16/01/2022

An NowodhowSunday 16 January 2022
Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.*Sodhogyon a Gonsel Kernow re dhiharas rag na gowlwrussons polici ervirans kerghynedhel hag i owth arvarna towlow rag gonis ayr nowydh yntra Tewynblustri ha Loundres.An konsel, hag a dheklaryas goredhom hin yn 2021, re ervirsa y kodh bos ragdresow oll arvernys dre “ros ervirans” chanj hin, rag dismygi effeyth gwyrdh a ragdresow yn y assay dhe vos karbon-newtral.Byttegyns, nebes konseloryon a aswonis na via an argerdh ervirans devnydhys pan wrontsons kevambos rag an neyjow, dell leveris Gonis Derivas Gwerinieth Teythyek.
Yn kuntelles a’n kessedhek gorwolok ha hwithrans tevyans ha displegyans erbysek, Phil Mason, kevarwodhyas stratejek rag tevyans ha displegyans erbysek, a amyttyas “na gomprehendyas” mayni an ros ow tri an ervirans yn-rag”.Y leveris ev: “Y kodhas dhyn gul henna ha ny wrussyn.”An neyjow didro dhe Loundres a wra kemeres gweres arghans dhyworth an governans dres diw vledhen.Konsel Kernow a wra degemeres bys yn £1.8 milyon yn grontys rag oberi an hyns ollvledhen a ambos gonis poblek.*Kresen vryghlinans koronavirus re beu ygerys yn Aberfala.Yma an gresen gerdhes a-ji – hag a waytir bos ygor peswar dydh pub seythen, ow kregi war dhemond - desedhys a-ugh dhe sodhvaow Konsel an Dre Aberfala, y’n drehevyans Sodhva Bost koth yn kres an dre.Re beu an nessa kresen yn Stedhyan, a-dro dhe eth mildir a’n dre.Chifys yeghes hag a’n dre a leveris bos an gwrians dhe dakla kevradhow isel kemeryans bryghlinans.
Para an Dre Aberfala a leveris y styr an vedhegva nowydh y hyll tus “po ragerghi appoyntyansow kyns, po dos didro yn-sempel dhe’n tyller nowydh dhe gavos an bryghlinansow po kenerthasow gwiw, herwydh aga savla.Dyghtyer Ranndir Gwelheans Negys Aberfala Richard Wilcox, rann a Bara an Dre Aberfala, hag a oberas dhe ygeri an gresen, a ynias pubonan dhe dhos yn-rag ha kavos aga hynsa ha nessa dognow ha kenerthasow mar skon dell yllir.”Chris Naidu, neb usi ow tyghtya an vedhegva, a leveris bos “kemusur bras a wodhevysi hwath anvryghlinys yn ranndir Aberfala ha Pennrynn.Yma yn ranndra Aberfala Kledh a-dro dhe dredhek kansrann ha dew ugens gans tri dogen, mes a-dro dhe ugens kansran anvryghlinys yn-tien, herwydh niverow sodhogel.Dres Kernow, kevradh kemeryans kresek rag tri dogen yw tamm le es hwegh kansrann ha tri ugens.*Niver a drevow ragdrehevys modular a unn chambour re beu prenys gans Konsel Kernow rag esya an goredhom anedhyans.Y hwaytir an anedhow omyssynsys dhe brofya digolm fast dhe dus unnik disklos.An konsel re brenas naw unses warn ugens, hag a vydh desedhys a-dro dhe Gernow y’n misyow a dheu.Yma dhe’n unsesow bewnans a dri ugens bledhen, hag y synsons kegin, spas rag esedha ha dybri, chambour ha golghva.Y hyllir aga drehevel yn arayansow unn leur po dew leur, ha bos junys dhe brovians tredan ha dowr.Konsel Kernow warlena a wobrenas niver a growjiow rag ostyans goredhom, re beu devnydhys yn Truru ha Kammbron.Yma an chiow ‘SoloHaus’ devnydhys seulabrys dhe brovia anedhow yn Loundres, Ipswich, Kargront, hag yn tylleryow erel yn Pow Sows a’n est.
*Ha wortiwedh, gwelennik lollipop plastek, gwrys gans semlans gwarier pel droos Kevin Keegan, re neuvellas war dreth yn Kernow, dew ugens bledhen wosa bos gwrys.Andrew Frost, dhyworth Turn the Tide Cornwall, a gavas an welennik hag ow kul glanheans treth ogas dhe Heyl Kammel. An lollis rew o rann a gaskyrgh yn bledhynnyow nownsek deg ha tri ugens, may hylli fleghes lymna an gwelennigow ha gul para pel droos.Mester Frost a leveris plastogow unndhevnydh kepar ha’n gwelennik lolli ow neuvella war drethow dhe vos “kudyn.”Y leveris y vos ow shyndya agan bewnans gwyls, ha gul peryl sevur dhe’n kerghynnedh.Allison Ogden-Newton, dhyworth Keep Britain Tidy a leveris “oos an temmik strol unnik ma a dhiskwedh fatel usi sewyansow a wriansow unnik a vandalieth kerghynedhel - hag a hevel byghan - hwath genen degvledhynnyow a-wosa.”Y leveris hi pub temmik a strol dhe vos ‘godros didro’ dhe’n kerghynnedh, awos py le pynag may tiwettho y viaj, y hallsa bos ena dres kansow a vledhynnyow”.*Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy, Duncan McIntosh. An pennskrifer o Wella Morris. Bys dy’Sul nessa, duw genowgh hwi.