26/09/2021

An NowodhowSunday 26 September 2021
Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.*Dew dhen, neb a voldras den dew vloodh warn ugens yn omladh restrys gans arvow, re beu prisonys dre vewnans.Callum Hill, a Aberplymm, a verwis wosa “omsettyans milus” war Vre Skowl, yn mis Meurth warlena, dell glewas Lys Kurun Aberplymm.Andrew Hatrey, etek bloodh warn ugens ha Kristian Humphries, unnek bloodh warn ugens re naghas moldrans, mes kevys kablus vons gans dewdhek den dy Meurth.Juj Simon Carr a leveris Hatrey a wra servya dhe’n lyha hwegh bledhen warn ugens, ha Humphries pymthek dhe’n lyha.Tressa den, Alexander (po “Billy”) Humphries (ankelmys), seyth bloodh warn ugens a Gelliwik - a veu prisonys dres unnek bledhen wosa bos kevys kablus a gawsya dregyn korfek ankensi orth bodh y vrys.An lys a glewas y ferwis Mester Hill - tas a onan -yn klavji a’y woliow, dew dydh wosa bos gweskys yn sevur dhe’n hwethves warn ugens a vis Meurth warlena.An tri den a veu kevys kablus keffrys a vras dhe wul deray freudhek.Mamm Callum, Julie Cox a leveris wosa breus, re beu an teylu “diswaytys gans koll Callum hwegoll”, dhe dhiwleuv “a’n freudhekka, fella hag euthekka tus.”Den aral, Daniel Humphries, pymp bloodh warn ugens ha broder Billy Humphries, a veu klerhes a vras dhe wul deray freudhek.*Towlow, hag a wra dhe gokow sowsnek oll, ny vern aga braster, ynstallya system-helerghi, yw “gokki”, herwydh unn pyskador.Johnny Murt, dhyworth Kernow, a wovynnas prag yth yw res dhe wovernans “godhvos dhe by le mayth eder pub sekond yn mor”.Y hwaytir systemow-helerghi lester rag skathow a hirder le es dewdhek meter dhe vos erghys kyns mis Genver.An governans a leveris ev dhe wellhe “kwalita an data” dhyworth skathow.Yth yw res dhe lestri a hirder moy es dewdhek meter kavos system-helerghi a-bervedh – an pyth a alow rewlydhyon dhe vires orth aga thyller,tooth, fordh ha data erel.Johnny Murt, pyskador kanker neb a ober mes a Lanwedhenek, a worras yn geryow y anni gans an kostow ynstallyans ha mentons gwaytys rag kokow byghan.Ev a leveris: “Res vydh hogen dhe gokow byghan porth heb chiow-ros kavos systemow-helerghi lester, yth yw gokki.”Skrifennyas Stat Kerghynnedh George Eustice a leveris an system dhe vos a-dro dhe “wellhe kwalita a’n data” war vovyans a lestri nesarvorel, kepar ha’ga godhvos dhe rekordya kachyansow.Ev a leveris: “An alhwedh dhe gavos method pragmatek rag dyghtya an negysyow pyskessa nesarvorel ma yw kavos moy data gwiw a’n par na yn hwir.”An governans a leveris y tevis rag kokow oll hag yw kovskrifys yn Unyans Europek, Kembra, Alban hag Iwerdhon Kledh dhe vos erghys dhe ostya an system-helerghi rag pyskessa yn dowrow Sowsnek.Mester Eustice, neb yw ynwedh Esel Senedh rag Kammbron ha Resrudh, a dhisplegyas dell via “edhommow kummyas” gweythys war gokow dhyworth Unyans Europek ha kenedhlow erel Ruvaneth Unys: Yn medh ev “Yth eson ni ow kul henna hag yth yw hwath sett a negysyansow kales awos an gorholedhow nowydh esen ni ow korra war an lestri na.”Byttegyns, ev a boslevas dell yw pyskessans daldra dhisgrennys ha “rannow diffrans a’n Ruvaneth Unys a wra kemeres methodys dihaval”.*Yma Konsel Kernow ow nowedhi chiow gwag awos edhom ter a drevow.Dewdhek drehevyans re beu prenys gans an konsel, gans onan warn ugens moy yn argerdh konveya.An konsel a leveris y hwaytya prena tri ugens tre kyns gwenton diwvil dew warn ugens rag gweres anedhysi dhisklos andhemedhys hedhes ostyans orth ‘kevradh affordyadow’.Yn mis Metheven, an konsel a leveris bos ‘posow ankoth’ war brovians a drevow awos pandemyk Kovid-19, ha ‘neyj trevek’ - gweythoryon ow movya a citys dhe drevow ha dreveglosow. Leveryas an konsel a leveris: “Hag ow pesya ober yn-rag dhe attamya posow trevek enebys gans Kernow, an ragdresow a wra provia ostyans a edhom ter, may hwra ri termyn dhe ordena an towlen hirra dhe gressya niver a drevow kavadow rag tus leel.Y leveris bos an awtorita ow prena drehevyansow bras gwag ha’ga threylya dhe jiow liesplek omyssynsys yn trevow ow komprehendya Pennsans, Tewynblustri, ha Pennryn.An konsel a leveris keffrys bos ow trehevel moy ostyans socyal hag affordyadow rag tus dhe wobrena po prena.*Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys gans Julia Wass, ha genev vy, Duncan McIntosh. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.