احمد زیدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران و خاورميانه

	در حال حاضر هفت هزار و یکصد نیروی نظامی بریتانیا در عراق مستقر هستند

بریتانیا اکنون 7100 نیروی نظامی در خاک عراق دارد که عموما در مناطق جنوبی این کشور مستقر هستند.

در جریان عملیات نظامی نیروهای ائتلاف بین المللی برای سرنگونی رژیم صدام حسین، ۴۰ هزار تن از نظامیان بریتانیایی در مارس سال ۲۰۰۳ وارد خاک عراق شدند و در کنار شمار عظیمی از نیروهای آمریکایی، رژیم حاکم بر عراق را تغییر دادند.

پس از سرنگونگی صدام حسین، بریتانیا نیروهای خود را به تدریج از خاک عراق خارج کرد به طوری که شمار آنها در سال ۲۰۰۵ به ۹ هزار تن رسید.

زمان بندی حساسیت برانگیز

بدین ترتیب، خروج بخشی از نیروهای بریتانیایی از عراق امر تازه ای نیست، اما زمان اعلام این تصمیم توسط آقای بلر پرسش هایی را بویژه در محافل آمریکایی در مورد استراتژی بریتانیا در عراق مطرح کرده است.

در واقع، پرسش اصلی این است که چرا درست در زمانی که جورج بوش رئیس جمهور آمریکا برای فرستادن ۲۱ هزار نیروی اضافی به عراق با کنگره تحت تسلط دمکرات ها درگیر است، آقای بلر از کاهش حضور نظامی کشورش در عراق و تعیین جدول زمانی برای خروج نهایی از این کشور خبر داده است؟

پاسخ آقای بلر قاعدتا همان است که در سخنرانی روز سه شنبه خود در پارلمان بریتانیا اعلام کرد.
نخست وزیر بریتانیا با شرح به نسبت مبسوطی از روند تحولات عراق، تاکید کرد که عملیلت نظامی اخیر نیروهای بریتانیایی و عراقی برای پاکسازی بصره از شورشیان، همراه با موفقیت بوده و همین مساله امکان کاهش حضور نیروهای بریتانیایی در عراق را فراهم کرده است.

به گفته آقای بلر، نیروهای ائتلاف بین المللی، پیش از این، کنترل امنیتی استان های المثنی و ذی قار را به عراقی ها سپرده اند و در ماههای آینده چنین اقدامی را می توانند ابتدا در استان میسان و سپس بصره نیز تکرار کنند.

کاهش نيرو بدون کاهش تعهد

از نگاه آقای بلر، کاهش نیروهای بریتانیا در عراق به معنای کاهش تعهد این کشور به استقرار ثبات در عراق نیست و آنچه باعث شده همزمان با برنامه آقای بوش برای تقویت نیروهایش در بغداد، وی از کاهش حضور نظامیان کشور خود در بصره پرده بردارد، تفاوت شرایط امنیتی دو شهر مهم عراق است.

تردیدی نیست که تونی بلر تا اندازه ای تحت فشار افکار عمومی داخلی بریتانیا برنامه خروج مرحله ای نیروهای کشورش از عراق را اعلام کرده است، اما نمی توان باور کرد که او قصد تضعیف آقای بوش، آن هم در این شرایط حساس را داشته است

به گفته آقای بلر، نیروهای القاعده در بصره پایگاه ندارند، درگیری های فرقه ای در این منطقه اندک است و به جز حضور اعضای سپاه مهدی که سبب استمرار حمله به نیروهای ائتلاف شده است، عامل تشنج آفرین عمده دیگری در بصره وجود ندارد.

در بغداد اما وضع متفاوت است. به باور آقای بلر، "تروریست های" وابسته به القاعده، وابستگان به حزب بعث عراق و عوامل ایجاد جنگ فرقه ای، تمام برنامه های خود را بر شهر بغداد متمرکز کرده اند تا با نا امن کردن شدید پایتخت، مانع برقراری ثبات در کل خاک عراق شوند.

از این رو، به نظر می رسد که تونی بلر معتقد است تقویت نیروهای آمریکا در بغداد با اعلام کاهش نیروهای بریتانیا در بصره در تعارض نیست، اما این مساله، ابهام مربوط به همزمانی اقدام وی با طرح جورج بوش را برطرف نمی کند.

تردیدی نیست که تونی بلر تا اندازه ای تحت فشار افکار عمومی داخلی بریتانیا برنامه خروج مرحله ای نیروهای کشورش از عراق را اعلام کرده است، اما نمی توان باور کرد که او قصد تضعیف آقای بوش، آن هم در این شرایط حساس را داشته است.

کاهش شمار نیروهای بریتانیا مثبت یا منفی

شاید دمکرات های کنگره آمریکا و تعدادی از جمهوری خواهان که مخالف برنامه جورج بوش برای اعزام نیروی اضافی به عراق اند، از اقدام تونی بلر برای اعمال فشار بیشتر به آقای بوش استفاده کنند، اما احتمالا همانطور که تونی بلر خود گفته و کاخ سفید نیز بر آن صحه گذاشته است، هدف نخست وزیر بریتانیا از اعلام عقب نشینی مرحله ای از عراق، ترسیم فضایی مثبت و توام با امیدواری از آینده عراق در کنار تغییر اولویت های نظامی بریتانیا در آن کشور است.

تونی بلر، وظایف نیروهای بریتانیایی مستقر در عراق را در ماههای منتهی به خروج آنها، آموزش نیروهای عراقی، تامین امنیت مرز عراق و ایران، تامین امنیت راههای تدارکاتی و کمک به ارتش عراق برای مقابله با نیروهای افراطی در صورت درخواست آن، اعلام کرده است.

نظامیان بریتانیایی برای انجام وظایف تازه خود، طبعا از صورت پراکنده فعلی در مراکز جمعیتی، در پایگاههایی خارج از شهر متمرکز خواهند شد و بدین وسیله از تیررس نیروهای شورشی، بیش از قبل در امان خواهند بود.

به نظر می رسد محدود کردن وظایف نظامیان بریتانیایی در عراق، با ادامه چالش ایران و جهان غرب بر سر برنامه هسته ای این کشور نیز بی ارتباط نباشد.

برخی تحلیل گران بر این باورند که در صورت افزایش فشارهای بین المللی بر جمهوری اسلامی، احتمال اینکه ایران بخواهد از طریق دخالت در عراق واکنش نشان دهد، دور از انتظار نیست.

شاید به همین دلیل، بریتانیا در صدد برآمده است که کنترل مرز جنوبی ایرانی و عراق را به عهده گیرد و در عین حال، باقی مانده نیروهای خود را از بصره به داخل پایگاهها بکشاند تا آسیب پذیری آنها در برابر حملات احتمالی متحدان ایران در عراق کمتر شود.