احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

آقای باراک که پیش از این بارها از آمادگی ارتش اسرائیل برای انجام حمله‌ای گسترده به نوار غزه خبر داده بود، در اظهاراتی مغایر مواضع پیشین خود به کانال ۱۰ تلویزیون اسرائیل گفت: "حتی اگر ارتش اسرائیل حمله گسترده‌ای را به نوار غزه انجام دهد، پرتاب موشک به شهرک‌های اسرائیلی متوقف نخواهد شد، بنابراین ترجیح می‌دهم که آتش بس جاری بین اسرائیل و حماس ادامه یابد."

به گفته آقای باراک، اگر اسرائیل حکومت حماس در نوار غزه را از طریق حمله گسترده نظامی سرنگون کند و دو سال هم این منطقه را در اشغال خود داشته باشد، در نهایت باز هم چاره‌ای جز آتش بس با همین نیروی فعلی نخواهد داشت چرا که مردم فلسطینی، بار دیگر حماس را انتخاب خواهند کرد نه کسانی را که با اسرائیل در حال مذاکرات صلح هستند.

آقای باراک با اعلام اینکه آتش بس با حماس موجب شده که پس از هفت سال صدای موشک‌ها در نوار غزه خاموش شود اظهار امیدواری کرده که آتس بس در نوار غزه یک سال تداوم پیدا کند.

وزیر دفاع اسرائیل که در عین حال رهبر حزب کارگر این کشور نیز هست، ادعای آن دسته از مقام‌های اسرائیلی را که معتقدند اعلام آتش بس با حماس سبب تقویت این گروه و قاچاق مواد منفجره و موشک‌های ضد تانک به نوار غزه شده، بی‌اهمیت دانسته و تاکید کرده است که این موضوع مشکلی برای اسرائیل محسوب نمی‌شود.

با توجه به اینکه در مناسبات بین اسرائیل و حماس در روزهای اخیر تحول خاصی اتفاق نیفتاده است، تغییر موضع اهود باراک در مورد آتش بس در نوار غزه، مساله‌ای غیر منتظره است.

در واقع پیش از این نیز برخی از تحلیل‌گران، تهدید آقای باراک به حمله گسترده به نوار غزه را چندان جدی نمی‌دانستند و آن را نوعی اعمال فشار روانی علیه حماس برای رعایت دقیق‌تر آتش بس از سوی این گروه فرض می‌کردند.

	نیروهای حماس

با این حساب، این پرسش قابل طرح است که چرا اهود باراک در مواضع تازه خود نه تنها این وسیله اعمال فشار روانی علیه حماس را کنار گذاشته، بلکه به افکار عمومی فهمانده است که در نهایت اسرائیل راهی جز همزیستی با حماس ندارد؟

آیا آقای باراک در مدت چند روز به ارزیابی متفاوتی از کارکرد آتش بس در نوار غزه دست یافته یا اینکه در ارتباط با منازعات داخلی اسرائیل موضع خود را تغییر داده و یا اینکه با اظهار نظر تازه خود خواسته است گشایشی در روند مذاکرات غیر مستقیم مربوط به آزادی گلعاد شالیط سرجوخه ربوده شده اسرائیلی پدید آورد؟

موارد فوق هر یک به میزانی محتمل به نظر می‌رسند، اما احتمال جدی تر این است که آقای باراک با ستایش از توانایی حماس در حفظ آتش بس و تاکید بر حمایت مردم فلسطین از آن گروه، در صدد بر آمده است تا به تشکیلات خودگردان فلسطین به رهبری محمود عباس (ابومازن) پیام بفرستد.

اهود باراک به رغم حمایت سنتی حزب کارگر اسرائیل از مذاکرات صلح با دولت خودگردان، نظر مساعدی نسبت به ابومازن ندارد و بویژه در مقام وزیر دفاع اسرائیل، به برچیدن ایستگاههای متعدد بازرسی در کرانه غربی رود اردن که می‌تواند موجب تقویت ابومازن شود، رضایت نمی‌دهد.

بی‌علاقگی آقای باراک به عدم پیشرفت در مذاکرات صلح با دولت خودگردان بعضا به انگیزه‌های شخصی وی نسبت داده می‌شود.

آقای باراک در سال ۲۰۰۰ میلادی با میانجی‌گری بیل کلینتون رئیس جمهور وقت آمریکا، حاضر به مصالحه‌ای با فلسطینی‌ها شد که گفته می‌شود علاوه بر یاسر عرفات رهبر فقید ساف، ابومازن نیز در رد آن بسیار سهیم بوده است.

ابومازن می‌گوید که در جریان مذاکرات سال ۲۰۰۰ در کمپ دیوید، اسرائیلی‌ها هیچگاه پیشنهاد مشخصی را به هیئت فلسطینی ارائه نکردند و از همین رو، هیئت فلسطینی راهی جز رد مصالحه مورد نظر اهود باراک را نداشته است.

با این حال، ابومازن تایید می‌کند که موضع شخص وی در مذاکرات کمپ دیوید محکم‌تر و شدیدتر از موضع آقای عرفات بوده است.

عدم موفقیت مذاکرات کمپ دیوید باعث سقوط دولت آقای باراک و تحقیر او شد و از همین رو، تصور می‌شود که وی از اینکه مذاکرات صلح تحت رهبری فردی از احزاب راست – میانه اسرائیل به سرانجام خود برسد، نظر خوشی ندارد.

به هر حال، عدم موفقیت مذاکرات کمپ دیوید باعث سقوط دولت آقای باراک و تحقیر او شد و از همین رو، تصور می‌شود که وی از اینکه مذاکرات صلح تحت رهبری فردی از احزاب راست – میانه اسرائیل به سرانجام خود برسد، نظر خوشی ندارد.

در مجموع در اظهارنظرهای علنی آقای باراک اشاره به ناتوانی و عدم نفوذ ابومازن در بین فلسطینی‌ها که به نوعی تحقیر رئیس تشکیلات خودگردان محسوب می‌شود، امری تکراری است اما اظهار نظر اخیر او ممکن است فراتر از انگیزه‌های شخصی وی باشد.

آقای باراک طبعا از روابط متشنج فتح و حماس آگاه است و به نظر می‌رسد که او با مثبت ارزیابی کردن آتس بس در نوار غزه، خواسته است که فتح را از امکان مصالحه اسرائیل و حماس بترساند.

اهود باراک که همچنان سودای دستیابی به مقام نخست وزیری اسرائیل را در سر می‌پروراند، احتمالا از سرسختی تشکیلات خودگردان نسبت به بازگشت اسرائیل به مرزهای قبل از جنگ شش روزه ژوئن ۱۹۶۷ نگران شده است و با تغییر موضع خود در باره وضعیت نوار غزه، تلویحا به ابومازن هشدار داده است که اسرائیل فقط با گزینه فتح در بین فلسطینی‌ها روبرو نیست، بلکه در صورت ضرورت حماس نیز می‌تواند گزینه دیگری باشد.

البته تردیدی نیست که حماس به آسانی نمی تواند به گزینه مورد قبول اسرائیل تبدیل شود مگر آنکه به قول آقای باراک "حماس دیگر حماس نباشد" ولی با این حال، سخن از گزینه احتمالی حماس، برای فتح نگران کننده است.