Kadib aqoonsiga dowladda Falastiin, yaa hoggaamin doona?

Dalalka Ingiriiska, Faransiiska iyo dalal kale ayaa shalay Falastiin u aqoonsaday dowlad.

Ra'iisul wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa si kulul uga jawaabay warka aqoonsiga.

Waxa uu sidoo kale meesha ka saaray go'aankaas oo uu ku sheegay in ay abaal marin u tahay "argagaxisada Xamaas".

Mareykanka ayaa sidoo kale muujiyay sida uu uga soo horjeedo tallaabadan.

Muxuu ka dhigan yahay aqoonsiga? Maxaase keenaya isku dhac?

Maxay ka dhigan tahay in Falastiin loo aqoonsado dawlad ahaan?

Falastiin waa dal jira oo aan haddana jirin.

Waxaa laga aqoonsan yahay meelo badan oo adduunka ah; waxay furteen xafiisyo diblumaasiyadeed oo dibada ah waxayna leeyihiin kooxo ka qayb gala tartamada ciyaaraha fudud oo ay ka mid yihiin ciyaaraha Olombikada.

Si kastaba ha ahaatee, colaadda soo jireenka ah ee Israa'iil awgeed, ma laha xuduud caalami ah oo lagu heshiiyey, ma laha caasimad iyo ciidan toona.

Maamulka Falastiin, oo la aasaasay sagaashamaadkii ka dib heshiis nabadeed oo ay Israel kula gashay Daanta Galbeed, ayaa awoodi wayday inay maamusho dhulka iyo dadka toona.

Qasa oo ay duullaan ku tahay Israel ayaa waxaa ka socda dagaal bahalnimo ah.

Inkasta oo ay awood u leedahay xukuumadda Falastiin in ay qayb ahaan maamusho dhulka, aqoonsigeedu inta badan waa calaamad. In kasta oo ay leedahay farriin akhlaaqeed iyo mid siyaasadeed oo xooggan, haddana wax yar bay ka beddeshaa xaqiiqada jirta.

Laakiin calaamaddu sidoo kale waa xoog badan tahay. Sida xoghayihii hore ee arrimaha dibadda UK David Lammy uu ka sheegay shirkii golaha guud ee Qaramada Midoobay bishii July, "Britain waxay mas'uuliyad gaar ah ka saaran tahay inay taageerto xal laba dawladood ah."

Lamy wuxuu tixraacay Baaqii Balfour ee 1917, kaas oo oggolaaday in Falastiin laga dhiso dhul Yuhuudi ay leeyihiin.

Lamy wuxuu sheegay in heshiiska uu ka kooban yahay ballanqaad sharaeed , isagoo xusay in "aan la samayn doonin wax kasta oo wax u dhimaya xuquuqda madaniga iyo diinta ee dadka aan Yuhuudda ahayn ee ku nool Falastiin."

Taageerayaasha Israa'iil waxay si joogta ah u tilmaamaan in Xoghayihii Arrimaha Dibadda ee xilligaas, Balfour, oo saxiixay heshiiska, uusan si cad u sheegin Falastiiniyiinta iyo xuquuqdooda qaran.

Laakiin dawladda loo yaqaan Falastiin, oo Ingiriisku maamuli jiray sannadihii 1922 ilaa 1948 ee aqoonsiga Ururka Qaramada Midoobay, ayaa muddo dheer loo arkaa arrin caalami ah oo aan la xallin.

Israa'iil waxaa la aasaasay 1948; Dadaalkii lagu doonayay in lagu dhiso dowlad isbar-bar-tag oo Falastiiniyiin ah ayaa ku guuldareystay dhowr sababood.

David Lamy ayaa sheegay in siyaasiyiintu "ay caadeysteen inay ugu yeeraan xal laba dawladood ah."

Xalka labada dawladood waxay ka dhigan tahay in Falastiin laga dhiso Daanta Galbeed iyo Marinka Gaza, oo ku teedsan xudduudihii jiray ka hor dagaalkii Carabta iyo Israa'iil ee 1967, oo ay la lahayd Bariga Quddus, oo Israa'iil ay la wareegtay dagaalka ka dib, oo ah caasimaddeeda.

Yaa hoggaamin doona Falastiin?

Hal qof ayaa dhowr jeer la sheegay: Marwan Barghouti.

Waxa uu ku dhashay kuna soo barbaaray Daanta Galbeed, isagoo 15 jir ah waxa uu ka shaqo bilaabay Fatax, kooxda PLO ee uu hoggaamiyo Carafaat.

Barghouti waxa uu ku soo baxay hoggaamiye caan ah intii lagu jiray kacdoonkii labaad ee Falastiiniyiinta, ka hor inta aan la xirin oo lagu eedeyn in uu qorsheeyay weerarro lagu hoobtay oo shan Israa'iiliyiin ah lagu dilay.

Mar walba wuu dafirayay eedeymaha loo soo jeediyay balse wuxuu ku jiray xabsiga Israa'iil tan iyo 2002-dii.

Haddana marka ay Falastiiniyiintu ka hadlaan madaxda mustaqbalka, waxay ka hadlaan qof xabsiga ku jiray ku dhawaad ​​rubuc qarni.

Ra'yi ururin dhawaan ay samaysay xarunta cilmi baarista siyaasadda Falastiiniyiinta ee fadhigeedu yahay Daanta Galbeed ayaa sheegtay in 50% Falastiiniyiintu ay Barghouti u dooran doonaan Madaxweyne, isagoo ka horreeya Cabbaas oo xilkan hayay tan iyo 2005tii.

Inkasta oo uu xubin sare ka yahay ururka Fatax oo muddo dheer dagaal kula jiray Xamaas, haddana waxaa loo malaynayaa in magaciisa lagu daray liiska maxaabiista ay Xamaas doonayso in la sii daayo launa beddesho la heystayaasha Israa'iil ee lagu haysto Qasa.

Laakiin Israa'iil ma muujin wax ifafaalo ah oo ay ku sii daynayso.

Bartimihii Agoosto, waxaa soo baxay muuqaal muujinaya Barghouti oo 66 jir ah oo taag daran oo uu ku jeesjeesay wasiirka amniga ee Israa'iil, Itamar Ben Gvir.

Waxay ahayd markii ugu horreysay ee Barghouti uu kasoo muuqdo fagaare muddo sanado ah.

Yaa Falastiin u aqoonsaday dal?

Falastiin waxaa hadda aqoonsan 75 boqolkiiba 193-ka waddan ee xubnaha ka ah Qaramada Midoobay.

Waa waddan ay Qaramada Midoobay u siisay magaca " goobjooge joogta ah"; waa la ogol yahay in uu ka qaybqaato laakiin xaq uma laha in uu codeeyo.

UK iyo Fransiiska (koox ay ku jiraan Canada, Australia, Belgium iyo Malta ayaa ballan ku qaaday inay Falastiin u aqoonsadaan golaha guud ee Qaramada Midoobay, Falastiin waxay dhawaan heli doontaa taageerada afar ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.

Shiinaha iyo Ruushka ayaa aqoonsaday Falastiin 1988-kii.

Talaabadan ayaa siin doonta Maraykanka oo ah xulafada Israa'iil inay cod ku yeeshaan golaha laga tirada badan yahay.

Washington ayaa aqoonsatay maamulka Falastiin, oo uu hadda hogaamiyo Maxamuud Cabaas, tan iyo markii la aasaasay bartamihii sagaashamaadkii.

Tan iyo markaas, madaxweynayaal dhowr ah ayaa taageero u muujiyay in ugu dambeyntii la dhiso dowlad Falastiin ah. Laakiin Donald Trump ka mid ma aha. Intii lagu jiray labadii xilli ee uu xafiiska joogay, siyaasadda Maraykanku waxay si weyn u miisaantay oo u janjeersatay taageerada Israel.