احمد زيدآبادی کارشناس مسائل خاورميانه

	خالد مشعل در سخنرانی در دمشق بدون آنکه نامی از محمود عباس رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين ببرد، او را متهم کرده که با کمک آمريکا و اسرائيل عليه دولت حماس توطئه می ‌کند

خالد مشعل در سخنرانی در دمشق بدون آنکه نامی از محمود عباس رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين ببرد، او را متهم کرده که "با کمک آمريکا و اسرائيل عليه دولت حماس توطئه می ‌کند تا بار ديگر خود قدرت را به دست گيرد".

در واقع سخنان خالد مشعل نيز به نوبه خود در واکنش به تصميم محمود عباس مبنی بر لغو مصوبه وزير کشور دولت حماس برای تشکيل نيروی امنيتی ای است که متشکل از شبه‌ نظاميان تحت امر حماس باشد.

سعيد صيام وزير کشور دولت خودگردان فلسطين طی روزهای اخير از تشکيل نيروی امنيتی موازی با نيروهای امنيتی تحت فرمان محمود عباس خبر داده و جمال‌ ابوسمهدانه فرمانده کميته ‌های مقاومت مردمی را که گروهی شبه ‌نظامی و نزديک به حماس است، به عنوان مسئول نيروی امنيتی جديد معرفی کرده بود.

معرفی ابوسمهدانه که در رأس فهرست افراد مورد تعقيب دولت اسرائيل است، خشم دولت عبری و آمريکا را برانگيخت و آنها دولت حماس را متهم کردند که با انتخاب ابوسهمدانه "ماهيت تروريستی" خود را نشان داده است.

نيروهای امنيتی و انتظامی فلسطينی تحت فرماندهی محمود عباسند و دولت حماس کنترلی بر آنها ندارد.

همين مسئله باعث شده است حماس در جهت تشکيل نيروی امنيتی تحت فرمان خود تلاش کند.

سعيد صيام وزير کشور دولت خودگردان هدف از تشکيل نيروی تازه را استقرار نظم و قانون در نوار غزه اعلام کرده بود، منطقه‌ ای که پس از خروج ارتش اسرائيل به ثبات لازم دست نيافته و همچنان در بی‌ نظمی و آشوبهای دوره ‌ای به سر می‌ برد.

از نگاه رهبران حماس، بخشی از بی‌ نظمی حاکم بر نوار غزه نتيجه رفتار "غيرمسئولانه" نيروهای امنيتی وفادار به محمد دحلان از رهبران جنبش فتح است که آن گونه که رهبران حماس می گويند، به قوانين دولت خودگردان اعتنايی ندارند.

	اظهارات خالد مشعل هزاران هوادار جنبش فتح را برای تظاهرات عليه او به خيابانها کشاند

در عين حال، وجود شبه ‌نظاميان مسلح وابسته به گروههای متنوع فلسطينی و رفتار اغلب خودسرانه آنها يکی ديگر از عوامل بی ‌ثباتی و هرج و مرج در نوار غزه به شمار می ‌رود.

حماس احتمالاً با اين تصور که اين گروههای شبه‌ نظامی را تحت ضابطه و قانون در آورد، در صدد سازماندهی آنها به عنوان نيروی امنيتی حافظ نظم برآمده است اما محمود عباس طی فرمانی با استناد به "قوانين پايه" فلسطينی که در حکم قانون اساسی است، تصميم وزير کشور دولت خودگردان را لغو کرد.

محمود عباس به عنوان رئيس تشکيلات خودگردان فلسطينی ترجيح می‌ دهد کنترل انحصاری خود را بر نيروهای امنيتی فلسطينی حفظ کند و مانع تشکيل نيروی موازی با آنها از سوی حماس شود.

ظاهراً او از آن بيم دارد که نيروی امنيتی تحت فرمان حماس پس از سازماندهی لازم، ضمن بی‌ اعتنايی به دستورات وی، با اسرائيل از در جنگ وارد شود و روند صلح را بيش از پيش با بن‌بست روبرو سازد.

تصميم محمود عباس برای لغو تشکيل نيروی امنيتی جديد با نارضايتی رهبران حماس در سرزمينهای فلسطينی روبرو شد اما خالد مشعل در سخنان خود در دمشق پا را از نارضايتی از تصميم محمود عباس فراتر گذاشت و رئيس تشکيلات خودگردان را به توطئه برای کودتای امنيتی عليه دولت حماس متهم کرد.

اظهارات خالد مشعل ضمن آنکه واکنش خشمگينانه رهبران فتح را در پی داشت، هزاران هوادار اين جنبش را هم در شهرهای غزه، رام‌ الله، جنين و نابلس برای تظاهرات عليه خالد مشعل به خيابانها کشاند.

تظاهر کنندگان در اين شهرها خالد مشعل را به "حماقت" متهم کردند.

اظهارات خالد مشعل عليه محمود عباس آن چنان بی ‌سابقه و تند بود که دولت تحت رهبری حماس را به تلاش برای فاصله گرفتن از اظهارات وی وادار کرد.

ناصر الشاعر معاون نخست وزير دولت خودگردان سخنان خالد مشعل را متفاوت از موضع دولت فلسطينی اعلام کرد و از همگان خواست که پيش از ايراد سخن در گفته ‌های خود دقت کنند تا وحدت ملی حفظ شود.

فاصله گرفتن دولت حماس از خالد مشعل اقدامی بی ‌سابقه است و نشان می‌ دهد رهبران داخلی و خارجی حماس در برخورد با حوادث روزمره کمتر موقعيت طرف مقابل را درک می‌ کنند.

اين مسئله بويژه در مورد رهبران در تبعيد که فارغ از فشارهای عينی از آزادی هر نوع اظهارنظری برخوردارند، مصداق بيشتری دارد.
به هرحال، سابقه تعامل گروههای فلسطينی با يکديگر نشان می ‌دهد که فتح و حماس از اين حادثه عبور می ‌کنند و وارد جنگ داخلی با يکديگر نمی ‌شوند اما عبور از اين حادثه به معنای بازگشت آرامش و رفع اختلافهای عميق دو طرف نيست.

تشکيلات فلسطينی دوره ‌ای از حاکميت دوگانه را پشت سر می‌ گذارد، اين دوگانگی که با ناکارآمدی همراه است، در صورت تداوم، جامعه فلسطينی را با فاجعه انسانی روبرو خواهد کرد و به همين دليل قابل دوام نيست اما برای حل اين دوگانگی راههای مسالمت ‌آميز زيادی وجود ندارد.

يکی از راههای مسالمت ‌آميز اين است که محمود عباس از مقام خود کناره ‌گيری کند اما کناره‌ گيری او باعث تشديد فشار بين ‌المللی به دولت حماس و انزوای کامل آن خواهد شد و از اين رو، عملاً به خشونت بيشتر خواهد ‌انجاميد.

راه دوم اين است که دولت حماس کناره ‌گيری کند اما با توجه به نفوذ اين گروه در جامعه فلسطينی، کناره ‌گيری آن از قدرت عامل بی ‌ثباتی بيشتر در سرزمينهای فلسطينی می ‌شود و اين مسير نيز به خشونت منجر می گردد.

تنها راه باقيمانده، تغيير موضع استراتژيک حماس و همسويی سياسی آن با محمود عباس در زمينه صلح با اسرائيل است.

چنين چرخشی در مواضع حماس بحران دوگانگی حاکميت در سرزمينهای فلسطينی را به رغم بروز پاره ‌ای از مشکلات زودگذر به طور ساختاری حل می ‌کند.