احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	سوری ها از اينکه سران دو کشور با نفوذ اروپايی از منافع مشروع آنها سخن گفته اند، خشنود خواهند شد

هر چند که در بيانيه سران فرانسه و آلمان نامی از حزب الله و هم پيمانان آن در لبنان به ميان نيامده، اما کاملا روشن است که منظور آنها از نيروهای بی ثبات کننده لبنان، حزب الله و متحدان آن است که تحصن بی پايانی را برای ساقط کردن دولت فواد سنيوره نخست وزير لبنان به اجرا گذاشته اند.

رهبران آلمان و فرانسه با تاکيد بر آگاهی خود از "منافع مشروع" سوريه، از دمشق خواسته اند که با لبنان روابط خود را عادی کند. آنها همچنين با اعلام مجدد "حمايت قاطع" خود از دولت فواد سنيوره، بر تشکيل دادگاه بين المللی برای محاکمه مظنونان به ترور رفيق حريری نخست وزير فقيد لبنان تاکيد کرده اند.

بيانيه سران آلمان و فرانسه روز سه شنبه پس از آن صادر شد که والتر اشتاين ماير وزير خارجه آلمان با سفر به دمشق کوشید تا رهبران سوريه را به تلاش در جهت تعديل مواضع حزب الله و متحدانش در برابر دولت آقای سنيوره متقاعد کند.

در واقع، بيانيه مشترک رهبران آلمان و فرانسه خطاب به رهبران سوريه، فرا خواندن سوريه به همکاری با اروپا برای تثبيت موقعيت دولت کنونی لبنان و مهار حزب الله در ازای عادی سازی روابط با دمشق و در نظر گرفتن «منافع مشروع» سوريه در منطقه خاورميانه است.

به سخن ديگر، رهبران اروپايی پی برده اند که حل بحران سياسی لبنان بدون همکاری سوريه، چشم انداز روشنی نخواهد داشت، از همين رو، آقای شيراک و خانم مرکل به رغم سياست ايالات متحده آمريکا برای منزوی کردن سوريه، به طور مستقيم به بشار اسد متوسل شده اند.

رهبران اروپايی پی برده اند که حل بحران سياسی لبنان بدون همکاری سوريه، چشم انداز روشنی نخواهد داشت

به احتمال زياد، سوری ها از اينکه سران دو کشور با نفوذ اروپايی از "منافع مشروع" آنها سخن گفته اند، خشنود خواهند شد، اما آنان در بيانيه مشترک ژاک شيراک و آنگلا مرکل به سختی امتياز مشخصی در ارتباط با حوادث لبنان برای خود پيدا خواهند کرد.

سوريه در درجه نخست، لبنان را تحت نفوذ خود می خواهد، مساله ای که با حمايت قاطع سران فرانسه و آلمان از دولت فواد سنيوره، به کلی مردود شناخته شده است.

در درجه دوم، سوريه می خواهد از تشکيل دادگاه بين المللی برای محاکمه متهمان به قتل رفيق حريری جلوگيری کند، زيرا پای برخی از مقام های امنيتی و سياسی اين کشور به پرونده ای که از سوی نمايندگان ويژه سازمان ملل مورد تحقيق قرار گرفته، باز شده است، اما چنين درخواستی با تاکيد خانم مرکل و آقای شيراک بر حمايت شان از تشکيل دادگاه بين المللی کاملا ناديده گرفته شده است.

با اين حساب، آن "منافع مشروعی" که سران آلمان و فرانسه در بيانيه خود برای سوريه قائل شده اند، کدام اند که بشار اسد را به مهار متحدان خود در لبنان ترغيب کند؟

به نظر می رسد که منظور رهبران دو کشور اروپايی از منافع مشروع سوريه، لزوما در قلمرو لبنان نيست، بلکه در حوزه های ديگر است.

بدون موافقت اسرائيل و آمريکا، حمايت اروپا از ازسرگيری مذاکرات دمشق – تل آويو، کمکی به سوريه برای بازپس گيری بلندی های جولان نمی کند

قاعدتا حوزه ای که مورد نظر رهبران آلمان و فرانسه است، بحث حقوق بشر که دولت سوريه به علت عدم پايبندی به آن تحت فشار جامعه جهانی است، نمی تواند باشد، چرا که حقوق بشر از جمله موضوعاتی نيست که در شرايط کنونی جهان قابل معامله به صورت علنی باشد.

موردی که باقی می ماند، موضوع بلندی های اشغالی جولان است که دولت بشار اسد بازگرداندن آن را به خاک سوريه، يکی از اهداف استراتژيک خود می داند.

طی ماه های گذشته رهبران سوريه بارها خواستار ازسرگيری مذاکره صلح با اسرائيل به قصد باز پس گيری بلندی های جولان شده اند، اما درخواست آنها همواره از سوی اسرائيل و همينطور آمريکا رد شده است.

احتمال دارد اشاره سران دو کشور اروپايی به "منافع مشروع" سوريه، حمايت علنی آنها از ازسرگيری مذاکرات صلح سوريه و اسرائيل در قبال همکاری دمشق در لبنان باشد.

واقعيت اما اين است که بدون موافقت اسرائيل و آمريکا، حمايت اروپا از ازسرگيری مذاکرات دمشق – تل آويو، کمکی به سوريه برای بازپس گيری بلندی های جولان نمی کند.

اين در حالی است که اسرائيل همواره تاکيد کرده است که بدون قطع حمايت سوريه از حزب الله لبنان و همينطور گروه های اسلام گرای فلسطينی، مذاکره با اين کشور را از سرنخواهد گرفت.

آمريکا نيز افزون بر شرايط فوق، جلوگيری سوريه از نفوذ عاملان عمليات انتحاری به خاک عراق را نيز يکی ديگر از شرط های حمايت از مذاکرات سوريه و اسرائيل دانسته است.

اگر حل مسالمت آميز بحران لبنان در اولويت سياست های دنيای غرب قرار داشته باشد، ناديده گرفتن سوريه امکان پذير نخواهد بود، زيرا راه حل بحران سياسی لبنان در گام نخست از دمشق می گذرد

با اين همه، ترديدی نيست که کمک احتمالی سوريه به مهار حزب الله و متحدانش در لبنان، گامی بزرگ در جهت برآوردن شرايط آمريکا و اسرائيل خواهد بود، هر چند که تمام آن نخواهد بود.

آيا بحران لبنان به آن اندازه اهميت يافته است که صرف همکاری سوريه با غرب در آن حوزه، متحدان غربی را به صرف نظر کردن از ساير شرايط خود برای حمايت از ازسرگيری مذاکرات سوريه و اسرائيل متقاعد کند؟

پاسخ به اين پرسش در شرايط حاضر مشکل است، اما ترديدی وجود ندارد که اگر حل مسالمت آميز بحران لبنان در اولويت سياست های دنيای غرب قرار داشته باشد، ناديده گرفتن سوريه امکان پذير نخواهد بود، زيرا راه حل بحران سياسی لبنان در گام نخست از دمشق می گذرد.