19/11/2023

An Nowodhow, an 19ves a vis Du 2023Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans an seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.Tylleryow may feu vandalisys maglennow tooth dres seythennyow a-dhiwedhes a vydh gorwolyes hewolla gans an kreslu. Treghys dhe’n dor veu teyr gwelen ow tenna kameras yn parthow tooth kresek yntra Truru hag Aberfala, hag ogas dhe Hellys, dell leveris Kreslu Kernow ha Dewnens. Aga hemerydhyon, kettep onan yntra hwegh ha deg mil beuns y gost, a vydh gwrys kalessa dhe dhistrui. Onan a’n gwelennow, yn Trewedhenek, a helergh ogas dhe ugens offens tooth pub mis. Yn-medh Adrian Leisk, pennsodhek sawder fordh rag an kreslu, “Pur anyagh yw an gis kel ma.” Ev a dherivis dhe BBC Radyo Kernow an gober dhyworth an restri dhe lenni “moy po le” an kost, deg mil beuns y vraster pub bledhen, a ventenya an daffar. Dell leveris an kreslu, i a vynn aslea an teyr gwelen oll dres an seythennyow a dheu.Gwag yw hwath an ughella stock rannjiow yn Pennsans, unn vledhen wosa gwarnyans dhe’n drigoryon bos res dhedha gasa an stock rag may halla ev bos diswrys. Kowethas anedhyans, LiveWest y hanow, a leveris ev dhe “hwithra dewisyow rag an termyn a dheu” a Arth an Fenten, dell dherivis an Gonis-Dherivas Gwerinieth Teythyek. Mis Hedra 2022 y leveris dhe drigoryon an dhew rannji warn ugens bos res dhedha gasa aga stock a ostyans gwithys rag may halla ev bos terrys dhe’n dor drefen na hedhi ev “rewlys drehevyans arnowydh po gwaytyansow a effeythadewder nerth.” Leveryas an kowethas anedhyans a leveris bos an drigoryon oll anedhys yn trevow nowydh. Yn-medh James Reseigh, kevarwodher kentrevethow rag Live West, “Diogel yn tien yw an tyller lemmyn, ha ni a hwither dewisyow rag termyn a dheu an le. Ni a vynn keskussulya gans an dus usi ow triga yn ogas dhe Arth an Fenten, kyns bos erviransow gwrys, ha pesya gwitha salow an drehevyans.”An niver a vorydhyn kovadhys yn Syllan re dheklinyas dres ogas ha pympes rann yn eth bledhen, herwydh studhyans nowydh. Hwithrans gans gwithoryon a brof bos deklinyansow a ogas dhe etek kansran yntra hwithransow gwrys yn 2015 ha 2023. Gelvines lynn re faras gwell es meur a eghennow, ha kressya re wrug an niveryow dres dewdhek kansran yn eth bledhen, mes kellys yw morwenili kemmyn avel magoryon bledhynnyek, ha gwilannow Kernow gwirhaval dhe sewya yn skon, dell leveris alusenethow. An studhyans a afydh an enesow dhe gavos hwath trevesigethow morydhyn a’n moyha bri yn Kernow ha Pow Sows. Trest Bewnans Gwyls Syllan (IOSWT) ha’n Kowethas Riel rag Gwitha Ydhyn (RSPB) a leveris bos ober res rag daskor bewvaow. Yn tylleryow may feu gwrys ober a’n par ma – rag ensampel dileans sewen a rathes war Agenys hag Agenys Geow – morydhyn toll-neythi re brevis “gwellheans marthus”.Kevys marow veu morvil askel myttin dy’Mergher yn Treth Fystal ogas dhe Dewynblustri. Rob Barber, dhyworth Kresen Aktivitys Tewynblustri, a leveris y feu gwelys an morvil ow neuvya yn “studh anes” ogas dhe Benn Tewyn an jydh kyns. An morvil askel – aswonys avel “milgi an mor” awos y skavder – yw an nessa brassa eneval y’n bys wosa an morvil glas. Kevys dhe vos drogvegys veu an morvil benow yowynk ma, hwetek meter hy hirder. Degys o an treth dy’Yow pan veu hy horf diswrys ha removys.Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys ha presentys genev vy, Wella Morris. Steve Penhaligon o an pennskrifer. Bys dy’Sul nessa, dydh da dhywgh hwi oll.