22/05/2022

An Nowodhow

Sunday 22 May 2022

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

*

Yma fleghes ow kodhav a bosnans boos awos kerens dhe skwychya yn farow aga yeynell rag mayth erbyssons, dell re lavasas gwithva voos yn Kernow.

Gwithva Voos Truru a leveris hi dhe vos kedhlys na vedhes ken darbar devnydhys keffrys, dhe erbysi tredan hag ow townhe an barras a gost bewnans.

Meni a leveris y hwodhyens a-dro dhe nebes fleghes ow mos dhe skol yn dillas angolghys, ha tus ow tevnydhya aga jynn-golghi le.

Rewler Gwithva Voos Truru, Simon Fann y hanow, a leveris y kavsons derivasow a fleghes klav aga thorr, po y’n gwettha kasys, posnans boos awos kerens dhe skwychya aga yeynell ha rewer yn farow dres an nos.

Mester Fann a leveris keffrys bos demond ow moghhe, ha kevrohow owth iselhe.

Y leveris ev nivel edhom usi ow previ lemmyn dhe vos moghhe uskissa es an kevrohow a gavons y’n eur ma.

Y leveris y hallsa styrya henna tus neb a allsa argevri dhe vos lemmyn ow kwynnel aga honan. Nyns yns i sur a-dro dh’aga salowder boos i, ha rakhenna martesen ny yllons i argevri boos dell yllens.

Hwithrans nowydh dhyworth alusen Gwrians rag Fleghes a leveris moy es hanter an teyluyow skoodhys gans y arghas barras dhe vos ow tegemeres Kresys Universel.

Y leveris y prof hemma na yll teyluyow war browyow metya kostys selyek bewnans, yn arbennek wosa trogh a’n gressyans a Gresys Universel, komendys rag gweres dres pandemyk Kovid-19.

Trest Erbysi Nerth a leveris na gommend skwychya yeynellow po rewyoryon yn farow “dres termyn vyth” awos aga bos desinys dhe vos gwithys yn fyw pub prys. Y leveris y vos posek rag achesonys salowder boos dhe witha boos orth tempredh gwiw.

Rewler Skiens a’n trest, Joanna O’Loan hy hanow a leveris keffrys y hyllir desedha tempredh jynnow, rag ma nag esons owth oberi orth tempredh isella ages res. Maynorieth Savonow Boos a gommend bos yeynell settys orth 5 celsius.

An governans a leveris y konvedh posow a enep tus hag y fydh dew bilyon warn ugens yn skoodhyans kavadow y’n vledhen arghansek ma hag a wra gweres teyluyow owth ardyghtya an chalenjys ollvysel ma.

*

Tyller re beu fastyes rag skol nessa nowydh war arvor kledh a Gernow, dell leveris an konsel.

Y fydh an skol nowydh yn Porthperan hag yw tewlys bos ygor kyns mis Gwynngala dew vil pymp warn ugens.

Y fydh rann a Drest Akademi Truru ha Pennwydh, an pyth a gomprehend seulabrys naw warn ugens a skolyow fleghik, kynsa, ha nessa yn Kernow.

Y hwra provia bys dhe vil tri hans ha hanterkans a leow rag fleghes a Vreanek, Porthperan, Goonharver hag Egloskubert.

Delivrys vydh an skol gans Asran Adhyskans avel rann y Dowlen Skol Rydh Wave 14.

Yma an tyller rag an skol fastyes mes a Vre Liskey yn Porthperan.

Esel Kabinet Konsel Kernow rag Fleghes ha Teyluyow, Barbara Ellenbroek hy hanow, a leveris y hwra an skol nowydh “gwruthyl dalghuster yn skolyow nessa Tewenblustri ha Truru, rag metya demondys ow moghhe yn ranndiryow na, ow komprehendya dhyworth Treveglos Lowarth nowydh Len an Gath”.

Ober a wra fogella lemmyn orth desin ha hedhas rag an skol, hag a vydh yn-dann argerdh usadow kummyas towlennans, dell leveris an konsel.

*

Ha wortiwedh hedhyw, dew dansys a vydh enowys yn Kernow rag merkya Jubilee Platinom an Vyghternes ha lonchya ragdres istori kemeneth a hanterkans mil beuns, dell lever kowethyans ertach leel.

Trest Ertach Kernow a leveris y dansysow dhe Gastel an Dinas, Sen Kolom Veur, hag Eglossankres ogas dhe Bennsans dhe vos enowys Dy’Yow nessa a vis Metheven hag ygor rag an bobel.

Y leveris y hwra y ragdres kemeneth omvyska gwrians bagasow synsys rag an dew dyller dhe guntel moy kevarwodh a-dro dhe’n istori a’n tylleryow, ha rag may halosekko tus dhe dhismygi moy a-dro dhe’n ertach y’ga thiredh leel.

Godrigow skol, hweljiow, chonsow rag bodhegi, kerdhow kevarwodhys ha hwarvosow ystynnel a vydh rann a’n ober, y keworras an trest.

An ragdres re beu arghesys gans Arghas Kemeneth Gwari Dall Kenedhlek.

An tyller dhe Eglossankres, hag usi desedhys moy es pymp kans ha tri ugens troos-hys a-ugh dhe nivel an mor, yw krysys bos anedhys dres an Oos Brons, y leveris an trest.

Kastel an Dinas o onan a’n brassa kerow yn Kernow, drehevys y’n nessa po tressa kansvledhen kyns Krist, y keworras.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy, Duncan McIntosh. An pennskrifer o Steve Harris. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.