Europejska prasa o rozejmie Izrael-Iran: 'Trump może otwierać szampana'

Europejska prasa generalnie zgadza się, że wynik 12-dniowej wojny z Iranem to duży sukces Izraela i zwycięstwo Donalda Trumpa.

Gazety opisują uszkodzenie irańskiego programu nuklearnego jako pozytywny rozwój sytuacji, ale wskazują, że bez zmiany reżimu ambicje nuklearne i wojskowe Teheranu cały czas będą stanowić zagrożenie dla Izraela.

Niektóre gazety piszą także o kolejnym „upokorzeniu” Rosji na Bliskim Wschodzie po upadku reżimu Asada w Syrii, oraz o porażce dla „osi autokratów” po odmowie znaczącego wsparcia dla Teheranu.

'Oślepiające, przerażające, niebezpieczne zwycięstwo'

Brytyjski tygodnik The Economist nazywa wynik 12-dniowej wojny „oślepiającym, przerażającym, niebezpiecznym” momentem triumfu premiera Beniamina Netanjahu.

Tygodnik ostrzega, że chociaż irański program nuklearny został zahamowany to jednak nie został zniszczony i wraz z konwencjonalnymi możliwościami wojskowymi Iranu nadal będzie stanowił zagrożenie.

To stawia Izrael przed „fundamentalnym” dylematem – „czy przyjąć tę sterydową, superzmilitaryzowaną wizję czy szukać innej drogi od niekończącej się wojny do stabilności,” dodaje.

Publicysta Rafael Behr pisze w brytyjskim The Guardian, że wczesne sukcesy Izraela w wojnie – takie jak szybka operacja wyeliminowania wysokich rangą dowódców irańskich – zachęciła Trumpa do „włączenia się w zwycięską operację i przypisania sobie zasług za zwycięstwo,” podczas gdy Netanjahu wykorzystał awersję amerykańskiego prezydenta „do wyglądania na słabego oraz jego nieograniczony apetyt na chwałę”.

Jednak ta chwała ma geopolityczną cenę, ostrzega Behr: „władze Iranu bardziej niż kiedykolwiek są przekonane, że tylko broń nuklearna zagwarantuje im suwerenność”.

Reakcja polskiej prasy

„Trump może otwierać szampana - pokazał, że siłą, łamaniem słowa i międzynarodowych zasad, da się w tydzień wiele osiągnąć,” napisał dziennik Gazeta Wyborcza po osiągnięciu porozumienia o zwieszeniu broni między Izraelem a Iranem.

Gazeta opisuje wiadomości z Bliskiego Wschodu jako „niewątpliwie dobre” i mówi, że Trump „zaciera ręce” ponieważ „niewielkim kosztem cofnął o wiele lat irański program nuklearny i mocno osłabił znienawidzony reżim ajatollahów,” nawet jeśli operacja przeciw Iranowi była kontrowersyjna z punktu widzenia prawa międzynarodowego.

Ale inny polski dziennik, Rzeczpospolita, ostrzega, że pokój na Bliskim Wschodzie jest nadal odległy.

Gazeta twierdzi, że choć Izraelowi udało się uszkodzić irański program nuklearny i ograniczyć zagrożenie ze strony irańskich pocisków balistycznych, nie udało mu się osiągać tego, co było trzecim celem – upadku reżimu.

Mówiąc o szerszych konsekwencjach geopolitycznych, dziennik odnotowuje, że wieloletni sojusznik Iranu, Rosja, również została „upokorzona” i „straciła Syrię po upadku reżimu Asada oraz w pewnym sensie Iran”.

'Wiele pytań i niewiele pewności'

Francuski dziennik Le Monde widzi „wiele pytań i niewiele pewności” po 12-dniowej wojnie i wskazuje, że jedyną rzeczą, która jest jasna jest to, że „tektoniczne skutki” konfliktu „gruntownie przesunęły linie dyplomatyczne na Bliskim Wschodzie”.

Daniel Wajner, badacz z Hebrew University w Jerozolimie, mówi, że „To jest coś, co dzieje się co 40 lub 50 lat: możliwość dużej zmiany, takiej jak upadek Związku Radzieckiego w latach 90., jak wojna sześciodniowa w 1967 r., czy okres po II wojnie światowej. Droga, którą teraz obierzemy, może zadecydować o kolejnych 20 latach”.

Niemiecka gazeta Die Welt nazywa „szybkie zawieszenie broni” dużym sukcesem dla Izraela, osiągniętym dzięki „precyzyjnym atakom” Trumpa i jego zdolności do opierania się „pokusie, żeby przesadzić”.

„Jasne, zmiana reżimu w Teheranie byłaby jeszcze lepsza. Ponieważ Irańczycy zasługują na uwolnienie od tego kryminalnego, opresyjnego reżimu. I ponieważ nie tylko cofnęłoby to ambicje nuklearne Iranu o lata, ale prawdopodobnie zakończyłoby je na dobre. Ale w rzeczywistości szybkie zawieszenie broni jest najlepszym wynikiem, na jaki Izrael mógł liczyć,” pisze gazeta.

Die Welt zauważa również, że „oś autokratów” – Moskwa i Pekin – nie przyszła Iranowi z pomocą, głównie dlatego, że widzieli, że reżim irański i tak przegrywa.

Jednak na Łotwie, komentator polityczny Maris Zanders mówi, że Europejczycy również należą do przegranych po decyzji USA o uderzeniu na Iran.

„W przeddzień szczytu NATO administracja Trumpa wykonała szeroki gest wobec całego świata, pokazując jak niewiele zależy jej na europejskiej opinii i aspiracjach,” pisze Zanders w internetowym magazynie Satori zauważając, że ataki mogą stanąć na drodze europejskim wysiłkom budowania relacji na Bliskim Wschodzie i w innych częściach świata.