Trump iyo BBC: Waa maxay caqabadaha ku gedaaman doodda sharciyeed ee madaxweynaha?

Madaxweyne Donald Trump oo Oval Office ee White House kula hadlayay weriyeyaasha Isniintii

Xigashada Sawirka, PA

    • Author, Kayla Epstein
    • Author, Madeline Halpert
    • Reporting from, in New York

Madaxweyne Donald Trump ayaa ku hanjabay in uu dacweyn doono BBC-da kana doonayo magdhow gaaraya $1bn (£759m), isagoo ku andacoonaya in hay'addu ay "been, sumcad dil, aflagaaddo iyo hadallo dhiillo ah" isaga ugu geysatay filim dukumeenti ah.

Warqad ay u direen BBC, kooxda sharciga ah ee Trump waxay ku dalbadeen saddex arrimood - si ay u soo saaraan "ka-noqosho buuxda oo caddaalad ah" dukumentiga, raalligelin iyo in BBC "si habboon uga magdhowdo Madaxweyne Trump waxyeellada uu geystay".

Qoraal sir ah, oo uu qoray lataliyihii hore ee madaxa bannaan ee guddiga heerarka tafaftirka baahinta, ayaa soo jeediyay in barnaamijka Panorama uu isku geeyay qaybo ka mid ah khudbadda Trump sidaas darteed wuxuu u muuqday inuu si cad u dhiirrigelinayo rabshadaha Capitol Hill ee Janaayo 2021.

Barnaamijkan oo socday hal saac ayaa laga sii daayay dalka UK wax yar ka hor doorashada madaxtinimada ee 2024-ka.

Haddaba intee in le'eg ayuu xooggan yahay kiiska Trump?

Guddoomiyaha BBC, Samir Shah, ayaa sheegay inuu jeclaan lahaa inuu raalligelin ka bixiyo dukumentiga, isagoo sheegay in warbaahinta ay samaysay "khalad xukun" sababtoo ah isku habeynta ayaa bixiyay feker ah "baaq toos ah oo ficil ah" oo uu Trump ku dhawaaqay.

Agaasimaha guud ee BBC-da ee xilka ka degaya, Tim Davie, oo is casilay xilliga dhaleeceyntu socotay, ayaa yiri: "Waxaan u maleynayaa inaan khalad sameynay, oo uu jiray jebinta xeerka tifaftirka."

Laakiin khubarrada ku xeel dheer sharciga saxaafadda iyo sumcad-darrada Maraykanka ayaa sheegaya in madaxweynaha uu wajahayo caqabado waaweyn oo ku aaddan in uu ku guulaysto magdhowga baaxadda leh ee dacwadda ka dhanka ah BBC-da, taas oo qayb ay ka tahay sharciga xorriyadda saxaafadda ee Maraykanka.

Khilaafkan ayaa billowday toddobaadkii hore, kaddib markii wargeyska Telegraph uu daabacay qoraalka la faafiyay ee lagu dhaleeceeyay Documentary-ga iyo qaabka uu u habeeyay khudbadda Trump.

Trump run ahaantii wuxuu yiri: "Waxaan ku socon doonnaa ilaa Capitol, waxaanan ku farxi doonnaa mudanayaashayada geesiyaasha ah iyo Congress-ka iyo haweenka."

Si kastaba ha ahaatee, ee tifaftirka Panorama, wuxuu muujinayaa isagoo leh: "Waxaan ku socon doonnaa ilaa Capitol ... oo halkaas ayaan la joogi doonnaa. Waanan dagaallami doonnaa. Waxaan u dagaallami doonnaa sida naarta."

Tim Davie
Qoraalka sawirka, Agaasimaha is casilay ee BBC, Tim Davie
Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

Khudbaddiisa uu ka jeediyay barxadda Ellipse ayaa ku soo aadday xilli Kongareeska lagu waday inay caddeeyaan natiijada doorashada ee 2020 ee guuleystaha, oo ahaa Joe Biden. Daqiiqado kadib wuu soo gabagabeeyay khudbaddiisa, dad badan oo taageerayaashiisa ah ayaa gudaha u galay US Capitol.

Maalmo kadib, Aqalka Wakiillada ee Mareykanka ayaa u codeeyay in xilka laga qaado madaxweynaha sababo la xiriira "kicin kacdoon" Senate-ka ayaana mar dambe ku waayay eedeymaha. Trump wuxuu sheegay in khudbaddiisa "ay mid wanaagsan ahayd".

Aqalka Cad ayaa ka jawaabay sheekada Telegraph, iyadoo xoghayaha warbaahinta uu ugu baaqay BBC inay tahay "mid gebi ahaanba, 100% warkeedu been-abuur yahay".

Kadib markii Davie iyo madaxii wararka ay is casileen, waxaa xigtay hanjabaadda tallaabada sharciga. Qareenka Trump ayaa warqaddiisa uu u diray BBC ku sheegay documentary-ga, ay BBC "si ula kac ah ugu dooneysay inay gebi ahaanba marin-habaabiso daawadayaasheeda" iyadoo isku dhexjisay saddex qeybood oo kala duwan oo khudbadda ah.

Wuxuu qoraalka intaa ku darayaa in BBC ay madaxweynaha ku sababtay "dhibaato ba'an oo dhaqaale iyo mid sumcadeed".

Trump, ayaa wareysi uu siiyay weriyaha Fox News ee Laura Ingraham, wuxuu mar dambe ku sheegay inuu "xaq u leeyahay" inuu dacweeyo wuxuuna tifaftirka documentary-ga ku tilmaamay "mid daacadnimo-darro weyn ay ku jirto".

Wax-ka-beddelka Koowaad ee Dastuurka Maraykanku waxa uu si weyn u ilaalinayaa xorriyadda hadalka iyo xorriyadda saxaafadda.

Go'aankii Maxkamadda Sare ee Maraykanka ee 1964-kii ee laga soo saaray New York Times iyo Sullivan wuxuu dejiyay in shakhsiyaadka dadweynaha ee ku dacwoonaya sumcad-dilista ay tahay inay caddeeyaan "xumaan dhab ah" oo macnaheedu yahay "hadalka waxaa lagu sameeyay iyadoo la ogyahay inay been abuur tahay ama iyada oo aan la tixgelin inay run tahay ama been tahay".

Trump wuxuu u baahan doonaa inuu caddeeyo saddex qaybood oo waaweyn - in qoraalka la daabacay uu ahaa mid been abuur ah oo sumcad dil ah; in ay dhibaato soo gaartay sababo al xiriira tebin been ah iyo sumcad-dilista; iyo in hay'adda warbaahintu ay ogaatay inay been tahay oo ay ku dhaqaaqday "xumaan dhab ah".

"Dhammaantood waxay xoogaa dhibaatooyin ah ku keenaan dacwoodaha, waxaan u malaynayaa," George Freeman, Agaasimaha Fulinta ee Xarunta Kheyraadka Sharciga Warbaahinta ee New York ayaa u sheegay BBC Radio 4.

Deborah

Xigashada Sawirka, Getty Images

Qoraalka sawirka, Madaxii wararka BBC ee is casishay Deborah Turness

Laakiin dadka oo dhan taas kuma raacsana.

Burt Neuborne, oo ah bare sare oo wax ka dhiga kulliyadda sharciga ee Jaamacadda New York, ayaa sheegay in Trump uu heysto dacwad ka dhan ah BBC sababtoo ah tifaftirka hadallada Trump ayaa ahaa kuwo marin-habaabin ah. Waxa uu sheegay in khaladku aanu ka dhignayn "mid oggoaansho la'aan loo sameeyay".

"Xumaanta dhabta ah ee halkan ku jirta waa ogaanshaha faafinta wax la sheegay in afka laga yiri, laakiin aan ahayn," ayuu yiri Mr Neuborne, agaasimihii hore ee sharciga qaranka ee Ururka Xorriyadda Madaniga ah ee Mareykanka. Suurto-galnimada in xeerbeegtidu ay dhab ahaantii ku abaalmarin doonto Trump magdhow la taaban karo oo khaladkaas oo kale ah way yar tahay, ayuu raaciyay.

Trump ayaa ka dhawaajiyay inuu doonayo inuu dacwad kasta oo ugu danbeyn ah geyn doono gobolka Florida ee dalka Mareykanka, halkii uu ka geyn lahaa Boqortooyada Ingiriiska.

Xeerka xaddidaadda - ama waqtiga kama dambaysta ah ee lagu xareynayo dacwad - ku saabsan sumcad-dilista Boqortooyada Midowday waa hal sano, taas oo mar hore dhaaftay Trump sababtoo ah dukumentiga ayaa la sii daayay Oktoobar 2024. Florida, dhanka kale, waxay leedahay xaddidaad labo sano ah.

In kasta oo sharciga Florida uu siinayo waqti dheeri ah, keenista kiis sumcad dil ah gudaha Mareykanka waxay la macno tahay in Trump uu wajahayo heer sharci oo adag.

Haddii Trump uu dacwadda geynayo Florida, waxa uu sidoo kale u baahan doonaa in uu keeno dukumentiga BBC Panorama ee halkaas laga siid aayay. Ma jirto ilaa hadda wax caddayn ah oo muujinaya in lagu baahiyay Maraykanka.

Fursadda ugu wanaagsan ee BBC-da ay ku baabi'in karto kiis kasta oo sharci oo mustaqbalka ah waxay noqon doontaa inay ku dooddo in gobolka uusan ahayn xukunka ku habboon sababtoo ah ma jirin "soo bandhigidda macluumaadka ku filan ee lagu soo bandhigay Florida", ayuu yiri Mr Neuborne.

Warqadda uu Trump u qoray BBC-da ayaa lagu soo gabagabeeyay in haddii BBC-da u hoggaansami weydo dalabaadkooda 14ka Nofembar, "Madaxweyne Trump wuxuu ku qasbanaan doonaa inuu adeegsado xuquuqdiisa sharciga ah iyo kuwa sinnaanta ah, kuwaas oo dhammaantood ah kuwo si cad loo xafiday oo aan laga dhaafin, oo ay ku jirto inuu dalbado tallaabo sharci ah oo aan ka yarayn $ 1,000,000,000 (Hal bilyan oo doollar) oo magdhow dhaawac ah."

Laakiin si loogu abaalmariyo hal bilyan oo doollar oo dacwad sumcad dil ah oo Florida lagu qaadayo, dacwoodaha sida madaxweynaha waa inuu caddeeyaa inuu dhab ahaantii la kulmay khasaare intaas le'eg, ayay tiri bare sare Lyrissa Lidskey oo ka tirsan Jaamacadda Florida, Kuleejka Sharciga ee Levin.

"Marka la eego in uu ku guuleystey jagada madaxweynaha tan ka dib oo uu sii waday inuu lacag ka sameeyo ganacsigiisa, waxay u muuqataa wax aan macquul ahayn in uu awoodi doono inuu caddeeyo inuu soo agaray khasaare dhan hal bilyan oo doollar," ayay tiri.

Trump

Xigashada Sawirka, Getty Images

Trump ayaa ku dacweeyay dhowr hay'adood oo ka mid ah hay'adaha warbaahinta Mareykanka, isagoo ka qaatay lacago aad u badan, waxaana marar dhowr ah lagu guuleystay in la xalliyo.

Sannadkan 2025, Paramount, oo ah shirkadda leh CBS News, ayaa oggolaatay inay siiso Trump $16m, ka dib markii uu ku dacweeyay in ka badan 60 daqiiqo oo waraysi uu la yeeshay murashaxa madaxweynaha ee Kamala Harris. Trump ayaa ku andacooday in muuqaalkan loo habeeyay si uu qof wanaagsan uga dhigo Harris - oo uu markaas la tartamayey.

ABC News ayaa sidoo kale Trump siisay 15 milyan oo doollar ka dib markii mid ka mid ah barnaamij soo jeediyahooda, George Stephanopoulos, uu si been abuur ah ugu sheegay wareysi uu bixiyay in Trump lagu helay inuu mas'uul ka yahay kufsiga. Madaxweynaha waxaa lagu helay inuu mas'uul ka yahay xadgudub jinsi iyo sumcad dil loo geystay qoraa E Jean Carroll sanadka 2023.

Wuxuu gudbiyay dacwad ka dhan ah New York Times oo uu ka doonayay $15bn sababo la xiriira faallooyinka dhaleeceynta ah ee weriyeyaal ka soo horjeeday ay sameeyeen intii lagu jiray ololihiisii ​​​​madaxtinnimada 2024. Garsoore federaali ah ayaa meesha ka saaray kiiskan bishii Sebtembar sababtoo ah waxaa lagu gudbiyay qaab "aan sax ahayn oo aan la oggolayn", laakiin wuxuu u oggolaaday Trump inuu dib u soo gudbiyo cabasho gaaban.

Dacwooyinka badan ee Trump ee ka dhanka ah hay'adaha warbaahinta ayaa isaga waxaa uga baxay wax yar, halka ay qaali ku noqon karaan xarumaha warbaahinta, ayuu yiri Seth Stern, oo ah madaxa u doodista ee ururka Freedom of the Press Foundation.

"Ma daneeyo haddii uu guuleysto iyo haddii kale, ujeeddadu waa in la cabsi geliyo oo la ciqaabo kuwa uu u arko inay yihiin kuwo isaga kasoo horjeeda," ayuu yiri Mr Stern.