Jak wygląda 'pierwsza faza' porozumienia pokojowego w Strefie Gazy?

Prezydent USA Donald Trump ogłosił, że Izrael i Hamas zgodzili się na pierwszą fazę jego planu pokojowego dla Strefy Gazy, co stanowi istotny krok w kierunku trwałego zakończenia wojny.

Nastąpiło to dwa lata i dwa dni po ataku Hamasu na południowy Izrael, 7 października 2023 r., w wyniku którego zginęło około 1,200 osób, a 251 zostało uprowadzonych.

Konflikt w Strefie Gazy na mapach

Wydarzenie to zapoczątkowało zakrojoną na szeroką skalę ofensywę wojsk izraelskich w Strefie Gazy, w wyniku której – według tamtejszego Ministerstwa Zdrowia kierowanego przez Hamas – zginęło ponad 67,100 osób.

Oto, co wiemy o umowie, a co pozostaje niejasne:

Co zostało ogłoszone?

Po trzech dniach intensywnych pośrednich negocjacji w Egipcie, Izrael i Hamas "podpisali pierwszą fazę naszego planu pokojowego", napisał prezydent USA w mediach społecznościowych.

„Oznacza to, że WSZYSCY zakładnicy zostaną wkrótce uwolnieni, a Izrael wycofa swoje wojska do uzgodnionej linii – jako pierwszy krok w kierunku silnego, trwałego i wieczystego pokoju", napisał. „Wszystkie strony zostaną potraktowane sprawiedliwie!"

Premier Izraela Benjamin Netanjahu nazwał to „wielkim dniem dla Izraela" i zapowiedział, że jego rząd zbierze się w czwartek, aby zatwierdzić porozumienie i „sprowadzić do domu wszystkich naszych drogich zakładników".

Hamas potwierdził zawarcie porozumienia, ogłaszając, że planuje „zakończyć wojnę w Gazie", „doprowadzić do całkowitego wycofania" sił izraelskich, umożliwić dostarczenie pomocy humanitarnej i przeprowadzić wymianę zakładników na Palestyńczyków przetrzymywanych w izraelskich więzieniach.

Negocjatorzy z Izraela i Hamasu nie prowadzili rozmów bezpośrednich – negocjacje prowadzili wysłannik Trumpa ds. Bliskiego Wschodu Steve Witkoff, jego zięć Jared Kushner oraz przedstawiciele Egiptu, Kataru i Turcji.

Co wydarzy się dalej?

Rząd Izraela ma głosować nad porozumieniem w czwartek.

Według wysokiego rangą urzędnika Białego Domu, jeśli ministrowie zatwierdzą umowę, Izrael ma wycofać swoje wojska z Gazy do uzgodnionej linii – najprawdopodobniej w ciągu 24 godzin.

Po wycofaniu wojsk, rozpocznie się 72-godzinne odliczanie, w trakcie którego Hamas musi uwolnić żyjących zakładników.

Według źródeł, uwalnianie zakładników miałoby się rozpocząć w poniedziałek.

Czego jeszcze nie wiemy?

To, co zostało ogłoszone do tej pory, stanowi tylko część 20-punktowego planu pokojowego przedstawionego przez Trumpa w zeszłym tygodniu, który Izrael zaakceptował, a Hamas częściowo się na niego zgodził.

Zapowiedzi nie obejmowały niektórych drażliwych kwestii, co do których obie strony nie osiągnęły porozumienia.

Nie podano żadnych szczegółów dotyczących rozbrojenia Hamasu - kluczowego punktu planu Trumpa. Hamas wcześniej odmówił złożenia broni, mówiąc, że zrobi to dopiero po ustanowieniu państwa palestyńskiego.

Punktem spornym jest również przyszłe zarządzanie Strefą Gazy. Plan Trumpa zakłada, że Hamas nie będzie w przyszłości odgrywał żadnej roli w Strefie Gazy i proponuje, by była ona tymczasowo zarządzana przez "technokratyczny, apolityczny komitet palestyński", zanim zostanie przekazana Autonomii Palestyńskiej.

W zeszłym tygodniu Netanjahu zdawał się sprzeciwiać zaangażowaniu Autonomii Palestyńskiej, nawet jeśli zaakceptował plan Trumpa.

Ultranacjonalistyczni urzędnicy w koalicji rządzącej Netanjahu, z których wielu opowiada się za odbudową żydowskich osiedli w Strefie Gazy, również mogą sprzeciwić się temu punktowi.

W odpowiedzi Hamas powiedział, że nadal oczekuje pewnej roli w rządzeniu Strefą Gazy.

Ponadto, do środowego wieczoru Hamas nie otrzymał jeszcze ostatecznej listy palestyńskich więźniów, których Izrael planuje uwolnić w zamian za zakładników przetrzymywanych w Strefie Gazy — poinformowało BBC palestyńskie źródło

20-punktowy plan przewiduje, że 250 więźniów skazanych na dożywocie oraz 1,700 Gazańczyków, którzy zostali zatrzymani po 7 października 2023 r., zostanie wypuszczonych na wolność.

Jakie są reakcje?

Rodziny izraelskich zakładników przyjęły porozumienie z radością.

Eli Sharabi, którego żona i dzieci zginęły, a ciało jego brata Yossiego jest przetrzymywane przez Hamas, napisał: „Wielka radość, nie mogę się doczekać, aż wszyscy wrócą do domu."

Matka zakładnika Nimroda Cohena dodała: „Moje dziecko, wracasz do domu."

Tymczasem w Gazie wybuchły radości po ogłoszeniu zawieszenia broni.

"Dzięki Bogu za zawieszenie broni, za koniec rozlewu krwi i zabijania," powiedział Abdul Majeed Abd Rabbo, mieszkaniec miasta Khan Younis na południu Strefy Gazy, cytowany przez agencję Reuters.

"Nie tylko ja się cieszę – cała Strefa Gazy się cieszy, cały naród arabski, cały świat cieszy się z zawieszenia broni i końca rozlewu krwi".

Światowi przywódcy wezwali strony do przestrzegania porozumienia.

"Cierpienie musi się skończyć," powiedział sekretarz generalny ONZ António Guterres, dodając, że ONZ będzie wspierać "pełne wdrożenie" porozumienia, a także zwiększy dostawy pomocy i wysiłki na rzecz odbudowy w Strefie Gazy.

Premier Wielkiej Brytanii Sir Keir Starmer z zadowoleniem przyjął wiadomość, mówiąc: "To chwila głębokiej ulgi, która będzie odczuwalna na całym świecie, ale szczególnie dla zakładników, ich rodzin i ludności cywilnej Gazy, którzy wszyscy znosili niewyobrażalne cierpienia w ciągu ostatnich dwóch lat".

Premier Australii Anthony Albanese nazwał porozumienie "bardzo potrzebnym krokiem w kierunku pokoju" i wezwał strony do "przestrzegania warunków planu".

Ustawodawcy w USA przyjęli ostrożnie optymistyczny ton.

"To pierwszy krok i wszystkie strony muszą zapewnić, że doprowadzi to do trwałego zakończenia tej wojny," powiedział senator Chris Coons, Demokrata, we wpisie na X.

Republikanin James Risch, przewodniczący senackiej Komisji Stosunków Zagranicznych, nazwał porozumienie pożądanym i powiedział, że "z niecierpliwością czeka na poznanie jego szczegółów".

Relacja Rushdi Abualouf i Lucy Manning

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska