30/04/2023

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

[1/3]

Diskudhyansow “a vri”, mar goth avel an Oos Brons, re beu diskevrys gans hendhyskonydhyon yn tyller displegyans a jiow nowydh yn Tewynblustri.

Tri chi rond Oos Brons, kevres a dhrehevyansow Romanek ha priweyth a veu kevys gans Unses Hendhyskonieth Kernow y’n tyller yn arenebedh Tregemper.

Yth esa yn mysk drehevyansow an oos Romanek, chi hirgylghek, leurnedh processya bras, ha diw skiber alladow.

Konygyon a leveris y vos anusadow kavos keniver hen dhrehevyansow yn unn tyller.

Sean Taylor, pennhendhyskonydh Unses Hendhyskonieth Kernow, a leveris bos an kynsa tro drehevyans amethel hirbedrek dhyworth oos Romanek dhe vos diskudhys yn Kernow.

Mester Taylor a leveris, “kyn feu kevys nebes a’n drehevyansow Oos Brons ma yn tylleryow varys a-dro dhe’n gonteth dres a-dro dhe’n deg bledhen warn ugens eus passys - kynsa anedha Treth Heylyn yn Tewynblustri yn mil naw kans seyth ha peswar ugens [1987] – hwath anusadow yw kavos kemmys yn tyller byghan unnik.”

“Tamm ha tamm y hevel an rann ma a Dewynblustri, a-hys Dowr Gwyles, dhe vos arenebedh posek ha poblys yn tew, y’n oos Neolithek ha wosa henna” yn medh ev.

Ev a geworras bos heb mar an heyl kevren bosek dhe’n bys a-ves dres kynsistori.

Konseler Martyn Alvey, neb a syns portfolio an konsel rag kerghynnedh ha chanj hin, a leveris y hwaytir bos an taklow gwithys yn gwithti leel.

Yn medh ev, “an drehevyansow ma yw pur bosek rag Kernow, ha marthus yw kavos golok a vewnans yn Tewynblustri nans yw kemmys bledhen,”.

An tyller re beu lemmyn res dhe dhisplegyer Treveth, neb a dowl drehevel pymthek chi ha seyth ugens ena.

[2/3]

Bob Fitzsimmons, neb a veu genys yn Kernow, o onan a’n kynsa kampyoryon an bys boksusi a voos meur.

Genys yn Hellys yn mil eth kans tri ha tri ugens [1863], ev a vovyas gans y deylu dhe Vordir Nowydh, hag ena tremena y resegva boksusi dre vras y’n Statys Unys, may ferwis ev yn mil naw kans ha seytek [1917].

Ha lemmyn, y vedh ankevys yn Chicago re beu a-gynsow kevys ha nowedhys gans den, yn Hellys y wreydh teylu ev ynwedh.

Jim Wearne, neb a aswonnis istori Bob Fitzsimmons, a gavas an bedh yn Korflann Graceland yn Chicago. Ev a leveris y vos yn rann a’n gorflann “nag o klassi na fanci”, ha bos an bedh “nammys, vandalisys, plos ha kudhlys gans strol”.

An men kov, hanterkans centimeter y vraster, re sedhis yn-dann nivel an dor.

“My res eth dhe Hellys lieskweyth,” a leveris Mester Wearne, “my a welas an chi may feuva genys ynno, ha prederi “res bos dhe nebonan gul neppyth a-dro dhodho”.

Ev a dhiskudhas nag esa kerens didro Mester Fitzsimmons ow treusvewa, ytho y kewsis ev dhe’n gorflann a-dro dhe’n pyth a yllir gul.

I a leveris y hyllir drehevel an men hag y lanhe, hag a wrussons yn tevri, heb kost.

Ynwedh, Mester Wearne a dhallathas folen sevel arghans hag a sevis moy es mil dhollar (hen yw a-dro dhe eth kans peuns) rag an gwellheansow – y’ga mysk, arwodh brons a vanyl y vewnans.

Mester Wearne a leveris bos lemmyn an bedh “pur deg”.

Yn medh ev, “yma streyl a vleujyow ow tevi war an bedh, an men a hevel frysk – poran kepar ha bos gwrys de”.

“Dell waytyav, tus a wra dos ha’y weles, y gavas, ha gwerthveurhe nebes a-dro dhe’n huni neb usi ena,” yn medh ev.

[3/3]

Ha wortiwedh hedhyw, Morgasor Riel, neb a bonyas Marathon Loundres ow tegi yeynell, re selyas kovadh an bys nowydh, herwydh an Lu Lestri Riel.

Corporal Sam Hammond, deg warn ugens y vloodh, a gowlwrug an hyns - hwegh mildir warn ugens poynt dew y hirder - gans an yeynell, henwys ‘Fridget Jones’, war y geyn dy’Sul eus passys, yn peswar our ha dewdhek mynysen ha dew ugens.

Corporal Hammond, neb yw dyskador arvow yn RNAS Kulros, a sevis moy es peswar mil seyth kans a beunsow rag an alusen luyow ervys, SSAFA.

An Lu Lestri Riel a leveris y hwaskas ev kovadh an bys kyns a seytek mynysen ha dew ugens. Y fydh lemmyn an assay kovadh gwirys gans Guinness World Records.

Yma an kovadh y’n klass “marathon ow tegi jynn tre (gwara gwynn)”

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Wella Morris. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.