احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	رسیدن به یک توافق آتش بس برای هر دو طرف دشوار بود

طبق توافق مذکور، آتش بس از پنجشنبه به اجرا گذاشته می‌شود و چنانچه طی مدت سه روز، از نوار غزه موشکی به سمت شهرک‌های اسرائیلی شلیک نشود، اسرائیل نیز با کاهش محاصره اقتصادی این منطقه اجازه ورود مواد اولیه و کالاهای اساسی را به طور گسترده به نوار غزه خواهد داد.

پس از آن، اسرائیل مساله آزادی گلعاد شالیط سرجوخه ربوده شده خود توسط شبه نظامیان وابسته به حماس و نیز موضوع قاچاق سلاح از صحرای سینا به نوار غزه را پیگیری خواهد کرد و چنانچه در این دو موضوع پیشرفتی حاصل شود، اسرائیل از مخالفت خود برای بازگشایی گذرگاه مرزی رفح ( نقطه مرزی بین نوار غزه و مصر) دست بر خواهد داشت.

آتش بس مذکور شامل کرانه غربی رود اردن نمی‌شود و مدت زمان آن نیز شش ماه اعلام شده است.

بدون شک، اعلام آتش بس بین حماس و اسرائیل را باید تحولی مهم در بحران خاورمیانه به شمار آورد، آتش بسی که در صورت پایداری، راه مسالمت‌آمیزی برای حل مناقشه خاورمیانه می‌گشاید و در صورت ناپایداری به احتمال زیاد، به حمله گسترده اسرائیل به نوار غزه منجر می‌شود.

اعلام آتش بس بین حماس و اسرائیل را باید تحولی مهم در بحران خاورمیانه به شمار آورد، آتش بسی که در صورت پایداری، راه مسالمت‌آمیزی برای حل مناقشه خاورمیانه می‌گشاید

با آنکه بسیاری از مقام‌های اسرائیلی نسبت به پایداری آتش بس خوش بین هستند، اما شماری از آنها و نیز دولت آمریکا با بدبینی، اوضاع را شکننده ارزیابی می‌کنند.

البته در اراده رهبران حماس برای پایبندی به آتش بس با اسرائیل، تردیدی وجود ندارد، زیرا آنها با اعلام آتش بس، با عوارض منفی رها کردن نظریه "مقاومت" بر نیروهای تحت فرمان خود عملا کنار آمده‌اند.

آنچه در واقع محل تردید است توانایی حماس در کنترل سایر گروههای شبه نظامی فلسطینی و چگونگی واکنش نظامی اسرائیل به حملات احتمالی آنهاست.

در نوار غزه علاوه بر گروههای شناخته شده‌ای مانند جهاد اسلامی فلسطین و جبهه خلق برای آزادی فلسطین، چندین گروه بنیادگرای مذهبی نیز حضور دارند که چندان شناخته شده نیستند.

	حماس برای نشان دادن اقتدار خود در جهت حفظ آتش بس، ناچار به کنترل گروههای فلسطینی است

این گروههای بنیادگرا که گفته می‌شود عقایدی مانند سازمان القاعده دارند، ظاهرا چندان میلی به استقرار آرامش در نوار غزه ندارند و از همین رو ممکن است که اعتنایی به توافق آتش بس بین حماس و اسرائیل نکنند و با نقض آن، زمینه بی‌اعتباری آن را فراهم کنند.

از آنجا که اسرائیل، حماس را مسئول هر نوع تحرک نظامی در نوار غزه می‌شناسد، بنابراین، موشک پرانی‌های احتمالی گروههای فوق را به حساب حماس می‌گذارد و آن را به معنای نقض و شکست آتش بس تلقی می‌کند.

از این رو، حماس برای نشان دادن اقتدار خود در جهت حفظ آتش بس، ناچار به کنترل این نوع گروههاست و این در حالی است که میزان قدرت واقعی این گروهها و توانایی حماس برای سرکوب آنها کاملا روشن نیست.

این مساله اما تنها مشکل حماس برای حفظ آتش بس با اسرائیل نیست. جهاد اسلامی فلسطین هم که البته با شرط و شروطی متعهد به پایبندی به آتش بس شده نیز ممکن است به دردسری برای حماس تبدیل شود.

گفته می‌شود جهاد اسلامی به رهبری رمضان عبدالله شلاح در بین گروههای فلسطینی نزدیک‌ترین رابطه را با جمهوری اسلامی ایران دارد و احتمالا میزان پایبندی آن به آتش بس با اسرائیل ممکن است تا حدودی تحت تاثیر موضع ایران نسبت به این مساله باشد.

میزان پایبندی جهاد اسلامی به آتش بس، به نحوی موضع عملی ایران را نسبت به این مساله روشن خواهد کرد، اما اگر این پایبندی ضعیف باشد، در آن صورت هم احتمال یک درگیری نظامی بین نیروهای حماس با جهاد اسلامی وجود خواهد داشت

مقام‌های بلندپایه ایرانی پیش از این در دیدار با رهبران حماس در تهران، بر ادامه "مقاومت" آنها در برابر اسرائیل تاکید کرده‌اند و ممکن است منظورشان از این سخن، ابراز نارضایتی از آتش بس بین حماس و اسرائیل باشد.

قاعدتا میزان پایبندی جهاد اسلامی به آتش بس، به نحوی موضع عملی ایران را نسبت به این مساله روشن خواهد کرد، اما اگر این پایبندی ضعیف باشد، در آن صورت هم احتمال یک درگیری نظامی بین نیروهای حماس با جهاد اسلامی وجود خواهد داشت و هم روابط ایران و حماس به مخاطره خواهد افتاد.

به هر حال، این احتمال وجود دارد که حماس ضمن پایبندی قاطع به آتش بس و مهار گروههای علاقمند به نقض آن، چهره‌ای مقتدر از خود به نمایش بگذارد و خود را به عنوان یک واقعیت به تمام طرف‌های درگیر در مناقشه خاورمیانه از جمله آمریکا بقبولاند.

در عین حال، این احتمال هم منتفی نیست که حماس نتواند مانع نقض آتش بس توسط سایر گروهها شود و با نشان دادن ناتوانی و ضعف در این مورد، هم به قدرت گرفتن فتح در نوار غزه کمک کند و هم محافل نظامی و امنیتی اسرائیل را برای براندازی حاکمیت خود بر نوار غزه وسوسه کند.