احمد زیدآبادی کارشناس مسائل خاورمیانه

	زیپی لیونی وزیر خارجه کابینه اهود اولمرت است

بدین ترتیب خانم لیونی شش هفته فرصت خواهد داشت تا دولت ائتلافی مورد علاقه خود را شکل دهد.

رهبر جدید حزب کادیما اعلام کرده است که ترجیح نخست وی، تشکیل دولت وحدت ملی با حضور حزب راستگرای لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو است، اما به نظر می‌رسد که وی برای دستیابی به این هدف و یا حتی هر نوع ائتلافی که اکثریت پارلمانی را داشته باشد، با مشکلات زیادی روبرو خواهد شد.

خانم لیونی برای جلب رضایت آقای نتانیاهو در دولت ائتلافی خود وعده سپردن وزارت دارایی را به وی داده است، اما بعید است که رهبر حزب لیکود به این وعده رضایت دهد.

حزب لیکود دیدگاهی متفاوت از حزب کادیما نسبت به روند مذاکرات صلح با فلسطینی‌ها دارد، از این رو، آقای نتانیاهو احتمالا به شرطی حاضر به پیوستن به دولت وحدت ملی مورد نظر خانم لیونی خواهد شد که حزب کادیما در رویکرد خود نسبت به مذاکرات صلح با دولت خودگردان فلسطین تغییر جدی ایجاد کند.

شریک نیمه راه  اهود باراک رهبر حزب کارگر که مهمترین شریک دولت ائتلافی کنونی است، از مدت‌ها قبل بنای ناسازگاری با حزب کادیما را گذاشته

خانم لیونی اما نمی‌تواند این شرط را بپذیرد، زیرا قبول دیدگاه افراطی حزب لیکود در این مورد، به مفهوم به بن بست رسیدن مذاکرات جاری اسرائیل با فلسطینی‌ها و اعمال فشارهای بین‌المللی علیه دولت عبری بخصوص از جانب ایالات متحده آمریکا خواهد شد.

از این جهت، به نظر می‌رسد که خانم لیونی به سرعت از امکان ائتلاف با حزب لیکود و در نتیجه تشکیل دولت وحدت ملی ناامید شود و در جهت تشکیل ائتلافی با اکثریت پارلمانی بکوشد.

در واقع، آسانترین راه برای خانم لیونی به منظور تشکیل دولت، حفظ ائتلاف کنونی حاکم بر اسراییل است، اما این ائتلاف به شدت شکننده به نظر می‌رسد.

ائتلاف شکننده

اهود باراک رهبر حزب کارگر که مهمترین شریک دولت ائتلافی کنونی است، از مدت‌ها قبل بنای ناسازگاری با حزب کادیما را گذاشته و روز به روز علاقه بیشتری برای خروج از ائتلاف از خود نشان می‌دهد.

علاقه آقای باراک به خروج از ائتلاف بخصوص با انتخاب خانم لیونی به عنوان رهبر جدید حزب کادیما بیشتر شده به طوری که وی بلافاصله پس از انتخابات داخلی حزب کادیما با بنیامین نتانیاهو دیدار و در باره برگزازی انتخابات زودهنگام پارلمانی با او مذاکره کرده است.

از آنجا که در یک انتخابات زود هنگام، حزب کارگر شانسی برای کسب کرسی‌های بیشتری در پارلمان ندارد، بنابراین بعید است که اعضای مرکزی حزب با برگزاری انتخابات زودهنگام که بیشتر به نفع رقیب لیکودی آنها تمام خواهد شد، موافقت کنند.

بدین ترتیب، احتمالا یکی از اهداف آقای باراک از دیدار با آقای نتانیاهو وادار کردن خانم لیونی به واگذاری سهم بیشتری به حزب کارگر در دولت ائتلاف آینده بوده است.

با این حال، آقای باراک و رفتار تحریک آمیز او، تنها مانع پیش روی خانم لیونی برای حفظ ائتلاف کنونی نیست. در حقیقت، حزب مذهبی شاس نیز که در دولت ائتلافی حضور دارد، دردسری واقعی برای رهبر جدید حزب کادیما تلقی می‌شود.

حزب شاس که از سوی منتقدانش به عنوان حزبی «باجگیر» شناخته می‌شود پای ثابت اغلب دولت‌های ائتلافی اسرائیل اعم از چپ و راست است، اما برای همراهی با حزب حاکم، معمولا بودجه کلانی را برای مدارس مذهبی تحت امر خود طلب می‌کند.

جلب همراهی احزاب کوچکتر

خانم لیونی اعلام کرده است که حاضر به تخصیص بودجه مورد درخواست حزب شاس نیست و از این جهت ممکن است نگهداری آن در دولت ائتلافی مشکل شود.

افزون بر این، حزب شاس به رغم شهرتش به میانه روی در مذاکره با فلسطینی‌ها، اعلام کرده است که به محض آغاز مذاکرات اسراییل و دولت خودگردان بر سر بیت‌المقدس از دولت خارج خواهد شد.

ائتلاف با احزاب راست  خانم لیونی ترجیح می دهد که احزاب راستگرا را در دولت سهیم کند تا پیمان صلح احتمالی با فلسطینی‌ها با موانع کمتری در داخل اسرائیل روبرو شود

در واقع موضع سرسختانه حزب شاس درباره بیت‌المقدس، سبب نزدیکی دیدگاه این حزب به احزاب راستگرا شده و این به نوبه خود، پیشرفت در مذاکرات صلح با فلسطینی‌ها را کند کرده است.

بر این اساس، حفظ حزب شاس در دولت ائتلافی برای خانم لیونی پر هزینه خواهد بود، گر چه احتمال توافق با آنها نیز برایش منتفی نیست.

در هر صورت، اگر خانم لیونی حزب شاس را از دست دهد، امکان جذب احزاب کوچکی مانند حزب چپگرای مرتص، حزب مذهبی یهودیت توراتی متحده و یا احزاب عرب اسرئیلی را خواهد داشت.

به جز حزب یهودیت توراتی متحده، خانم لیونی احتمالا علاقه‌ای به ائتلاف با سایر احزاب فوق نخواهد داشت، زیرا حضور حزب مرتص و یا احزاب عرب اسرائیلی در دولت ائتلافی گر چه امکان دستیابی به صلح با فلسطینی‌ها را آسانتر می‌کند اما چنین صلحی از نقطه نظر مسائل داخلی اسرائیل، می‌تواند به شدت ضربه پذیر باشد.

به عبارت روشنتر، احزاب میانه اسرائیل معمولا نمی‌خواهند که از طریق ائتلاف با احزاب چپ یا عرب تبار به صلح با فلسطینی‌ها دست یابند، چرا که چنین صلحی به احزاب راستگرا این بهانه را خواهد داد که مدعی عدم حمایت اکثریت شهروندان یهودی اسرائیل از پیمان صلح شوند.

بر این مبنا، خانم لیونی ترجیح می دهد که احزاب راستگرا را در دولت سهیم کند تا پیمان صلح احتمالی با فلسطینی‌ها با موانع کمتری در داخل اسراییل روبرو شود.

با این حال، احزاب راست و یا راست افراطی از قبیل لیکود، ئیسرائیل بیتنیو (اسرائیل خانه ما) و بلوک اتحاد ملی و ملی – مذهبی تمایلی به ائتلاف با خانم لیونی ندارند، مگر آنکه وی به دیدگاه آنها در روند مذاکرات با فلسطینی‌ها پایبندی نشان هد که این هم نقض غرض است.

بدین ترتیب، اگر خانم لیونی نتواند دولت ائتلافی کنونی را به عنوان پایه دولت خود حفظ کند، تشکیل ائتلافی کاملا متفاوت از این، برایش بسیار مشکل خواهد شد و بنابراین، پذیرش انتخابات زودهنگام پارلمانی تنها گزینه پیش روی او خواهد بود.

تا زمان برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام، اهود اولمرت همچنان سرپرستی نخست وزیری اسرائیل را به عهده خواهد داشت.

آیا وی در این مدت قادر به دستیابی به فرمول صلح مشخصی با فلسطینی‌ها خواهد بود که به دولت بعدی به ارث بگذارد؟ اگر پاسخ این پرسش منفی باشد، روند مذاکرات صلح روزهای سخت‌تری را تجربه خواهد کرد.