaha awoodda u leh go'aan gaaridda

Go'aankii ugu dambeeyey uu goluhu ka arrinsaday wuxuu ahaa, aqoonsashada labada gobol ee ay kooxaha gooni iisu taagga ay ku hayaan oo 'jamhuuriyado' bariga Ukraine ku yaalla oo madax bannaan loo aqoonsado, taasoo sawir guud ka bixisay dhaqdhaqaaqa iyo golaha.

Weriyaha BBC-da ee Bariga Yurub, Sarah Rainsford, ayaa ku tilmaantay shirkaasi mid masraxiyad ah oo qof kastaa uu leeyahay doorkii loo qoondeeyay iyo waxa loogu tala galay inuu soo bandhigo.

"Mas'uuliyiinta ugu sarreysa Ruushka oo madasha shirka fadhiyey ayuu madaxweyne Viladmir Putin, mid mid makarafoonka u siiyey si uu madaxweynaha uu u maqlo aragtiyadooda ku aaddan ictiraafka jamhuuriyadahaasi,! ayey tiri.

"Waa inaan fahannaa shirka golaha ammaanku inuu ahayn saaxibbo dan wadaag ah balse ay yihiin dad khilaf uuu dhaxeeyo," ayuu yiri Alexander Baunov oo kahbiir ka ah xaruunta Carnegie oo Moscow ku taalla.

Kulanka ayaa sidoo kale ahaa mid aan caadi ahayn sababtoo ah waxaa laga sii daayay TV-ga dawladda Ruushka - inta badan Golaha Ammaanku wuxuu u kulma si qarsoodi ah. Baahinta ayaa ahayd mid toos ah, inkastoo shaki laga muujiyay sida dhabta ah ee sheegashadan ay tahay. Markii ay si dhow u fiiriyeen muuqaalka, flanqeeyayaashu waxay arkeen in daawashada qaar ka mid ah dadkii kulanka joogay aysan u dhigmin xilliga la baahinayay.

La talinta kale

Waxaa sida oo kale la rumeysan yahay shaqsiyaadka laamaha sirdoonka madaxda u ah iyo wasiirka arrimaha dibadda, Mr Putin inuu tashi gaar gaar ah uu la sameeyo shaqsiyaad caan ah oo qaab dhismeedka dowladda Ruushka ka tirsan ama ka baxsan.

Yevgeny Minchenko oo ah falanqeeye dhanka siyaasadda ah oo ay si weyn u soo xiganeyso warbaahinta dalka Ruushka ayaa sanado badan waxa uu daraaseynayay madaxda sare ee Ruushka. Waxa uu si joogto ah u ururiyaa warbixinnada ku saabsan wareegga gudaha ee Vladimir Putin, oo uu ku tilmaamay "Politburo 2.0", taas oo dib-u-dhac ku ah hoggaanka sare ee hoggaanka Shuuciga Soofiyeedka.

Warbixin ugu dambeysay e soo baxday 2021-ka, Minchenko wuxuu duqa magaalada Moscow uu u magacaabay Srgie Sobyanin iyo madaxa Hay'adda Saliidda Qaranka ee Rosneft Igor Sechin oo dhammaantood madaxweynaha aad ugu dhow.

Maalqabeennada walaalaha ah Boris iyo Arkady Rotenbarg ayaa ka mid ah shaqsiyaadka lagu tuhmo iney xiriir dhow la leeyihiin Viladmir Putin iyagoo carruurnimadina saaxibbo la ahaa. Labadaasi xubnoodna waxaa toddobaadkan lagu daray liiska cunaqabateynka ay UK Ruushka, saartay. Wargeyska Forbes xubnahan wuxuu ku dary qoyska ugu taajirsan dalkaasi.