Maxkamadda gobolka Banaadir oo ridday xukunno tahriib la xiriira

Tebin toos ah

1. 29 Abriil 2025Baaqyada ah in baaritaan lagu sameeyo booliska iyo milateriga Kenya oo sii kordhaya ka dib markii ay BBC kashiftay

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Hay’adaha u dooda xuquuqda aadanaha ayaa soo cusboonaysiiyay baaqyo ku aaddan in baaritaanno lagu sameeyo dil ay ciidamada ammaanka Kenya u geysteen dibadbaxayaal, xilli ay socdeen dibadbaxyo looga soo horjeedo canshuur kordhin la sameeyey bishii Juun ee la soo dhaafay.

   Arrintan ayaa daba socotay baaritaan ay sameysay BBC Africa Eye, oo soo bandhigtay xubno ka tirsan ciidamada ammaanka oo toogasho ku dilay saddex qof oo mudaaharaad ka dhigayay baarlamaanka Kenya, taasoo kicisay caro dadweyne iyo inay dalbadaan caddaalad.

   Amnesty International iyo Guddiga Xuquuqda Aadanaha ee Kenya (KHRC) ayaa sheegay in saraakiisha lagu sheegay dukumentiga ay tahay inay wajahaan sharciga.

   Afhayeen u hadlay dowladda Kenya ayaa ku jawaabay “naf kasta waa muhiim”, Koox hawlaha booliska dusha kala socota ayaa wadda baaritaan, waxayna dhaliileen Documentary-ga BBC-da oo ay ku tilmaameen mid “hal dhinac ah”.

   Isniintii ayey BBC baajisay soo bandhigidda dokumetarigan oo lagu soo bandhigi lahaa Nairobi, ka dib markii uu cadaadis ka yimid hay’adaha dawladda.

2. 29 Abriil 2025Maxkamadda gobolka Banaadir oo ridday xukunno tahriib la xiriira

   

   Xigashada Sawirka, X

   Xukunnada oo ah xabsiyo kala duwan iyo ganaax lacageed ayaa lagu riday shaqsiyaad lagu eedeeyey inay ka dambeeyeen dad doomo loogu tahriibiyey jasiiradda Mayotte ee badweynta Hindiya.

   Doomaha oo labo ahaa ayaa dabayaaqadii sannadkii hore ku qallibmay xeebaha Madagascar ayadoo ay ku dhinteen 24 qof.

   Xubnaha eedeymaha sida tooska ah loogu helay oo ahaa lix nin ayaa lagu xukumay xabsiyo kala duwan oo kan ugu badan uu yahay 4 sano. Waxaa kaloo lagu xukumay inay bixiyaan diyada afar dumar ah oo tahriibka ku dhintay iyo lacag ka badan 20,000 oo dollar oo ay dad ka qaadeen.

   Kiiskan ayaa ka mid ah kiisaska dhifka ah ee ay maxkamadaha Soomaaliya qaadaan.

3. 29 Abriil 2025In ka badan 20 qof oo lagu dilay qarax ka dhacay waqooyiga Nigeria

   Ugu yaraan 26 qof ayaa lagu dilay waqooyi bari Nigeria isniintii kadib markii gaari ay wateen uu jiiray bam wadada dhinaceeda lagu aasay, meel u dhaw xadka Cameroon.

   Wakaaladaha wararka ee Reuters iyo AFP oo soo xiganayay ilo aan la magacaabin ayaa sheegay in dadka dhintay ay ku jiraan 16 rag ah, afar dumar ah iyo lix caruur ah.

   Qaar ka mid ah dadka dhaawacmay ayaa loo qaaday isbitaal. Dadka deegaanka ayaa ku eedeeyay Boko Xaraam inay ka danbeeyeen falkan balse wali ma jiro wax war ah oo ka soo baxay laamaha amaanka oo ku aadan dhacdadan.

   Sannadkii 2017-kii, diyaarad ay leeyihiin ciidamada Nigeria ayaa si lama filaan ah u weerartay xero qaxooti oo ku taalla magaalada Rann, halkaasoo ay ku dhinteen ugu yaraan 50 qof, 120 kalena ay ku dhaawacmeen.

   Rann, waa xarun gargaar bini'aadannimo oo Nigeria ku taalla una dhow xadka Cameroon.

   Ciidamada Cirka ee Nigeria ayaa xiligaasi xaqiijiyay in diyaaradooda dagaal ay ku guda jirtay howlgal ka dhan ah dagaalyahanada Boko Xaram, markii ay si lama filaan ah u garaacday xerada, xilli shaqaalaha gargaarka ay raashiin u qeybinayeen qaxootiga.

   Gobolka Borno ayaa noqday goob ay ku badan yihiin Islaamiyiinta Nigeria. In ka badan 40,000 oo qof ayaa lagu dilay 15 sano oo rabshado ah, in ka badan 2 milyan ayaana ku barakacay.

4. 29 Abriil 2025Mayotte: Maxaan ka naqaannaa jasiiradda Soomaalida badan lacagta looga cunay?

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Mayotte waxay 70km (43.5 meyl) u jirtaa mid ka mid ah dalalka ugu saboolsan Afrika - waa jasiiradaha Comoros.

   Waa jasiirad ay ku nool yihiin ilaa 300,000 oo qof taasoo qayb ka ah jasiiradaha Comoros ee ka baxsan xeebaha bari ee Afrika.

   Comoros waxay kamid ahayd goobihii uu ka talin jiray Faransiiska tan iyo 1975-tii, waqtigaas kadib waxey jasiiraddaan ku dhawaaqday madaxbannaani.

   Laakiin Mayotte waxay dooratay inay ka sii mid ahaato Faransiiska, codayn dhacday sanadkii 2009-kii xilligaas oo dadku ay siwayn ugu codeeyeen in ay ka mid ahaadaan Faransiiska, dadka xilligaas codeeyay ayaa sheegay in dhaqaalaha iyo waxyaabo kale ay ku dooranayaan ka mid ahaanshaha Faransiiska.

   Sannadkii 2011-kii, waxay noqotay waaxda 101-aad ee Faransiiska, iyadoo la raacayo aftidii 2009.

   Balse sababo la xiriira dhanka qulqulka tahriibayaasha oo in muddo ahba ay jasiiraddu la daalaa-dhacaysay, iyadoo dowladda Madaxweyne Emmanuel Macron ay qorsheyneysay inay meesha ay ka saarto qaanuunka lama taabtaanka ah ee sinnaanta ee dalkaas.

   Wasiirka arrimaha gudaha dalkaas Gérald Darmanin ayaa bishii Febaraayo ee sanadkan booqday jasiiradda wuxuuna sheegay in wax laga beddeli doono xaqa ay dhalashada Faransiiska u leeyihiin dadka ku dhasha Mayotte.

   Waa waddan ay u badan yihiin Muslimiin, inkastoo Faransiisku yahay luqadda rasmiga ah, keliya qiyaastii kala bar dadka ayaa akhrin kara ama qori kara luuqadda Faransiiska.

5. 29 Abriil 2025Tirada dadkii ku dhintay qaraxii ka dhacay Iran oo korortay

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Waxaa korortay tirada dadkii ku dhintay qaraxii ka dhacay dekadda Iran taasoo kor u dhaaftay 70-qof, waxaana sababay khasaarahan qaraxyadii iyo dabkii ka dhashay dekedda.

   Guddoomiyaha gobolka Hormozgan, ayaa sheegay in weli la la’yahay 22-qof, halka in ka badan 20-qof oo kale meydkooda la aqoonsan waayay, kuwaasoo ay dhakhaatiirta ku howllanyihii sidii loo ogaan lahaa.

   Wasaaradda arrimaha gudaha ee Iran ayaa ku dhawaaqday in hawlgalka lagu daminayay dabka la soo afjaray, balse gudoomiyaha gobolka Hormozgan ayaa sheegay in gurmadka loo fidinayo dadka ay waxyeeladu soo gaartay uu weli socdo.

6. 29 Abriil 2025Maxaa sababay in madaxa hay'adda sirdoonka gudaha Israa'iil uu ku dhawaaqo inuu is casilayo

   

   Xigashada Sawirka, EPA

   Madaxa hay'adda sirdoonka gudaha ee Israa'iil (Shin Bet) Ronen Bar ayaa ku dhawaaqay inuu shaqada ka tagayo 15-ka bisha Juun, lix toddobaad kadib markii ra'iisul wasaare Benjamin Netanyahu uu isku dayay inuu xilka ka qaado.

   Arrintaas ayaa muujisay in labada nin uu ka dhex jiro khilaaf xooggan oo saameyntiisa leh.

   Bar ayaa ka tagi doona booskiisa ku dhawaad ​​18 bilood ka hor dhamaadka mudada loo qorsheeyay, isagoo qiray mas'uuliyadiisa ku guul dareysiga Shin Bet ee ka hortagga weerarkii Oktoobar 7, 2023.

   "Kadib 35 sano oo adeeg ah, iyo in la ogolaado habraac nidaamsan oo lagu magacaabayo ku-xigeen joogto ah iyo kala-guur xirfadeed, waxaan soo gabagabeynayaa waajibaadkeyga Juun 15, 2025," Barr ayaa sidaas ku yiri hadal uu soo saaray.

   Bar ayaa ka mid ahaa mas’uuliyiintii wada xaajoodyadii ugu muhiimsanaa ee Israa’iil ay kula jirtay Xamaas kuwaas oo looga hadlayay xabad joojinta iyo sii deynta la haystayaasha Israa’iiliyiinta ah.

7. 29 Abriil 2025Raysal wasaaraha cusub ee Canada oo ka hadlay arrinta Trump, ballan qaadayna inuu shaqooyin badan abuuri doono

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Dib u soo noqoshada raysal wasaare Carney ayaa waxa uu diiradda ku saarayaa xiriirka Canada iyo Mareykanka, Carney hadda wuxuu dareenkiisa ku wajahan yahay madaxweynaha Mareykanka. Waxa uu sheegay in isaga iyo Donald Trump ay "ka wadahadli doonaan mustaqbalka laba dal oo kala madax-bannaan . Dawladda Libaraalka ayaa xoojin doonta iskaashiga dalalka Yurub iyo meelo kale, ayuu raaciyay hadalkiisa.

   Haddii Maraykanku aanu doonayn in uu safka hore kaga jiro hoggaanka adduunka, Canada waxay ahaan doontaa waddama haya hoggaanka, Carney ayaa sidaas u sheegay taageerayaashiisa. Waxa uu sheegay in Canada ay noqon doonto dal awood weyn ku leh tamarta, dawladdiisuna ay abuuri doonto shaqooyin xoobadan, isaga oo intaa ku daray: "Tani waa Canada, waxaanu go'aansanay waxa halkan ka dhacaya."

8. 29 Abriil 2025War deg deg ah, Mark Carney oo guusha xisbigiisa kadib la hadlay dadwweynaha Canada

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Mark Carney ayaa u sheegay taageerayaasha xisbigiisa in is-dhul dhigidiisu ay ka dhigan tahay la shaqaynta dhammaan dhinacyada dawladda, la shaqaynta gobollada iyo dadka asaka ah ee dalka Canada.

   Waxa uu sheegay in uu doonayo in uu isu keeno shaqaalaha, ganacsatada iyo bulshada rayidka ah. Carney waxa uu sheegay in uu muddo bilo ah ka digayey in Maraykanku uu "doonayo dhulkeenna, kheyraadkeenna, dalkeenna".

   Dadka uu la hadlayay oo aad u badnaa ayaa ku dhawaaqayay, "Weligeed ma dhici doonto".

   "Madaxweyne Trump waxa uu isku dayayaa in uu na jebiyo si uu Maraykanku noo yeesho, taasi weligeed dhici mayso," Carney ayaa sidaa yiri.

9. 29 Abriil 2025War deg deg ah, Dabaal deg ka socda xaruunta xisbiga Libaraalka

   Xarunta dhexe ee xisbiga Libaraalka ayaa waxaa laga dareemayaa farxad iyo raynrayn ka dib markii hoggaamiyaha xisbigaasi Mark Carney uu ku guulaystay doorashada, iyadoo la filayo inuu soo dhiso dowladda cusub.

   Saadaal horey loo bixiyay ayaa muujinaysay in Xisbiga Libaraalka uu doorashada ku guuleysan karo, waxaana hadda muuqata in saadaalintii ay dhabowday.

10. 29 Abriil 2025Xisbiga Liberal-ka oo ku guuleystay doorashada Canada

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Xisbiga Liberal ee Mark Carney ayaa ku guuleystay doorashada Canada, waxaana uu soo dhisi doonaa dowladda soo socota, sida ay sheegtay warbaahinta CBC.

    Mar sii horreysay Warbaahinta Canada ayaa saadaalisay in xisbiga haya talada ee Liberal Party uu ku guuleysanayo muddo xileedkiisii afraad oo xiriir ah.