තායිවාන දේශපාලනයට ඌන පුර්ණයක් : ජෙනරල් ට්සෝගේ කුකුළු මස් කරියේ සිට බෙන්තො බඳුන් දක්වා

"මට මම කවුද කියන එක කෑම හරහා හොයාගන්න උවමනා වුණා," තායිවාන සූපවේදිනියක වන ඒල්ස්, මෙනේරි ඩම්ප්ලිං තුළට ඌරු මස් පුරවන අතරේ පවසයි. අනතුරුව ඇය ඒවා එම ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත හැකි ශාක පත්‍ර වර්ග දෙකකින් ඔතයි.

'අබෛ' යනු ඒල්ස්ගේ ගෝත්‍රය වන රුකයිවරුන්ගේ පූජනීය හා ප්‍රධාන ආහාරයකි. රුකයිවරු සෑමවිටම ගිනිකොණදිග තායිවානයේ පිහිටි මෙම කඳුකරයේ විසූහ.

මේ 61 හැවිරිදි සූපවේදිනිය කුඩා කාලයේ දී, තායිවානයේ ස්වදේශික ගෝත්‍රයන්හි ආහාරපාන එම ප්‍රජාවන්ගෙන් පිටත දී සොයාගැනීම කළ නොහැකි කටයුත්තක් විය.

නමුත් තායිවානයේ අනන්‍යතාව හැඩගැසෙද්දී, විශේෂයෙන්ම චීනයේ අයිතිවාසිකම් පෑමට දක්වන බලවත් විරෝධයක් ලෙස හැඩගැසෙද්දී, එය ද ක්‍රමයෙන් වෙනස්විය. දැන් ඔවුන්ගේ ආහාර ද තායිවාන පිඟානේ ඇතිබවට වගබලා ගැනීමට ඒල්ස් වැනි ස්වදේශික සූපවේදීන්ට අවශ්‍ය වී තිබේ.

මැතිවරණයක් අත ළඟ පැමිණ ඇති නිසා, තායිවානයේ "මූලයන්" යළිත් සුපරීක්ෂාවට ලක්වෙමින් පවතියි. චීනය, මේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික දිවයින එහි භූමියක්බවත්, එය යළි චීනයට නතුවනු ඇතිබවත් දකියි. නමුත් බොහෝ තායිවාන ජාතිකයින් ඔවුන් චීනයෙන් වෙනස්යැ යි සිතනබව මත විමසුම්වලින් පෙනීයයි. 1949 දී චීනයේ මාඕ සේතුංගේ කොමියුනිස්ට් බලකායන්ගෙන් පළා ආ ජාතිකවාදීන් මෙහි පදිංචි වී දශක තුනක් පමණම පාලනය ගෙනගිය නමුත්, මෙහි පැමිණි පළමු පිරිස ඔවුන් නොවේ.

මෙසේ පැමිණි සෑම ජනකායක්ම තායිවාන කෑම මේසය සදහටම වෙනස් කරමින්, සුප්‍රකට කෑම වර්ග නිර්මාණය වීමට මඟ පාදමින්, ඔවුන්ගේම සූපශාස්ත්‍රයන් ගෙන ආහ. ඇමෙරිකාව තුළ දැන් අතිජනප්‍රිය 'ජෙනරාල් ට්සෝගේ කුකුළු මස්' බිහිවුණේ තායිවානයෙනි.

වර්තමානයේ දී, එ රටේ ඉතා රසවත් හා පොහොසත් සූපශාස්ත්‍රය, එරට කටු සහිත දේශපාලනය සඳහා කදිම මාර්ගෝපදේශයකි.

ඈතක පිහිටි 'ගෙදර'

ඒල්ස්, එකල තායිපේහි ඇගේ උසස් පාසැලේ සිටි එකම ස්වදේශිකයා ය.

ඇගේ අඳුරු පැහැ සම හේතුවෙන්, චීන සම්භවයකින් පැවතෙන බහුතරයක් සිසුන් ඇය විහිළුවට ලක් කිරීම නිසා ඇය එයට වෛර කළා ය. "ඒගොල්ලො මට 'බ්ලැක් බියුටි' කියලා කතා කළේ," ඇය පවසයි.

ඇය නිවාඩු කාලයේ දී නිවෙස බලා පැමිණි විට, යළිත් පාසැලට යෑමට ඇයට ඕනෑ නොවීය. ඇය ඇගේ කාලයෙන් වැඩි කොටස ඉවුම් පිහුම් ඉගෙනීමට යෙදුවා ය. මින් වසර 40කට පෙර ඇය ඔවුන් පරම්පරා ගණනක් තිස්සේ වාසය කළ භූමියේ, ඇගේ ගෝත්‍රයේ ආහාර විකුණන ඇගේම අවන්හලක් විවෘත කළා ය.

දවානා පිහිටා තිබෙන්නේ, උණුදිය උල්පත් සඳහා ප්‍රසිද්ධ නිද්‍රාශීලී නගරයක් වන ජීබෙන්හි ය.

අවන්හල ඇගේ මූලයන් හා සම්බන්ධවීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ඒල්ස් දකියි. "මම ඒක දිහා බැලුවෙ සල්ලි හොයන ක්‍රමයක් විදියට නෙවෙයි, මට මගෙ ගෝත්‍රයත් එක්ක ඉන්න පුළුවන් වෙන, මගේ කෑම අනිත් අය එක්ක බෙදාන්න පුළුවන් වෙන ක්‍රමයක් විදියට."

ඇගේ මෙනුපතේ සඳහන් වන දුම් ගැසූ ඌරු මස් හා ලේ සොසේජස්, රුකයිවරුන්ගේ දඩයම් සංස්කෘතියට දක්වන ගෞරවයකි. බුලත් කොළයේ රසය සහිත චීස්කේක් විදේශීය බලපෑම පෙන්වයි.

ඒල්ස්ට දැන් සගයින් ද සිටියි. ඇගේ අවන්හලේ සිට පැය තුනක දුරක් ගිය විට, රුකයිවරුන්ගේ භූමියකම පිහිටි 'අකමෙ' නම් ප්‍රසිද්ධ අවන්හල හමුවෙයි. එය, එය 'නවීන ග්‍රිල් එකක්' ලෙස හඳුන්වාගන්නා අතර ('අකමෙ' යනු ඒ සඳහා වන රුකයි වදන යි), දකුණුදිග තායිවානයේ "[ආසනයක්] වෙන්කර ගැනීමට වඩාත්ම අපහසු" ස්ථානය ලෙස හැඳින්වෙයි.

එහි හිමිකරු සහ සූපවේදී ඇලෙක්ස් පෙං පවසන පරිදි, ඔහුට ඔහුගේ ජනයාගෙ සූපශ්‍රාස්ත්‍රයේ රසවත් සරලබව, ඔහු චීන, ඉතාලි හා ප්‍රංශ සූපශ්‍රාස්ත්‍රයන්ගෙන් උගත් දේ හා මුහු කිරීමට අවශ්‍ය වී ඇත. ඔහුගේ ආහාර අතර ස්වදේශික දිවිය තුළ ධාන්‍යවල ප්‍රධාන කාර්යයභාරය පිළිගන්නා, උඩින් මෙනේරි ඉසින ලද පාන් සහ, උතුරුදිග තායිවානයට සුවිශේෂී වන, කඳුකර ගම්මිරිස් ඉසින ලද අන්නාසි තිබේ.

2015 දී පිංටුන් කෝරළයේ ඔහුගේ ගෝත්‍රය මධ්‍යයේ විවෘත කෙරුණු අකමෙ, ඔහුගේ සිහිනය වූබව පෙං පවසයි. ස්වදේශික සංස්කෘතිය පිළිබඳ පාරිභෝගිකයන් දක්වන කුතුහලය ඔහු සතුටට පත්කරයි.

එහි සෑම කුඩා ලක්ෂණයක්ම ඔහුගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ ආදරණීය උපහාරයකි. එහි පිහි, රුකයි දඩයම් පිහිවල කුඩා අනුවාදයන් වන අතර, එහි පිඟන් හා භාජන ගෝත්‍ර ලාංඡනයන්ගෙන් හැඩවී ඇත.

අකමෙ යනු දිවයිනේ පිහිටි අතළොස්සක් වූ ඉහළ පෙළේ ස්වදේශික අවන්හල්වලින් එකකි.

තායිවානයේ ස්වදේශික ගෝත්‍ර 16 විසින් එම දිවයිනේ මිලියන 23ක ජනගහනයෙන් 2.5%ක් සාදයි. ඔවුන් දැන් ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාව තහවුරුකර ගන්නාබව ඒල්ස් සිතයි: "අපේ මුළු සංස්කෘතියම තායිවාන ජාතිකයෙක් වීමේ සත්‍ය සාරය ආයෙත් හොයාගන්න පටන් අරගෙන තියෙනවා. ඇත්තම තායිවාන මිනිස්සු කවුරු කියල ද ඔයගොල්ලො හිතන්නෙ? මගෙ ගෝත්‍රය සදාකාලිකවම මෙහෙ හිටියා."

ජෙනරල් ට්සෝගේ කුකුළු මස්

කුඔමින්ටාං (KMT), එනම් ජාතිකවාදීන් වසර 40ක් තිස්සේ ගෙනගිය අධිකාරිවාදී පාලනය යටතේ දී, දැන් ලෝක ප්‍රසිද්ධ වී ඇති 'ජෙනරල් ට්සෝගේ කුකුළු මස්' නම් ආහාරය උපත ලැබීය.

"අපි ඒක හුනාන්වලින් ආපු කෑමක් විදියට හැඳින්වුවට, ඇත්තෙන්ම කිව්වොත් ඒක හැදුවේ තායිවානෙ හිටපු, ගෙදර මතක්වෙලා පාළුවෙන් හිටපු හුනාන් ෂෙෆ්කෙනෙක්," ආහාර වට්ටෝරු ග්‍රන්ථ දෙකක් රචනාකර ඇති පළපුරුදු මාධ්‍යවේදියෙකු වන පෙයි වෙයි පවසයි.

1950 ගණන්වල දී, එරටට පැමිණි එක්සත් ජනපද අද්මිරාල්වරයෙකු වෙනුවෙන් ආහාරයක් පිළියෙළ කිරීමේ කාර්යයභාරය, KMTහි ප්‍රධාන භෝජන සූපවේදී පෙං චන්-කුවෙයි හට පැවරුණි. පෙං, දකුණුදිග චීනයේ පළාතක් වන හුනාන් වෙතින් පැමිණියෙකු විය (වරක් මාඕගේ නිවහන වූයේ ද මෙම පළාත යි). ආහාර පිසීමේ දී මිරිස් බහුලව යොදාගන්නා මේ පළාත එහි 'සැර ආහාර' සඳහා ප්‍රසිද්ධ ය.

දැන් ඉතා ප්‍රකට වී ඇති ජෙනරල් ට්සෝගේ කුකුළු මස් දීසියේ 'ස්වීට් ඇන්ඩ් සවර්' රසය (පැණිරස හා ඇඹුල් රස), විදේශිකයාගේ රස අංකුර පිනවීමට නිර්මාණය කෙරුණුබව, පෙයි පවසයි.

"එයා සැර දෙයක් දාලා - ඒක තමයි හුනාන් සූපශාස්ත්‍රයේ මූලික අංගය - ඊළඟට එයා කුකුල් මස් ගැඹුරු තෙලේ බැද්දා. ඊළඟට එයා සෝස් වර්ග දැම්මා." කළු විනාකිරි, සහල් වයින් හා ඔයිස්ටර් සෝස් මේ ආහාරයේ ජනප්‍රියත්වයට බලපෑවේ ය.

නමුත් පෙං තායිවාන දිවට සරිලන රසයන් ද ඊට එක්කළබව පෙයි පවසයි. ඔහු හුනාන්හි ආහාරවලට අසාමාන්‍ය වූ පැණි රැසක් මීට එක්කරමින්, ආහාරයට පැණි හා සීනි කැට දැමීය.

"මේ ආහාරය කොච්චර දෙයක් චීනයෙන් ආවා ද කියන එක කියන්න අමාරු යි."

උතුරුදිග ශැන්ඩොන් පළාතෙන් පැමිණෙන තායිවාන දෙමාපියන්ට උපන් පෙයි, තමා දෙස බලන්නේ ද එසේ ය: "මම තායිවාන ජාතිකයෙක්."

මේ, KMTය ඉතා ප්‍රවේශම් වන මනෝභාවයකි - එය පසුගිය වසර අට තිස්සේ තායිවානයේ ප්‍රධාන විපක්ෂය වූ අතර, ලබන මැතිවරණය ජය ගැනීම සඳහා, චීන රජය සමග වඩාත් හොඳ සබඳතා ඇතිකර ගන්නේ ය යන පොරොන්දුව මත ඡන්ද ව්‍යාපාරයේ නියැලෙයි.

1949 දී ජාතිකවාදීන් සමග ආ මිලියන 1.2ක චීන ජනකාය සමග පැමිණි සූපශාස්ත්‍ර උරුමය වෙත අවධානය යොමු නොකිරීමට අපහසු ය.

තායිවානය අයෝමය හස්තයකින් පාලනය කළ KMT නායක චියැන් කායි-ෂෙක්, චීනයේ ෂිජියැන් පළාතෙන් පැමිණි අයෙකි. එනිසා එහි රසවත්, වෙරළබඩ ආහාර ප්‍රධාන ධාරාවේ ආහාර බවට පත්විය.

ඉක්‌මණින්ම, හුනාන් හා සිචුවාන් පළාත්වලින් ද චීන සංක්‍රමණිකයෝ පැමිණියහ. තවත් දකුණුදිග ප්‍රාන්ත වන මේවා, ඒවාට අනන්‍ය වූ කුඩා නමුත් සැරෙන් වැඩි මිරිස් වර්ග නිසා සැර ආහාර සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලීය.

අද වන විට තායිවාන වීථි පුරා "සිචුවාන් ගවමස් නූඩ්ල්ස්" හා "වෙන්ෂු වොන්ටොන්" සඳහා නාමපුවරු දැකගත හැකි ය. මේ ආහාර අදාළ ප්‍රාන්තවලින් පැමිණි ඒවා නොවන නමුත්, එම උරුමයට ඉඟි කරන ආශ්වාදජනක ආහාර සංයෝජනයන් ය.

ඔයිස්ටර් ඔම්ලට්

තායිවානයේ ආදරණීය වීථි ආහාර ගැන ද පවසන්නට ඇත්තේ එම කතාවම ය.

රාත්‍රියේ දී එදිවයිනේ ආහාර ලෝලියෝ බැද ඉස්ටු කරන ලද ඌරු මස් හා බත් ද, කර කර ගානා තෙක් බදින ලද තායිවාන පොප්කෝන් කුකුළු මස් ද, දැඩි සේ පැසවන ලද "ගඳ" ටෝෆු (මුදවන ලද සෝයා කිරි) ද, ඔයිස්ටර් ඔම්ලට් ද කෑම සඳහා වෙළඳපොළවල් වෙත ඇදෙති.

මේ, චීනය මිං රාජවංශයේ පාලනය යටතේ පැවැති 16 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයෙන් පසු මෙහි පැමිණි චීන සංක්‍රමණිකයින්ගේ ආහාර ය.

ඉන් බොහෝදෙනා, නැගෙනහිර පිහිටි ෆුජියැන් හා ඊට දකුණින් පිහිටි ගුවැන්ඩොං පළාතෙන් පැමිණියවුන් ය.

නමුත් ඔවුන් ගෙන ආ රසයන් තායිවාන රසයන්බවට පත්ව තිබේ.

උදාහරණයක් ලෙස ඔයිස්ටර් ඔම්ලට් ගනිමු - තාච්චුවේ බදින ලද ඔයිස්ටර් වර්ගයේ බෙල්ලන්, එළවළු, බිත්තර සහ බතල පිටි එකට මිශ්‍රකර සාදන මෘදු ඔම්ලට් එක අනතුරුව පැණිරස මිරිස් හා බෝංචි තලපයක් හෝ හෝ සෝයා සෝස් සමග පිළිගන්වනු ලැබේ.

මෙහි ෆුජියැන් අනුවාදය බැටරය (මිශ්‍රණය) අඩුවෙන් දමා පිසීමෙන් ද, ගුවැන්ඩොං අනුවාදය වැඩියෙන් බැද, මාළු සෝස්වල ගිල්වා ද පිළිගන්වනු ලැබේ.

"තායිවාන අනුවාදය හදද්දී බැටර් එකට ලොකු අවධානයක් දෙනවා. ඒක ටිකක් ඝනකමට, ඇලෙනසුළු ගතියට හැපුනට තායිවාන මිනිස්සු ඒකට හරි කැමතියි," ආහාර විචාරක ලිස් කාඕ පවසයි. කාඕගේ කුඩා කාලයේ දී මෙවැනි කෙටිකෑම ලබා ගැනීම සඳහා වැඩි ඉඩකඩක් නොවූයේ, චීනයේ උපත ලබා හොංකොංහි හැදී වැඩුණු ඇගේ පියා එම ආහාරවල රසිකයෙකු නොවූහෙයිනි. රට තුළ පැවැති තායිවාන සංස්කෘතිය "පහත් කියලා සැලකුණා".

නමුත්, බොහෝ කලෙකට ඉහත දී චීනයේ සිට තායිවානයට පැමිණි පවුලකින් පැවතෙන ඇගේ මව එම ආහාරවලට බොහෝ සේ ප්‍රිය කළා ය. ඇයත්, මවත් පියාගෙන් සැඟවී, ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම කෙටිකෑම අනුභව කිරීමට හුරුවී සිටියහ.

තායිවාන කෑමවලට අවධානයක් ලැබුණේ, 1990 ගණන්වල මැද දී දිවයින ප්‍රජාතාන්ත්‍රික රාජ්‍යයක්බවට පත්ව, රට තුළ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ දියුණුව ඇරඹීමත් සමග ය.

1996 දී එරට ප්‍රථම මැතිවරණය පැවැත්වුණු අතර KMT පක්ෂය ජයග්‍රහණය කළේ ය. නමුත් 2000 ජනපතිවරණයේ දී KMTය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයට (DPP) පරාජය වී, අඩසියවසකට පසු පළමු වරට බලයෙන් පහවීම ඇරඹිය.

"පළමු වතාවට රාජ්‍ය භෝජනයට තායිවාන කෙටිකෑම අඩංගු වුණා. කෙටිකෑමවලට දීලා තිබුණු තත්ත්වය ඉහළ ගියා," කාඕ පවසයි. "දේශීය අනන්‍යතාව තවත් ශක්තිමත් වෙලා කියලා ඒකෙන් පෙන්නුවා."

බෙන්තො බඳුන

පසුගිය අටවසර පුරා බලයේ සිටින DPPය තායිවානයේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂාකර ඇති අතර, චීන රජයේ අයිතිවාසිකම් පෑම තරයේ ප්‍රතික්ෂේපකර තිබේ.

මේ ආණ්ඩුව යටතේ තායිවානය එහි බලවත්ම සහචරයින් වන එක්සත් ජනපදය හා ජපානය සමග පැහැදිලිවම පෙනෙන ලෙස සමීප වී තිබේ.

නමුත් ජපානය 1895 සිට 1945 දක්වා එහි එරට යටත්විජිතයක් ලෙස තබාගෙන සිටි රාජ්‍යය යි. එසමයේ දී මර්දනය සහ සූරාකෑම සිදුවූ නමුත්, බොහෝදෙනා තායිවානයේ දුම්රිය මාර්ග ඇතුළු දිවයිනේ යටිතල පහසුකම් නවීකරණය කිරීමත්, ජපානයත් අතර සම්බන්ධයක් දකිති. වඩාත් මෑත දශකවල දී, ජපානය තායිවානය වෙත දක්වන සහයෝගීතාව හා චීනයට එරෙහිවීම ද, තායිවාන වැසියන් ජපානය දකින ආකාරය වෙනස්කර ඇත.

මෙම හොඳ හා නරක යන දෙකෙන්ම සමන්විත සම්බන්ධයේ උරුමය හැමතැනම පවතිනබව, ආහාර රචිකාවක ක්ලැරිසා වෙයි පවසයි. ඇගේ පියා මව සඳහා වන ජපාන වදන වන 'ඔකාසන්' යන්න තවමත් භාවිතා කරනබව ඇය කියයි.

ආහාර පිළිවෙලකට පෙට්ටියකට බෙදා සකස් කරන ජපාන බෙන්තො පෙට්ටිය, තායිවානයේ බෙන්තො බඳුනේ මූලාරම්භය යි. තායිවාන බෙන්තො බඳුන බත් මතට බෙදන ලද බැද තැම්බූ මස් ද, බිත්තර ද, ටෝෆු හෝ එළවළුවලින් ද සමන්විත ය. කිසිම දුම්රිය ගමනක් බෙන්තො බඳුනකින් තොරව පරිපූර්ණ වන්නේ ද නැත. වරක් කුස පුරවාගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වූ එය දැන් තායිවානයේ වේග දුම්රිය ගමන්වල දී අතීතකාමයෙන් යුතු මතකයන් ගෙනෙන වින්දනයක්බවට පත්ව තිබේ.

වෙයිගේ නවතම සූපශාස්ත්‍ර ග්‍රන්ථය, තායිවාන ආහාර සඳහා ජපාන බලපෑම "සියුම් නමුත් මුලික " යමක් ලෙස හඳුන්වයි: ජපන් ජාතිකයින් මුලින් වවන ලද කුඩා ඇට සහිත සහල අදටත් තායිවානය තුළ බහුලව අනුභව කෙරෙන වර්ගයකි.

දශක ගණනක් තිස්සේ තායිවානයට අපනයනයන් සැපයූ ඔවුන්ගේ සීනි කම්හල්, එරට ආහාර වඩාත් මිහිරි කළේ ය. එසේම, සෝයා සෝස් සහ සහල් වයින් තනන්නේ චීන නොව ජපන් වට්ටෝරුවලිනි.

රසයන්හිත්, බලපෑම්හිත් මේ සම්මිශ්‍රණය, තායිවාන ආහාර මොනවාද යන්න නිශ්චිතවම නිර්ණය කිරීම අපහසු කරයි - නමුත් මෙතෙක් කලක් ඒවා එක්ව පැවතී තිබේ.

ආහාර යනු "තායිවානය තුළ පොදු අනන්‍යතාවක් ඇතිකර ගැනීමේ වඩාත්ම මෘදු මාධ්‍යය" බව කාඕ පවසයි.