'Zdiagnozowano u mnie OCD, gdy miałam 10 lat' - oto jak rozpoznać objawy

Czy zdarzyło ci się kiedyś siedzieć na nudnym spotkaniu i pomyśleć: „A co, jeśli po prostu zacznę krzyczeć?". Albo jedziesz samochodem i nagle pojawia się myśl: „A co, jeśli spowoduję wypadek?".

Te niepokojące scenariusze nazywane są „natrętnymi myślami". Większość z nas doświadcza ich od czasu do czasu i potrafi je zignorować.

Ale dla niektórych mogą stać się przytłaczającymi obsesjami, które prowadzą do kompulsywnych zachowań.

Kiedy dr Nina Higson-Sweeney była dzieckiem, była przekonana, że jeśli nie będzie miała wyłącznie „dobrych" myśli przez całą drogę ze szkoły do domu, jej rodzinie stanie się krzywda.

„Jeśli miałam natrętną myśl, zaczynałam spacer od przystanku autobusowego od nowa," mówi. „Naprawdę bałam się, że jeśli tego nie powtórzę, a coś się wydarzy, to będzie to moja wina."

U Niny zdiagnozowano zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) w wieku 10 lat. Obecnie pracuje jako badaczka psychologii na University of Oxford, gdzie specjalizuje się w zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży.

„Obsesje to natrętne i niechciane myśli, uczucia i doznania, podczas gdy kompulsje to powtarzające się, zrytualizowane czynności, które są wykonywane w celu zneutralizowania lub złagodzenia niepokoju spowodowanego obsesjami," mówi Nina w podcaście BBC Complex.

Uważa się, że około 1-4% populacji na świecie żyje z OCD.

Natrętne myśli mogą być niezwykle niepokojące i często dotyczą tematów, które wydają się całkowicie sprzeczne z wartościami lub tożsamością danej osoby.

„Możesz mieć myśli o tym, że twoi bliscy zostaną skrzywdzeni',' mówi Nina.

„Mogą to być wątpliwości dotyczące orientacji seksualnej, zastanawianie się, czy jesteś homoseksualistą? Czy jesteś heteroseksualny? Może to być nawet tak ekstremalne, jak martwienie się, czy jesteś pedofilem.

„Bardzo częste są też natrętne myśli dotyczące zakażeń, obawy przed zachorowaniem lub przed przenoszeniem chorób," dodaje.

OCD najczęściej zaczyna się w okresie dojrzewania lub wczesnej młodości, ale niektóre osoby są diagnozowane w późniejszym okresie życia, ponieważ mogą „przez lata maskować lub ukrywać niepokój," mówi.

Badania sugerują, że w rozwoju OCD może odgrywać rolę czynnik genetyczny, a także wczesne doświadczenia stresowe, takie jak znęcanie się, żałoba czy rozpad rodziny.

Dyplomowana psycholożka Kimberley Wilson twierdzi, że prawie każdy doświadcza natrętnych myśli w jakimś momencie.

„Badania sugerują, że około 80% z nas ma takie myśli," wyjaśnia.

U większości ludzi te myśli szybko mijają.

„Możemy się im przyjrzeć, uznać je za dziwne i odłożyć na bok," mówi.

Jeśli jednak nie jesteś w stanie odrzucić tych myśli, wtedy – jej zdaniem – warto poszukać pomocy.

„Myśli związane z OCD nie znikają, one się zadomawiają. Nigdy nie są pozytywne – są agresywne, wrogie i trudne do zniesienia. To właśnie wtedy stają się wszechogarniające i prowadzą do kompulsji".

Objawy kompulsji mogą mieć charakter mentalny, na przykład liczenie do określonej liczby, lub widoczny – jak wielokrotne sprawdzanie opon w samochodzie, mimo że wiesz, że są w porządku.

Jak radzić sobie z OCD

W takich przypadkach „specjalista może pomóc ustalić, co będzie dla ciebie najlepsze," mówi Nina.

Oprócz profesjonalnej pomocy, istnieją techniki, które można stosować na co dzień, aby zmniejszyć niepokój, dodaje.

Jedną z nich jest nauka etykietowania myśli. „Rozpoznanie: 'mam natrętną myśl' tworzy dystans i przypomina mi, że to nie jestem ja," wyjaśnia.

Niektórym pomaga też wyobrażanie sobie OCD jako czegoś odrębnego.

„Narysowanie tego, jak wygląda OCD, może pomóc – jest 'ja' i jest OCD, a to dwie różne rzeczy".

Dbanie o siebie również ma znaczenie. „Zdrowe odżywianie, odpoczynek i aktywność fizyczna pomagają, bo moje OCD zawsze się nasila, gdy jestem zestresowana i nie dbam o siebie," mówi.

Dziś Nina nadal żyje z OCD, ale nauczyła się, jak sobie z tym radzić.

„Nigdy nie pozbyłam się OCD, ale mogę z nim funkcjonować. Teraz mam łagodne natrętne myśli i dużą świadomość tego, jak sobie z nimi radzę. Gdy jednak jestem zestresowana, trudniej je odrzucić i wciąż mogą prowadzić do kompulsji".

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Julita Waleskiewicz