Muxuu madaxweynaha Eritrea ka yiri xiisadda kala dhaxaysa Itoobiya?

Madaxweynaha dalka Eritrea, Isaias Afwerki oo waraysi siiyey telefishinka qaranka dalkaasi ayaa qaybtiisa ugu horreysay waraysiga waxaa uu kaga hadlay xiisadda kala dhaxaysa dalka ay deriska yihiin ee Itoobiya.

Madaxweyne Afwerki ayaa beeniyey warqad ay dhawaan Itoobiya u dirtay xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay, isagoo ku tilmaamay "eedo been abuur ah oo argagax leh."

Wuxuu ku tilmaamay eedaha dowladda Itoobiya "been raqiis ah," wuxuuna yiri: "waa been raqiis ah oo ay Xisbiga Barwaaqo u u adeegsadeen si ay ku daboolaan diyaar garowga dagaal ee ay wadaan."

Dhawaan ayay Itoobiya u gudbisay Qaramada Midoobay cabasho ku saabsan in ciidamo Eriteriyaan ah ay wali haystaan dhul ku yaalla xuduudda Itoobiya ayna sii wadaan xadgudubyo culus.

Wareysigan oo socday laba saacadood, Madaxweyne Isaias wuxuu kaga hadlay arrimaha Itoobiya, dekedaha, xaaladda siyaasadda caalamka, hagaajinta xiriirka u dhexeeya Eriteriya iyo Mareykanka intii uu xilka hayay Madaxweyne Trump, dalalka deriska ah, iyo arrimo kale.

Madaxweyne Isaias kama uusan hadlin arrimo la xiriira shacabka Eriteriya ama xaaladaha gudaha dalka wareysigii qaybtiisa hore.

Madaxweyne Isaias ayaa waraysigiisa ku sheegay in Itoobiya ay la daala dhacayso colaado iyo qalalaaso badan oo gudaha ah, isla markaana ay dhumisay rajadii wacnayd ee sannadihii ugu horreysay ee Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed oo ay lumisay taxadar la'aan.

Madaxweyne Isaias ayaa sheegay in ay adkeyd in la fahmo waxa dhacay kadib Heshiiskii Pretoria, isagoo weydiiyey, "Maxaa sabab u ahaa in aan si niyad wanaagsan loo fulin? Maxaa dagaal si aan ka fiirsasho lahayn loogu qaaday Fano?"

Madaxweyne Isaias wuxuu sheegay in fowdada maanta ka jirta Itoobiya ay tahay mid aan hore loo arag, isagoo isweydiiyay sababta Xisbiga Barwaaqao uu u hurinayo dagaal ka dhan ah Eriteriya halkii uu xooga saari lahaa xallinta dhibaatooyinka gudaha ee dalkooda ka jira.

Waxaa la xasuustaa in Ra'iisul Wasaare Abiy horey u sheegay, "Itoobiya doonimayso dagaal ay la gasho Eriteriya sababo la xiriira Badda Cas."

Xiisad ayaa ka dhex aloosantay labada dal tan iyo markii uu ra'iisul wasaare Abiy Axmed sheegay bishii October ee sannadkii hore in helitaanka badda ay tahay arrin badbaado u ah Itoobiya.

Ra'iisul Wasaare Abiy ayaa u sheegay xubnaha Golaha Shacabka in Itoobiya "ay u baahan tahay in laga wadahadlo", wuxuuna intaas ku daray, "Aan ka wada hadalno mabda'a ah wax bixinta iyo qaadashada, mabda'a ah waxa ay dadku adeegsadaan, mabda'a suuqa... Looma baahna dagaal".

Ra'iisul Wasaare Abiy wuxuu sheegay in waxa ay dadka reer Eriteriya u baahan yihiin waqtigan ay tahay horumar, isagoo intaas ku daray: "Annagu ma rabno in aan dirirno, balse waxaan rabnaa in aan horumar sameyno oo aan iska kaashanno."

Wareysigii uu shalay bixiyay, Madaxweyne Isaias wuxuu sheegay in aragtidaasi ay ahayd in la dhiso iskaashi laba geesood ah oo wanaagsan iyo xiriir adag, balse dhabta jirta ay tahay in dowladda Itoobiya ay si hadal ahaan ah dagaal ugu dhawaaqday.

Waxay ku andacoonayaan in ay oggolaansho ka haystaan Faransiiska, Mareykanka, iyo Isutagga Imaaraadka Carabta si ay u fuliyaan ajandahooda dagaal, balse arrintaas si buuxda ayay u beeniyeen.

Waxay kaloo weydiiyeen, "Sideen uga adkaan karnaa Eritrea oo hubka iibsata, maalin walbana nagu handada xoog ciidan?"

Waxa uu sheegay in "habkan halista ah" uu ka dhashay rajo beelka dowladda, loona baahan yahay in la joojiyo. Wuxuu gaarsiiyay fariintii uu u diray dadkiisa oo uu ku yiri " Waa in aynaan ka welwelin arrintaas."

"Si kastaba ha ahaatee, wuxuu ugu baaqay shacabka Itoobiya iyo dhammaan dariska, in ay arrintan si dhab ah uga fiirsadaan oo ay taxaddar muujiyaan."

Madaxweyne Isaias wuxuu sheegay in soo jiidashada fikradda ah in la helo "marin badeed madax-bannaan" ay leedahay dhinacyo kale oo la xiriira istaraatijiyad siyaasadeed oo goboleed ah. Wuxuu intaas ku daray in ay si cad u muuqato in xoogag kale ay ka dambeeyaan hawlgalkan khatarta ah oo lagu dhaqaaqay si aan laga fiirsan.

Madaxweyne Isaias wuxuu sheegay in Xisbiga Barwaaqo mar uu tixgeliyay in alaabo qiimahoodu dhan yahay $4 bilyan loo leexiyo dekedda Casab, iyada oo laga tagayo dekedda Jabuuti. Wuxuu intaas ku daray in ay u sheegeen in aysan jirin wax qorshe ah oo ay Eriteriya u waddo si waxyeello loogu geysto waddan deris ah.

Wuxuu sidoo kale ku eedeeyeen dadaallada kala qaybinaya iyo kuwii dagaalka watay ee lagu doonayay in lagu helo deked iyo saldhig badeed oo Somaliland ah inay ahaayeen kuwo si la mid ah aan laga fiirsan.

Warbixin ay soo saartay hay'adda xuquuqda aadanaha u dooda ee The Sentry oo fadhigeedu yahay dalka Mareykanka ayaa lagu sheegay in Eritrea ay dib u dhis iyo xoojin ciidankeeda ku sameyneysay tan iyo markii laga qaaday cunaqabateynta hubka ee saarnayd toddobo sanno ka hor, "waxayna xasilooni darro ku abuureysaa dalalka deriska la ah, gaar ahaan Itoobiya.

Madaxweynaha Eritrea, aya sheegay inuusan dan ka lahayn dagaal.

"Ma jirto wax sheegasho dhulleed ama damac aan ka leenahay oo ka dhan ah deriskeena, laakiin sida taariikhdu muujinayso, waxaan ognahay sida aan u difaacno dalkeena marka nala soo weeraro."

"Wuxuu ku faanaya diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaalaha riddada dheer, taangiyada ee uu iibsaday iyo mowjadaha waaweyn ee weerarada uu ku hayo Eritrea," ayuu yiri madaxweynaha Eritrea. "Tani waa mid cajiib ah oo ay ka hadli karaan oo kaliya dadka aan aqoon taariikhda."

"Wuxuu ku faanayaa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn , gantaalaha riddada dheer, taangiyada, iyo weerarada baaxadda leh ee uu ku hayo Eritrea," ayuu yiri madaxweynaha Eritrea. "Tani waa wax lala yaabo waxaana kaliya ka hadli kara dad aan taariikhda aqoon."

"Taladayadu waa inaan shacabka Itoobiya la gelin dagaal aan waxba tarayn," ayuu yiri Madaxweynaha oo intaas ku daray inay xoogga saaraan xallinta dhibaatooyinka dhabta ah.

Isla waraysigaas, Madaxweyne Isaias, oo ka hadlay xiriirka laba geesoodka ah ee u dhexeeya Ereteriya iyo Maraykanka, waxa uu sheegay in Ereteriya ay go'aansatey in ay iska ilowdo oo ay iska cafiso dhammaan caddaalad-darrooyinkii ay Washington ku samaysay kontonkii sannadood ee la soo dhaafay ka dib markii ay xorriyadeeda qaadatay.

Eritrea ayaa kamid ah wadamada Afrika ee uu maamulka Trump dhawaan kusoo rogay xayiraad dhanka socdaalka ah.