Waa noocee hubka loogu deeqay Ukraine, maxaase loo xaddiday inta ay maalintiiba ridi karaan

Aqalka Senate-ka Mareykanka ayaa ansixiyay sharci siinaya Ukraine ku dhawaad $61bn oo kaalmo milatari ah, ka dib markii uu meel mariyay Aqalka Wakiilada.

Tani waxay ka caawin doontaa Ukraine inay siiso gantaalada iyo madaafiicda ay u baahan tahay si ay isaga caabiyaan ciidamada Ruushka ee guulaha ka gaaraya goobta dagaalka.

Waa maxay gargaarka milatari ee loogu deeqay Ukraine?

Gargaarka Ukraine ayaa qayb ka ah $95bn (£76bn) oo xirmo ah oo ay sidoo kale ku jirto taageerada militari ee Israel iyo Taiwan. Madaxweyne Joe Biden ayaa la filayaa inuu saxiixo si uu u dhaqan galo.

Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa sheegay in ballanqaadku "uu xoojinayo doorka Mareykanka ee iftiiminta dimuqraadiyadda iyo in uu yahay hoggaamiyaha adduunka xorta ah".

Xidhmada gargaarka waxaa ku jira ugu yaraan $8bn (£6.5bn) si dib loogu soo celiyo Ukraine gantaallo iyo rasaas. ciidamada Mareykanka ayaa sheegay in ay bilaabi karaan bixinta kuwaan "maalmo gudahood".

Intii u dhexeysay Febraayo 2022 iyo Janaayo 2024, Maraykanku wuxuu siiyay Ukraine $45.6bn oo gargaar milatari ah, sida laga soo xigtay Hay'adda cilmi-baarista Jarmalka, Machadka Kiel.

Jarmalku wuxuu siiyay $19.1bn, UK $9.8bn, Denmark $9.1bn, Midowga Yurub (EU) $6.1bn.

Raiisul wasaare Rishi Sunak ayaa xaqiijiyay in UK ay bixin doonto £500m oo dheeri ah oo ka badan £2.5bn oo ah gargaarka militari ee ay horey u balan qaaday in ay siineyso Ukraine sanadka 2024. Tani waxay bixin doontaa qarashka dheeriga ah ee gantaalada, rasaasta, baabuurta gaashaaman iyo dhammaanba dagaal ee dhulka.

Bishii Febraayo 2024, Midowga Yurub wuxuu ogolaaday €50bn oo kale (£42bn; $54bn) xidhmo gargaar ah oo loogu talagalay Ukraine, ka dib markii Hungary ay joojisay xannibaadda heshiiska.

Waa maxay hub yaraanta Ukraine soo food saartay Ukraine, sidayse u saamaynaysaa dagaalka?

Militariga Ukraine waxaa gabaabsi ku ah hubka, niyadoodana waa ay hooseysaa, maamulka madaxweynaha Mareykanka Joe Biden ayaa ka digay.

Mid ka mid ah yaraanta muhiimka ah waa gantaalada difaaca hawada.

Madaxweyne Volodymyr Zelensky ayaa sheegay in Ukraine ay u baahan tahay "toddobo waddan oo kale ama nidaamyada difaaca hawada" si loo ilaaliyo magaalooyinkeeda.

Kuwani waxay u oggolaanayaan Ukraine inay "ka hortagto bambooyinka qulqulka leh ee Ruushka, kuwaas oo [Moscow] u adeegsanayso inay ku garaacaan goobaha difaaca iyo bartilmaameedyada rayidka ah sida xarumaha korontada," ayay tidhi Dr Marina Miron, oo ka tirsan King's College London.

Ruushka ayaa weeraro cirka ah oo isdaba joog ah ku qaaday magaalada Kharkiv – oo ah magaalada labaad ee ugu weyn Ukraine, taasoo ku dhow xadka Ruushka. Taliyaha ciidamada ilaalada qaranka Ukraine, Oleksandr Pivnenko, ayaa sheegay in ciidamada Ruushka laga yaabo inay bilaabaan soo weeraridda magaalada.

Ciidamada qalabka sida ee Ukraine ayaa sidoo kale lagu xaddiday inay ridaan 2,000 oo madfac maalintii, sida ay sheegtay hay'adda cilmibaadhisyada ee fadhigeedu yahay UK, Royal United Services Institute (Rusi).

Taas bedelkeeda, ciidamada Ruushku waxay ridaan ilaa 10,000 oo madfac maalintii, Sida lagu sheegay warbixinta machadka Rusi. Waxaana la sheegay in Ruushka uu sannadkii helo ku dhawaad saddex milyan oo madfac oo ay ka helaan warshadahooda iyo Kuuriyada Waqooyi.

Ukraine ayaa lumisay 583 km² (225 mayl laba jibaaran) oo dhul ah oo ku taal bariga dalka halkaas oo ay ciidamada Ruushka ku sugnaayeen tan iyo bishii Oktoobar 2023, sababta oo ah inta badan madaafiic la’aan.

Waxaana lagu sababeeyay yaraanta inay sabab khasaaraha magaalada Avdiivka bishii Febraayo.

Midowga Yurub ayaa ku guuldareystay in uu gaaro yoolkiisii ahaa in uu hal milyan oo madfac u diro Ukraine horaantii bishii March.

Waa maxay hubka ay dalalka reer galbeedku siiyeen Ukraine?

Gantaalada Lidka-taangiyada

Wadamada reer galbeedka ayaa ka jawaabay duulaanka Ruushka bishii Febraayo 2022 iyagoo siiyay ciidamada qalabka sida ee Ukraine hub difaac, si ay uga hortagaan guutooyinka gaashaaman ee Ruushka.

Maraykanka iyo UK waxay siiyeen kumanaan gantaalada lidka taangiyada ee Javelin iyo Nlaw.

Kuwaas waxaa loo arkay inay muhiim u yihiin joojinta horusocodka ciidamada Ruushka ee Kyiv.

Si looga hortago sarreynta hawada Ruushka, iyo weerarradeeda magaalooyinka Yukreyn iyo kaabayaasha, waddamada reer galbeedka waxay u direen Ukraine dhowr nooc oo nidaamka difaaca hawada ah.

Kuwani waxay u dhexeeyaan hubka ka hortagga diyaaradaha ee UK ee riddada gaaban, Starstreak, iyo nidaamka gantaalaha Patriot.

Nidaamka difaaca Patriot