احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	این آخرین دیدار آقای اولمرت در مقام نخست وزیری این کشور با محمود عباس محسوب می‌شود

طبق گزارش رسانه‌های اسرائیلی، آقای اولمرت امروز در بیت‌المقدس با آقای عباس دیدار و گفتگو می‌کند.

این دیدار، آخرین دیدار آقای اولمرت در مقام نخست وزیری این کشور با محمود عباس محسوب می‌شود.

اهود اولمرت متعهد شده است که پس از انتخابات داخلی حزب کادیما که قرار است طی دو روز آینده برگزار شود، از مقام خود کناره‌گیری کند، با این حال تا زمان تشکیل دولت جدید از سوی رهبر آینده حزب کادیما، وی سرپرستی نخست وزیری اسرائیل را به عهده خواهد داشت.

آقای اولمرت پیش از ترک مقام خود می‌کوشد تا در مورد اصلی ترین مسائل مورد اختلاف اسرائیل و فلسطینی‌ها با آقای عباس به توافق کلی دست یابد و یا دست کم دامنه اختلاف‌ها را کمتر کند.

سرنوشت بیت‌المقدس، مرزهای نهایی کشور فلسطینی، حق بازگشت آوارگان، آینده شهرک نشیان یهودی در کرانه غربی رود اردن، مساله امنیت و تقسیم منابع آب، شش موضوعی است که به عنوان اصلی‌ترین مسائل مورد اختلاف دو طرف مطرح‌اند.

با آنکه آقای اولمرت پیش از این تاکید کرده است که اسرائیل و فلسطینی‌ها بیش از هر زمانی به توافق نزدیک شده‌اند، اما آقای عباس بر اختلاف جدی دو طرف بر سر مسائل شش گانه فوق اصرار می‌ورزد.

هر چند که اسرائیلی‌ها اعلام کرده‌اند که بیت‌المقدس حساس‌ترین موضوع مورد اختلافشان با فلسطینی‌هاست، اما به نظر می‌رسد که مشکل آوارگان ابعاد پیچیده‌تری داشته باشد.

در جریان جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۸ صدها هزار فلسطینی از خانه و کشانه خود در سرزمین‌هایی که طبق "نقشه تقسیم" سازمان ملل متعلق به فلسطینی‌ها بود اما بعد از آن تحت حاکمیت اسرائیل در آمد، فرار کردند و در کرانه غربی رود اردن، نوار غزه و کشورهای عرب همسایه در اردوگاههای موقت ساکن شدند.

قطعنامه ۱۹۴ مجمع عمومی سازمان ملل بر حق بازگشت آوارگان فلسطینی به زادگاهشان و یا پرداخت غرامت به آنان تاکید می‌کند، اما دولت اسرائیل با نفی مسئولیت خود در این باره، تن به بازگشت آنها نداده است.

آوارگان اولیه که در مورد تعداد واقعی آنها بین اسرائیل، سازمان ملل و سازمان آزادیبخش فلسطین اختلاف نظر وجود دارد، در طول شصت سال آوارگی با نرخ زاد و ولد بالا در اردوگاههای بدون امکانات، طبق گفته آقای عباس به ۵ میلیون نفر رسیده‌اند.

	تعیین وضعیت بیت المقدس برای طرفین دشوار است

اسرائیل پذیرش ۵ میلیون آواره فلسطینی را به معنای نابودی "ماهیت یهودی" دولت اسرائیل و نیز مغایر فرمول "دو کشور برای دو ملت" می‌داند.

محمود عباس در مصاحبه اخیر خود با روزنامه اسرائیلی هاآرتص پذیرفته است که بازگشت ۵ میلیون آواره فلسطینی به زادگاهشان به معنای نابودی اسرائیل است و بنابراین وی حاضر است در این زمینه انعطاف نشان دهد.

انعطاف آقای عباس اما به معنای نادیده گرفتن حق بازگشت آوارگان از سوی وی نیست. رئیس تشکیلات خودگردان انتظار دارد که اسرائیل مسئولیت آواره شدن فلسطینی‌ها را بپذیرد، اما به آوارگانی که حاضرند در کشورهای محل سکونت خود بمانند و یا در کشور مستقل فلسطینی ساکن شوند، غرامت بپردازد.

اسرائیل مسئولیت آوارگان فلسطینی را قبول نمی‌کند و در عین حال آواره شدن یهودیان کشورهای عرب در جریان جنگ ۱۹۴۸ و مهاجرت آنها به اسرائیل را اقدامی همطراز آوارگی فلسطینی‌ها می‌داند

آقای عباس در عین حال انتظار دارد که اسرائیل شمار قابل توجهی از آوارگان را در خاک خود بپذیرد، هر چند که وی هیچگاه تعداد مورد نظر خود را اعلام نکرده است.

این در حالی است که اسرائیل مسئولیت آوارگان فلسطینی را قبول نمی‌کند و در عین حال آواره شدن یهودیان کشورهای عرب در جریان جنگ ۱۹۴۸ و مهاجرت آنها به اسرائیل را اقدامی همطراز آوارگی فلسطینی‌ها می‌داند.

از نگاه محافل اسرائیلی، اگر قرار باشد به فلسطینی های آواره غرامتی تعلق گیرد، یهودیان فراری از کشورهای عرب نیز باید تحت شمول آن قرار گیرند.
به هر حال، روشن است که بدون یافتن راه حلی برای مشکل آوارگان فلسطینی، بحران خاورمیانه پایان نخواهد یافت.

احتمالا با توجه به همین مساله، آقای اولمرت برای نخستین بار نسبت به آواره شدن فلسطینی‌ها در سال ۱۹۴۸ اظهار اندوه و تاسف و برای کمک به حل بحران آنها در یک چارچوب بین‌المللی اعلام آمادگی کرده، هر چند که طبق معمول عدم به رسمیت شناختن حق بازگشت آنها را مورد تاکید قرار داده است.

رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند که آقای اولمرت در دیدار امروز خود با محمود عباس موافقت خود را با بازگشت ۵ هزار آواره فلسطینی به اسرائیل اعلام خواهد کرد.

این پیشنهاد بدون شک با مخالفت آقای عباس روبرو خواهد شد، اما درعین حل بحث پذیرش شماری از آوارگان فلسطینی از سوی اسرائیل را خواهد گشود.
در مجموع به نظر می‌رسد که اسرائیلی‌ها در یک توافق نهایی ناچارند که به بازگشت دویست تا سیصد هزار آواره فلسطینی بخصوص از اردوگاههای لبنان تن در دهند و احتمالا فلسطینی‌ها نیز با این راه حل کنار خواهند آمد البته به شرطی که اسرائیل حاکمیت آنها بر بیت‌المقدس شرقی را بپذیرد.