دلیل بی‌اعتمادی اسرائیل به اتحادیه اروپا چیست؟

کافی بود در خیابان ساحلی تل‌آویو قدم می‌زدید تا متوجه علاقه پرشور مردم به یوروویژن به عنوان یک مفهوم شوید؛ پوسترها، مهمانی‌ها، پوشش بی‌وقفه رسانه‌ای، همه و همه، نشانه اشتیاق اسرائیلی‌ها بود.

آن هم در جایی از دنیا که محیطی پر زرق‌وبرق در کنار نگرانی‌های امنیتی و تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند ترکیب ناجوری ایجاد کند.

اما یوروویژن در نظر خیلی‌ها، مثل یوهانن پلسنر، رئیس اندیشکده "موسسه دموکراسی اسرائیل"، نشانه‌ای از میل پنهان اسرائیل به تعلق‌ داشتن بود.

او به من می‌گوید "ما همیشه میل شدیدی داشته‌ایم که ما را به عنوان بخشی از اروپا به حساب بیاورند. به عنوان یک عضو مشروع به ما نگاه کنند. دوست داشته‌ایم که در خبرها و گزارش‌های رسانه‌ای به خاطر اتفاقات شاد، مثل مسابقات آواز، از ما نام ببرند، نه به خاطر جنگ و درگیری."

اما علاقه اسرائیل به مسابقه یوروویژن به نوعی نگرش مبهم این کشور به قاره اروپا را هم به نمایش کشیده است.

اگر با اسرائیلی‌ها صحبت کنید، برخی از آن‌ها به شما خواهند گفت که اروپا بزرگترین شریک تجاری آن‌ها است، دوست دارند برای تعطیلات به آن‌جا بروند، و از روابط اجدادی خود با آن می‌گویند.

با این حال، خیلی‌ها هم به اروپا به عنوان منشاء یهودی‌ستیزی نگاه می‌کنند، جایی که نسل جوانش دیگر به هولوکاست به عنوان یک اتفاق برجسته نگاه نمی‌کند.

آنها اروپا را منشاء انتقادات غیرمنصفانه‌ای می‌دانند که از سیاست‌های دولت آن‌ها در قبال نوار غزه و کرانه غربی صورت می‌گیرد، و تهدیداتی را که موجودیت اسرائیل را به خطر می‌اندازد درک نمی‌کند.

دالیا اشنایدلین، نظرسنج و استراتژیست سیاسی، می‌گوید "عموما فکر می‌کنند که اروپا صرفا اسرائیل را موعظه می‌کند و دیگر موارد نقض حقوق بشر در دنیا را نادیده می‌گیرد. از طرف دیگر، اتفاقاتی که در تاریخ اروپا برای یهودیان افتاده است باعث می‌شود تا به اروپا به چشم ریاکار نگاه کنند. در اسرائیل زیاد می‌شنوید که بگویند 'همین ۷۰ سال پیش بود که آن کارها را با ما کردند، حالا می‌خواهند با ما درباره حقوق بشر حرف بزنند'."

او می‌گوید که تلاش خاصی برای درک فرهنگ سیاسی اروپا که به لیبرال دموکراسی علاقه دارد و بر حقوق مدنی و بشر تاکید می‌کند نمی‌شود.

'خسته شده‌ایم'

بی‌اعتمادی سازمانی به اروپا را نیز باید به این نگرانی فرهنگی اضافه کرد. کمتر شخصی در اسرائیل پیدا می‌شد که در جواب اشاره به اتحادیه اروپا پوزخند نزند.

اتحادیه اروپا برای خیلی‌ها سازمانی است که در اختلافاتشان با فلسطینی‌ها بی‌طرف نمانده است. دیگران هم آن را محکوم می‌کنند که کمک‌هایش بعضا به دست گروه‌هایی چون حماس رسیده است که از طرف اتحادیه اروپا یک سازمان تروریستی محسوب می‌شود.

در لوی اشکول، نزدیک مرز با نوار غزه، با ایلان اساکسون دیدار کردم؛ رئیس غیرنظامی اداره امنیت که کارش حفاظت از ۱۶ هزار اسرائیل مقیم این بخش در برابر حملات موشکی و غیر موشکی است.

او گفت که از بودجه‌ای که اتحادیه اروپا برای ساخت خانه و مدرسه و تامین مواد غذایی در اختیار فلسطینی‌ها می‌گذارد استقبال می‌کند. اما: "متاسفانه در دو سه سال گذشته بیشتر این پول به دست حماس و جهاد اسلامی افتاده است و صرف ساختن تونل‌های تروریستی و پر کردن انبارهای موشک شده است...خیلی‌ها خسته شده‌اند و اروپا تنها جایی است که با این گروه‌ها رابطه دارد."

اتحادیه اروپا اصرار دارد که کمک‌هایش به نوار غزه انسان‌دوستانه است، و صرف تهیه مواد غذایی و ارائه خدمات درمانی به هزاران نفری می‌شود که در محاصره اقتصادی اسرائیل گیر افتاده‌اند.

اسرائیل می‌گوید مرزش با نوار غزه را به شدت تحت نظر دارد تا از رسیدن اسلحه به حماس جلوگیری کند. مصر هم مرز جنوبی نوار غزه را به خاطر دلایل امنیتی خودش بسته است.

'عدم هماهنگی'

این احساسات توسط بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تشدید می‌شود. او پیش از کریسمس پارسال گفت که رفتار اتحادیه اروپا "خصمانه و ریاکارانه" است.

او در سال‌های اخیر تلاش کرده است که به کشورهای اروپای مرکزی و شرقی مانند لهستان و مجارستان نزدیک شود، کشورهایی که رهبرانشان مثل خود او گرایشات شدید ناسیونالیستی دارند و از بروکسل (مقر اتحادیه اروپا) خوششان نمی‌آید.

استراتژی او برای ایجاد شکاف در اتحادیه اروپا با موفقیت‌هایی نیز همراه بوده است: ماه گذشته مجارستان حاضر نشد از بیانیه انتقادی اتحادیه اروپا که در سازمان ملل متحد درباره برنامه شهرک‌سازی اسرائیل در اراضی اشغالی مطرح شد حمایت کند.

دیپلمات‌های اروپایی این انتقادها را چندان جدی نمی‌گیرند و می‌گویند در حال حاضر که اسرائیل شدیدا به دولت آقای ترامپ نزدیک است، اتحادیه اروپا "تو سری خور مناسبی" برای این کشور است.

آن‌ها همچنین به روابط تجاری و امنیتی چشمگیری اشاره می‌کنند که اسرائیل با بسیاری از اعضای اتحادیه اروپا دارد و طرفین علاقه‌ای به تضعیفشان ندارند.

اما، از طرف دیگر، نگرانی آن‌ها از این است که روایت سیاسی اسرائیل از اتحادیه اروپا "با واقعیت هماهنگ نیست"، و ادعا می‌کنند که بعضی از اسرائیلی‌ها کار را به جایی کشانده‌اند که در نظرشان روابط اسرائیل با عربستان سعودی بهتر از اروپا است.

'به انتقادات گوش کنید'

این بی‌اعتمادی به اتحادیه اروپا به اسرائیل محدود نمی‌شود: دلخوری بعضی از فلسطینی‌ها هم دقیقا به همین اندازه است. در رام‌الله با دکتر نور عوده، یکی از مشاوران دولت فلسطینی، دیدار کردم. او اتحادیه اروپا را به بزدلی سیاسی متهم کرد.

او می‌گوید "کشورهای اروپایی حرف‌‌های درستی می‌زنند ولی علاقه‌ای به قبول مسئولیت ندارند. اگر اروپایی‌ها واقعا به راه‌احل دو کشوری اعتقاد دارند، باید از آن دفاع کنند. راه دفاع از آن هم به رسمیت شناختن فلسطین است. باید بگویند که در این راه‌حل دو کشور وجود دارد. آن‌ها باید اشغال اراضی فلسطینی را به امری زیان‌آور برای اسرائیل تبدیل کنند، نه سود‌آور."

اهمیت نارضایتی فعلی از اتحادیه اروپا به این خاطر است که انتظار می‌رود دولت ایالات متحده به زودی برنامه خود برای حل و فصل مناقشه میان اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها را منتشر کند.

کسی خیلی به این برنامه خوش‌بین نیست، اما دیپلمات‌ها می‌گویند که حمایت تنها چند کشور عرب برای موفقیت آن کافی نیست، و به پشتیبانی جامعه جهانی، از جمله اروپا، نیز نیاز دارد.

الیستر برت، معاون سابق خاورمیانه‌ای وزارت امور خارجه بریتانیا، به من گفت که به‌خصوص اسرائیل نباید صرفا به حمایت ایالات متحده بسنده کند.

"به رسمیت نشناختن اهمیت بالقوه دیگر شرکاء و همسایگان کمکی نمی‌کند...آن‌ها باید به انتقادات گوش دهند و قبول کنند که شراکت با اروپا به همان اندازه بنیادین است که شراکتشان با ایالات متحده."

اما در حال حاضر این نظر نه طرفدار چندانی در بیت‌المقدس دارد، و نه در واشنگتن.