Jak tajskie seriale o lesbijkach stały się multimilionowym przemysłem

Kiedy Ongsa rozpoczyna naukę w nowej szkole średniej, czuje się zdenerwowana i wyobcowana.

Wszystko zmienia się, gdy poznaje Sun — jedną z najpopularniejszych dziewczyn w szkole — i zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia.

Bojąc się wyznać swoje uczucia, Ongsa pisze do Sun na Instagramie pod pseudonimem „Earth". Sun jest przekonana, że jej tajemniczy wielbiciel jest chłopakiem.

Ongsa zaprzyjaźnia się z Sun również w prawdziwym życiu, jednocześnie kontynuując internetową konwersację używając pseudonimu.

Jednak emocjonalne obciążenie związane z ukrywaniem rozwijającej się relacji przed innymi sprawia, że para wkrótce się rozstaje.

„Bałam się, że ludzie będą cię krytykować za bycie ze mną," szlocha Ongsa podczas spotkania z Sun.

Ale uśmiechnięta Sun odpowiada: „Nie obchodzi mnie, co myślą inni — liczysz się tylko ty."

Dodanie pary lesbijskiej do gejowskich bohaterów w tajskim serialu telewizyjnym Bad Buddy było eksperymentem, ale dało początek zupełnie nowemu gatunkowi, który dziś podbija świat.

Girls' Love (GL; z ang. miłość dziewczyn) to obecnie jeden z najbardziej udanych azjatyckich eksportów kulturowych, który - według szacunków branży - jest wart dziesiątki milionów dolarów.

GL postawił Tajlandię w centrum szybko rosnącego ruchu, który zmienia sposób przedstawiania osób LGBT w rozrywce i na nowo definiuje kulturę fandomu.

„Na początku nie byliśmy do końca przekonani. Jako reżyser postanowiłem jednak poeksperymentować i dodać parę kobiet do historii BL (Boys' Love; z ang. miłość chłopców - przyp. red.) w serialu Bad Buddy," powiedział BBC News Thai Noppharnach Chaiyahwimhon z tajskiej wytwórni GMMTV.

Para — grana przez tajskie aktorki Pansę Vosbein i Pattranite Limpatiyakorn — stała się bardzo popularna wśród fanów w internecie i to był punkt zwrotny.

„Zauważyliśmy, że wyłonił się z tego trend — ludzie zaczęli dyskutować o tej parze i domagali się serialu, w którym wiodącą parą będą dwie kobiety," mówi Chaiyahwimhon.

W odpowiedzi wytwórnia GMMTV zamówiła pierwszy pełnometrażowy serial z kobiecą parą, z Vosbein i Limpatiyakorn w rolach Ongsy i Sun.

Jednak w momencie premiery w 2024 r. główna ogólnokrajowa stacja telewizyjna Channel 3, przewidując rozwój trendu, emitowała już serial pod tytułem Gap, który stał się pierwszym mainstreamowym hitem gatunku GL — zarówno w całej Tajlandii, liczącej 70 mln mieszkańców, jak i na YouTube, gdzie serial szybko przekroczył 300 mln wyświetleń.

Według analityków mediów z Rocket Media Lab przed końcem roku powstało 21 seriali GL i wykreowano 51 kobiecych par.

Spotkania z fanami seriali GL wyprzedały się w całych Chinach, na Tajwanie, Filipinach, w Japonii, Singapurze, Kambodży, a nawet w Stanach Zjednoczonych.

Ich popularność wynika po części z tego, że tajskie historie GL odchodzą od sposobu w jaki do tej pory były przedstawiane relacje lesbijskie.

Postacie lesbijek, gejów czy biseksualne były często tragiczne lub nagle znikały z fabuły, mówi dr Eva Cheuk‑Yin Li, adiunktka zajmująca się analizą przemysłu ekranowego na King's College London w Wielkiej Brytanii.

„Ilość filmów opowiadających o miłości między kobietami jest dość ograniczona — nawet w Hollywood. Często albo filmy kończą się tragicznie, albo postacie lesbijskie umierają. To zjawisko nazywamy 'syndromem martwej lesbijki', w którym losy postaci LGBT są często tragiczne."

Jednak tajskie seriale GL zmieniają ten schemat.

„To, co najbardziej wyróżnia tajskie Girls' Love na tle innych produkcji to fakt, że zazwyczaj oferują znacznie bardziej kompleksowy rozwój postaci. Pary przechodzą przez różne trudności, ale w większości przypadków ich relacje są bardziej satysfakcjonujące, radosne, a często mają też szczęśliwe zakończenie," mówi dr Li.

Dodaje jednak: „Główne bohaterki tajskich seriali GL są zazwyczaj dość kobiece, choć niektóre z nich mają silne osobowości. W prawdziwym życiu lesbijki mają różnorodny wizerunek i tożsamość, dlatego uważam, że wciąż istnieją pewne braki w różnorodności reprezentacji".

Brazylijska fanka GL, Luiza Z, powiedziała BBC News Thai, że podczas oglądania tajskich seriali po raz pierwszy zobaczyła, że „miłość między dwiema kobietami może być głównym wątkiem, a nie historią poboczną".

„Było to piękne — jak się wzajemnie rozumiały, jak była pokazana głębia ich relacji, trudności i emocje," mówi.

Dodaje, że szczęśliwe zakończenia sprawiają, iż czuje się „akceptowana".

„Tajskie GL zawsze kończą się szczęśliwie — i cieszymy się, że tak jest, bo nie musimy się martwić, że te bohaterki zostaną wyeliminowane albo że koniec będzie tragiczny.

„Absolutnie nie. Wiemy, że na końcu będą razem, i to daje poczucie komfortu — czujemy się zauważone i docenione," mówi Luiza.

Fenomen GL został dodatkowo ugruntowany dzięki dostępności. Wiele seriali można oglądać na YouTube, często z napisami w kilku językach.

To z kolei eliminuje bariery dla fanów w krajach o restrykcyjnych regulacjach medialnych, w tym w Chinach i Indonezji, gdzie treści dotyczące relacji jednopłciowych są ograniczane.

W ostatnich latach Chiny zamknęły dziesiątki tysięcy stron internetowych oraz kont w mediach społecznościowych zawierających treści, które cenzorzy określają jako „wulgarne", pornograficzne lub w inny sposób uznane za nielegalne bądź antychińskie.

W efekcie widzowie coraz częściej postrzegają zagraniczne treści GL jako bezpieczną kulturowo przestrzeń.

„Jeden z moich filmów lesbijskich… był oglądany w Arabii Saudyjskiej częściej niż w jakimkolwiek innym kraju," powiedziała BBC News World Service brytyjska reżyserka Rachel Dax.

„W krajach, w których obowiązują bardzo surowe antygejowskie przepisy, dla niektórych kobiet jest to jedyna pozytywna afirmacja, jaką otrzymują — potwierdzenie, że ich orientacja seksualna jest prawdziwa i może być przedstawiana w pozytywny sposób. Te filmy pomagają ludziom."

Część fanów uważa też, że rosnąca rozpoznawalność takich treści stopniowo zmienia nastawienie społeczeństwa w samej Tajlandii.

Ranuka Songmuang, która prowadzi stronę dla fanów poświęconą GL, mówi, że prosta reakcja jej matki na ten gatunek jest tego dobrym przykładem.

„Podoba mi się serial The Secret of Us," powiedziała jej matka, „lekarka [jedna z głównych bohaterek] jest piękna".

Jednak Tajlandia już teraz należy do najbardziej liberalnych krajów w Azji jeśli chodzi o integrację związków jednopłciowych z codziennym życiem społecznym. Posiada m.in. prawo do małżeństw osób tej samej płci, podobnie jak Tajwan czy Nepal.

Na Filipinach coraz częściej akceptuje się pary LGBT żyjące razem w sposób otwarty. Jednak Kościół rzymskokatolicki, który odgrywa istotną rolę w filipińskim społeczeństwie, zdecydowanie sprzeciwia się małżeństwom jednopłciowym.

Znaczne przeszkody istnieją także w innych krajach, takich jak Malezja, Indonezja czy Brunei, gdzie poziom akceptacji relacji jednopłciowych jest niższy.

W Brunei stosunki seksualne między mężczyznami mogą oznaczać karę śmierci, choć w praktyce kraj nie wykonuje już egzekucji za żadne przestępstwo.

Niektóre wątki w serialach GL otwarcie podejmują temat uprzedzeń. W Poisonous Love główna bohaterka Pat błaga rodziców swojej ukochanej, Prem, by pozwolili im kontynuować związek — jednak ojciec Prem każe im się rozstać.

Losy miłości Ongsy i Sun potoczyły się jednak w kierunku szczęśliwego zakończenia.

Gdy Sun pyta, jak poradziłyby sobie, gdyby zostały rozdzielone, Ongsa odpowiada:

„Nieważne, ile lat świetlnych będzie nas dzielić — damy radę. W końcu nasze orbity znów się spotkają. Bo Ziemia jest przeznaczona Słońcu."

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska i Magdalena Mis