Ma halis baa in biyaha roobka lagu qubeysto?

Haddii ay ahaan lahayd cabitaanka, mayrashada, waraabka beeraha, ama ujeeddooyin kale, roobku waa shay lagama maarmaan u ah nolosha aadamaha.

Cilmi baaris ayaa muujisay in markii ugu horeysay uu roob ka da'ay dhulka afar bilyan oo sano ka hor. Sidaa darteed, roobka ayaa ka da'ayay dhulka muddo dheer.

Inta lagu jiro xilli roobaadka, carruurta iyo xitaa qaar ka mid ah dadka waaweyn ayaa ku qubaysta roobka, qaarna, tani waxay ku dhacdaa si ka baxsan rabitaankooda - marka ay cabaan dhammaan biyaha.

Si kastaba ha ahaatee, inkasta oo laga yaabo in naftaadu ay damacdo inay ku booddo roobka oo aad u qubeysato madadaalo ahaan, waxaa lagu talinayaa inaad iska ilaaliso isticmaalka biyaha aan la caddayn inay ku habboon yihiin qubeyska.

Dr. Cumar Cabdullaahi oo ku takhasusay cudurrada maqaarka oo ka tirsan Jaamacadda Ahmadu Bello, Zaria, dalka Nigeria ayaa yiri, "Roobku waa biyo loo arko inay nadiif yihiin, gaar ahaan marka ay si toos ah u da'aan."

Cilmi baaris ayaa muujisay in ku qubeysiga roobka ay halis u tahay labo siyaabood: marka biyuhu ay maraan saqafka sare ee ay la kulmaan jeermiska, iyo marka ay keeni karaan hargab qabow awgeed.

Kadibna waxaa jira saamaynta ay ku leeyihiin maqaarka bini'aadamka sababtoo ah farqi ayaa u dhexeeya kuwa roobka iyo biyaha hore loo sifeeyay.

Xaddiga aashitada ee ku jirta

Mid kale ayaa ah in biyaha roobka ay ka kooban yihiin aashito ka badan biyaha la sifeeyay. Aashitada xad-dhaafka ah waxay sababi kartaa qallayl ama xitaa cuncun maqaarka ah, sidoo kale waxay u horseedaan finan.

Biyaha roobka ayaa sidan noqda sababtoo ah waxyaabaha ay la kulmaan marka ay dhulka kusoo da'ayaan.

Dr. Cumar Cabdullaahi ayaa yiri: "Waxay ku xiran tahay xaaladda maqaarka qofka, haddii uusan maqaarkiisu aad u nadiif ahayn, waxaa laga yaabaa inay yeeshaan finan, sababtoo ah pH-ga biyaha oo hooseeya."

Bakteeriyada

Marka uu qofku ku qubaysto roobka, waxa ay inta badan u badan tahay inay isticmaalaan biyaha ka tifqaya saqafka sare, taas oo macnaheedu yahay in biyuhu ay ku jiraan wasakh ama jeermis aan la arki karin, oo loo yaqaan 'bakteeriya'.

Wasakh iyo khashin laga yaabo in ay ku ururaan oogada sare ee maddiibadda waxa ka mid ah xarkaha shimbiraha ama boorka saaran saqafka.

Waxaa suurtogal ah in marka uu qofku ku qubaysanayo biyaha, inuu liqo biyahaas oo ay ku jiraan jeermisyo kuwaas oo keeni kara jirro.

Hargabka

Ma aha biyaha dusha sare laftiisa waxa keena hargabka, maaddaama uu yahay fayraska kan keena.

Si kastaba ha ahaatee, qabowga qofka jirkiisu la kulmaayo qubeyska "wuxuu hoos u dhigi karaa heerkulka jirka, taas oo daciifin karta habka difaaca jirka, kordhinta khatarta caabuqa marka uu la kulmo unugyadiisa."

Kiimiko ku jirta biyaha roobka

Si kastaba ha ahaatee, daraasad la sameeyay ayaa muujisay in biyaha roobka ee dunida intiisa badan ay hadda ku jiraan kiimikooyin gaar ah oo tiro ahaan "ku filan" inay waxyeello u geysato aadanaha.

Kiimikooyinkan waxaa loo yaqaan PFAS, kuwaas oo u taagan 'poly-iyo walxaha perfluoroalkyl' ee Ingiriisiga, waxaana loo isticmaalaa xumbada dabka iyo alaabta ilaalinta roobka.

Daraasad ay sameeyeen saynisyahanno ayaa muujiyay in uu jiro walaac laga qabo in walxahan oo kale ay waxyeelo u geystaan ​​caafimaadka cudurrada sida kansarka / macaanka.

"Saamaynta arrimahan ay ku leeyihiin caafimaadka bani'aadamka waxay noqon doontaa mid muuqata mustaqbalka," ayuu yiri Professor Crispin Halsall, oo ah saynisyahan ka tirsan Jaamacadda Lancaster ee UK.

"Sidee saameyntu u muuqan doontaa? Taasi waa waxa aanan garaneynin, laakiin hubaal waa la arki doonaa, sababtoo ah (tirada qodobbada) ayaa ka badan inta loo baahan yahay oo waxay noqon doontaa waxyeello, gaar ahaan marka la eego in laga heli karo biyaha la cabo," ayuu yiri barafasoorka.

Talo ku saabsan isticmaalka biyaha roobka

Dadka intooda badan waxay u isticmaalaan biyaha roobka inay ku qubeystaan, dhar ku dhaqdaan ama cabaan.

Dr. Cumar Cabdullaahi ayaa yiri "Dadka qaar ayaa aaminsan in biyaha roobka ay la mid yihiin dawooyinka, laakiin xitaa haddii uu qofku cabayo waa in uu hubiyaa in si nadiif ah loo soo ururiyey ama lagu sifeeyey in la kariyo ama la isticmaalo geedo dawo ah".

Waxaa kale oo uu ku taliyey in laga fogaado isticmaalka waraabinta koowaad, labaad, ama saddexaad ka dib xilli-roobaadka.

Mar kasta oo uu qofku ku qubaysto roobka, waxa lagula talinayaa in uu isla markiiba ku qubeysto biyaha tubbada ama biyo kale oo sifaysan si loo yareeyo qallayl maqaarka ku yimaada.

Waxaa kale oo ay khubarradu ku taliyeen in la marsado saliid si kor loogu qaado qoyaanka maqaarka bani'aadamka.